Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Aegisthus

Afstamming en geboorte

Verkrachting van Pelopia

Aegisthus werd verwekt door Thyestes 1 uit Mycene, toen hij zijn eigen dochter Pelopia 4 verkrachtte, die in Sicyon bij koning Thesprotus 2 verbleef. Tijdens deze verkrachting trekt Pelopia 4 stilletjes het zwaard van de dader, die een kap over zijn hoofd heeft, uit de schede en verbergt dat onder een steen. Thyestes 1 verkrachtte zijn dochter op advies van een orakel, na een barbaarse strijd om de macht over Mycene met zijn broer Atreus. De volgende dag vertrok Thyestes 1 met onbekende bestemming en liet Pelopia 4 zwanger achter. Atreus, die enige tijd later op bezoek komt in Sicyon en niet weet dat Pelopia 4 een dochter is van zijn broer, vraagt Thesprotus 2 om de hand van Pelopia 4, in de veronderstelling dat ze zijn dochter is, en neemt het zwangere meisje mee naar Mycene.

Enige tijd nadat ze in Mycene waren aangekomen beviel Pelopia 4 van een zoon maar lag hem direct, vanwege de schande, te vondeling. Herders vonden de baby en lieten hem bij een geit achter om te zogen. Atreus gaf echter opdracht om het kind te zoeken en hem op te voeden als zijn eigen zoon. Nadat de zuigeling was gevonden bij de geit nam Atreus hem in zijn huis op en noemde de jongen Aegisthus (Aega is in het Grieks geit.) Zo woont Aegisthus aan het hof van koning Atreus en groeit uiteindelijk op tot een aantrekkelijke jongemman.

Dood van Atreus en Pelopia

Dan stuurt Atreus zijn zoons Agamemnon en Menelaus er op uit om Thyestes 1 te zoeken, en gingen ze naar Delphi voor advies. Toevallig was Thyestes 1 daar ook om het orakel te raadplegen hoe hij wraak kon nemen op zijn broer. Het tweetal greep Thyestes 1 en werd naar Atreus gebracht die hem in de gevangenis wierp. Daarop ontbood Atreus zijn ‘zoon’ Aegisthus en stuurde hem eropuit om Thyestes 1 te doden. Toen Thyestes 1 Aegisthus zag, en het zwaard dat hij droeg, herkende hij dit als het zwaard dat hij was kwijtgeraakt tijdens de verkrachting en vroeg aan Aegisthus hoe hij het in zijn bezit had gekregen.

Aegisthus antwoordde dat zijn moeder Pelopia 4 het hem gegeven had en gaf bevel om haar te halen en te verklaren hoe zij aan het zwaard gekomen was. Zij vertelde hem dat ze het van een onbekend persoon had gepakt toen ze ’s nachts werd verkracht, en uit die omhelzing Aegisthus had gebaard. Daarop greep Pelopia 4 het zwaard, alsof ze het wilde onderzoeken, en stak het in haar borst. Aegisthus kon deze daad niet voorkomen en trok bedroefd het bebloede zwaard uit de borst van zijn moeder. Daarop vertelt Thyestes 1 over de vete met zijn broer Atreus en hoe hij op advies van een orakel zijn vader is geworden. Daarna vallen vader en zoon elkaar in de armen en beramen een plan om Atreus uit de weg te ruimen.

Aegisthus geeft het zwaard aan Atreus die daardoor denkt dat Thyestes 1 dood is en gaat op weg naar de kust om een dankoffer uit te brengen aan de goden. Aegisthus vermoord hem tijdens dit offer, en keert samen met zijn vader Thyestes 1 terug naar Mycene waar Thyestes 1 koning wordt. Enkele jaren later wordt hij echter weer afgezet en verbannen door Tyndareus, en wordt diens zoon Agamemnon koning van Mycene

Verleiding van Clytaemnestra

Ten gevolge van de verbanning van zijn vader ontwikkelt zich een haatgevoel bij Aegisthus tegen Agamemnon. Tijdens de Trojaanse Oorlog komt de Griek Palamedes op bezoek bij Aegisthus met het verhaal hoe zijn zoon, Nauplius 1, in opdracht van Agamemnon op basis van valse beschuldigingen, door de Grieken is dood gestenigd. Dit verhaal wakkert het haatgevoel van Aegisthus voor Agamemnon nog verder aan en hij besluit om wraak op Agamemnon te nemen door diens vrouw, Clytaemnestra, te verleiden.

Ook Clytaemnestra heeft geen warme gevoelens meