Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Homerus

De buste van Homerus

Bron: Wikipedia

Homerus was een Griekse dichter en zanger die leefde van ca. 800 v.Chr. – ca. 750 v.Chr. Hij vervaardigde epische gedichten, waarin hij een groot aantal overgeleverde heldensagen, godenverhalen en mythische vertellingen uit zijn cultuur verwerkte. Twee epische gedichten, de Ilias en de Odyssee, de oudst bekende en bewaard gebleven literaire werken van de Griekse letterkunde, worden aan hem toegeschreven. Hier bestaat echter al lange tijd grote onzekerheid over. Het wordt zelfs betwist dat beide werken door één auteur zijn vervaardigd. De Ilias en de Odyssee zijn epische gedichten. Ze zijn gesitueerd rondom de strijd om Troje, een stad in het noordwesten van Klein-Azië. Er bestonden wellicht reeds vele eeuwenlang mondeling overgeleverde Trojaanse heldensagen waaruit de beide epen zijn samengesteld.

Over zijn geboorteplaats zijn de geleerden het oneens. Sommigen zeggen Smyrna, anderen het eiland Chios. Zijn naam werd reeds in de oudheid uitgelegd als een afleiding van "ὁ μὴ ὁρῶν", "de niet ziende", met andere woorden: zijn naam was een aanduiding dat hij blind was. Sommigen zijn van mening dat hij zijn ogen sloot wanneer hij een verhaal vertelde en daardoor de bijnaam "de blinde bard" kreeg. Ook de tijdsperiode en de omstandigheden waarin hij leefde blijven tot op vandaag grotendeels in nevelen gehuld. De Nederlandse geleerde Ruijgh heeft getracht aan te tonen dat Homerus al in de negende eeuw voor Christus moet hebben geleefd. Zijn handicap is een voor de hand liggende reden waarom hij de kost verdiende met het verzamelen van verhalen, die hij waarschijnlijk door iemand anders liet opschrijven, maar zeker is dat niet. Sommigen beweren zelfs dat hij nooit bestond, of dat de naam Homeros een verzamelnaam is voor verschillende dichters, die de Ilias en Odyssee schreven. De studie omtrent deze onzekerheden, noemt men de homerische kwestie.

Ilias
De Ilias (zo genoemd naar de andere naam van Troje, Ilion) beschrijft 51 dagen uit het 10e jaar van die oorlog. De voorgeschiedenis van die episode komt slechts terloops aan de orde: de schaking van Helena, de dochter van Leda en Zeus en gehuwd met koning Menelaüs van Sparta, door Paris, de zoon van koning Priamus van Troje. De daaropvolgende veldtocht om Helena te bevrijden onder leiding van Agamemnon en gebeurtenissen tijdens de eerste zes jaar van het beleg. Het eigenlijke thema van de Ilias is de wrok van Achilles jegens de Griekse leider Agamemnon. Ruzie om een buitgemaakte slavin. Als Achilles zich vervolkgens onttrekt aan de strijd is militaire rampspoed voor de Grieken het gevolg. De dood van Achilles' wapenmakker Patroclus doet Achilles weer aan de strijd deelnemen om zich te wreken op de Trojaanse held Hector. De uitvaart van Hector is de laatste episode van de Ilias. Het sneuvelen van Achilles, die getroffen zou worden in zijn spreekwoordelijk geworden achillespees en de inname van Troje, middels de klassieke krijgslist van het Paard van Troje, komen er niet in voor. De Grieken zelf vatten het thema van de Ilias samen met 3 woorden: eris (twist, tussen Achilles en Agamemnon), menis (wrok, van Achilles tegen Agamemnon en de Grieken) en tisis (wraak, door Achilles gekoeld op Hektor die Patroclus gedood had).

Odyssee
De uit 24 boeken bestaande Odyssee (afgeleid van de naam Odysseus, een Griekse koning van het eiland Ithaca) is een raamvertelling, waarin de tien jaar durende reis van de hoofdpersoon Odysseus wordt verteld. Het kader vormt de terugkeer van de held van het eiland van de nimf Calypso, zijn verblijf op het paleis der Phaeaken, waar hij zijn lotgevallen verhaalt en de eigenlijke thuiskomst in zijn koninkrijk Ithaca, waar hij afrekent met de vele vrijers van zijn vrouw Penelope, die trouw op hem heeft gewacht. Penelope zei dat ze een nieuwe man zou kiezen als ze klaar was met weven, maar telkens als ze bijna klaar was, trok ze haar werk terug los.

Homerische hymnen
De Homerische hymnen vormen een collectie van 33 hymnen die in de klassieke oudheid (onterecht) aan Homerus werden toegeschreven. Het zijn gedichten, die net als de Ilias en de Odyssee in dactylische hexameters zijn geschreven, en gericht zijn aan verschillende Griekse goden. Hoewel de hymnen al vrij vroeg in de klassieke oudheid door sommigen aan Homerus werden toegeschreven, kunnen ze niet van zijn hand zijn. Later (mogelijk de 1e eeuw v.Chr. of zelfs pas in de late oudheid) heeft men allerlei hexametrische hymnen die niet aan andere dichters toegeschreven werden dan verzameld tot de collectie Homerische hymnen. De collectie bestaat uit 4 langere hymnen (aan Demeter, Apollo, Hermes en Aphrodite) en 29 kortere. Behalve in lengte verschillen deze twee groepen ook nog op andere punten: in tegenstelling tot in de kortere, worden in de langere hymnen ook belangrijke verhalen uit de biografieën van de goden verteld. Daarnaast zijn de langere hymnen waarschijnlijk tussen 650 en 400 v.Chr. geschreven. Ze zijn dus jonger dan de werken van Homerus en Hesiodus, in wier traditie de gedichten staan. Niettemin behoren de vroegste Homerische hymnen tot de vroegste Oud-Griekse literatuur. De kortere hymnen zijn daarentegen weer van later datum: mogelijk de 4e eeuw v.Chr. of de Hellenistische periode.

© 2017 Maarten Hendriksz