Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Adonis - Adoneus

Afstamming

Over de afkomst van Adonis bestaan er drie varianten. Volgens Apollodorus is hij de zoon van Cinyras 1 en Metharme die wonen in de stad Paphos op het eiland Cyprus. Volgens deze versie heeft Adonis nog één broer, Oxyporus, en vier zussen: Orsedice, Laogore, Braesia en Laodice 3. Volgens Hesiodus was Adonis de zoon van Phoenix 2 en Alphesiboea 2. De schrijver Panyasis schrijft als derde optie dat Thias, zoon van Belus 2 en koning van Assyrië op de berg Lebanon, zijn vader was. Maar de meest gangbare mythe is toch dat Smyrna 1 zijn moeder is en Cinyras 1 uit Assyrië zijn vader.

Wonderlijke geboorte

Omdat Smyrna 1 Artemis niet vereerde liet de godin, uit wraak, het meisje verliefd worden op haar vader, Cinyras 1. Met hulp van haar voedster, die Cinyras 1 dronken voerde, sliep Smyrna 1 twaalf nachten bij haar vader, zonder dat deze wist dat zij het was. Zodra Cinyras 1 erachter kwam ging hij met getrokken zwaard achter zijn dochter aan. Toen hij haar in het nauw gedreven had bad het meisje om onzichtbaar gemaakte te worden. Uit medelijden veranderden de goden haar in een boom die ze Smyrna 1 (mirre) noemden.

Het kind, verwekt in ontucht, groeide binnen die boom, en zocht een uitweg om zich van zijn moeder te bevrijden. Haar zware buik binnen de boomstam is gezwollen, de last beknelt het moederlichaam, maar zij kan haar pijn niet uiten of om Eileithyia roepen. Toch lijkt ze op een vrouw met weeën. De gekromde boom slaakt telkens diepe zuchten en is nat van de tranen. Eileithyia troost haar, raakt de takken aan, en spreekt formules van verlossing. Dan splijt de boom open en tussen de gebarsten schors verschijnt een mensenkind, een krijsend jongetje. De nimfen maken voor hem een bed van zacht gras en zalven het in met de tranen van zijn moeder. Het is een prachtige baby waar vrouwen onmiddellijk jaloers verliefd op zouden worden.

Alternatieve versie

Volgens een andere mythe pochte de moeder van Smyrna 1, Cenchreis, dat haar dochter mooier was dan Aphrodite. Aphrodite, om de moeder te straffen, stuurde daarop een verboden liefde naar Smyrna 1, waardoor deze verliefd werd op het eigen vader. De min voorkwam dat ze zichzelf ophing, en zonder dat haar vader het wist, hielp ze Smyrna 1 om met hem samen te liggen. Smyrna 1 werd zwanger en verborg zich, geprikkeld door schaamte om haar schuld niet te onthullen, in de bossen. Aphrodite kreeg medelijden met haar, en veranderde Smyrna 1 in een soort boom waar mirre uit vloeit.

Godinnen verliefd

De dode Aadonis

De jaren gaan vliegensvlug voorbij en Adonis groeit op tot een beeldschone jongen. Omdat hij zo mooi was werd Aphrodite verliefd op de kleine jongen en verstopte hem, zonder dat de goden het merken, in een kist en vertrouwde Adonis aan Persephone 1 toe. Zodra deze godin de kleine jongen had gezien, werd ook zij verliefd en wilde hem niet meer teruggeven aan Aphrodite. Daarop gingen Aphrodite en Persephone 1 naar Zeus en vroegen hem een beslissing te nemen wie hij Adonis gunde. Calliope, de door Zeus aangewezen rechter, besliste dat beide godinnen hem één derde deel van het jaar mochten bezitten en Adonis zelf over het laatste deel mocht beslissen. Aphrodite die boos is omdat ze niet kreeg wat ze wilde zette daarna de vrouwen in Thracië aan tot liefde.

In de delen van het jaar dat Adonis en Aphrodite bij elkaar zijn, groeit er een hechte liefdesband tussen de twee op. Zij spelen meestal in de omgeving van Byblos (in het huidige Libanon) waar zij vaak samenliggen onder een palm en elke kans te baat nemen om elkaar te kussen op een plekje in het gras. Aphrodite neemt hem ook wel eens mee naar Cyprus waar het tweetal in de buurt van de rivier de Setrachus verblijft die, na zijn dood, naar hem vernoemd zal worden. De andere tijd van het jaar verblijft Adonis bij Persephone 1 op Sicilië die dezelfde gevoelens voor de jongen koestert De zedige Persephone 1 gaat in haar liefde voor Adonis echter niet zo ver als Aphrodite terwijl ook Adonis een voorkeur heeft voor Aphrodite.

Dood van Adonis

De spaarzame tijd dat Adonis niet doorbrengt met een van de godinnen brengt hij door als jager in het bos. Samen met Actaeon en Hippolytus 4 jaagt hij dan graag op wilde dieren. Uit verliefdheid doet ook Aphrodite eens mee aan een jachtpartij van Adonis. Ze zwerft samen met hem rond in het bos, haar kleed opgeschort tot aan haar knieën, en vuurt heftig zijn honden aan, maar niet Adonis. Ze is bang dat de wilde beesten in het bos hem iets aan zullen doen en roept: ‘Toe, jongen, wees niet zo roekeloos ten koste van mijn liefde, jaag niet op dieren die door de natuur gewapend zijn! Die charmes van je, die jeugd waarmee je mij verblindt. Er is geen zwijn, geen leeuw, geen enkel dier dat zijn oog of hart daardoor laat temmen. Zwijnen zijn fel, hun kromme slagtanden flitsen als de bliksem en leeuwen bezitten tomeloze drift en snelheid. Ik haat die dieren!

Als Adonis vraagt hoe dat zo komt, zegt ze verleidelijk: ‘Dat zal ik je vertellen, maar ik ben wat moe en niet gewend te jagen. Kijk, die schaduwrijke plek lacht mij wel toe, het gras is als een bed, ik wil hier graag met jou gaan rusten, kom.’ Ze vlijt zich op de groene bodem tegen hem aan, legt haar hoofd naar achter in zijn schoot en doet Adonis haar verhaal, door kussen onderbroken. Van verre kijkt de kuise Artemis toe en verzint een plan.

Enige uren later gaat de jacht weer verder en komt Adonis een Everzwijn 1 op het spoor. De honden hadden het dier uit zijn schuilplaats gejaagd, en wilde het bos uitrennen, toen deze geraakt werd door de speer van Adonis. Met zijn bek rukt het beest snel het wapen uit zijn zij en, aangezet door Artemis, stormt woedend op Adonis af, die gillend probeert te ontkomen. Helaas, het Everzwijn 2 zet zijn tanden diep in zijn buik en laat hem stervend in het zand achter. Aphrodite, die nog op haar rustige plekje lag, hoort zijn geklaag en vliegt naar de jongen toe. Zodra zij Adonis dood op de grond ziet liggen rukt zij de haren uit haar hoofd, slaat zich met haar vuisten op de borst, terwijl ze vele jammerklachten uit.

Rouw van Aphrodite

Machteloos roept ze tegen de Schikgodinnen: ‘Jullie macht zal toch niet alles krijgen. Mijn verdriet wordt nu voor eeuwig een eerbewijs aan jou, Adonis. Elk voorjaar, aan het beging van de lente, zal jouw dood herdacht worden, een naklank van mijn klagen. Meer nog, jouw bloed zal in een bloem uitbloeien.’ Bij die woorden laat zij zoete nectar in zijn bloed druppelen. Nog geen uur later is uit dat bloed een nieuwe bloem ontloken, rood als appels van een granaatboom. Maar die nieuwe bloem biedt korte vreugde, omdat die, broos van bouw en kwetsbaar door haar lichte gewicht, geknakt wordt door de wind, waaraan zij ook haar naam dankt: Windroos (Anemoon). Volgens een enkele mythe kreeg Adonis, na zijn dood, toestemming van de Moiren om weer terug te keren uit de onderwereld.

Stamboom:

Cinyras 1 Metharme / Smyrna 1 Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1
Adonis Aphrodite
-

Phoenix 2 Alphesiboea 2 Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1
Adonis Aphrodite
-

Thias Smyrna 1 Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1
Adonis Aphrodite
-

Bronnen:

©2014 Maarten Hendriksz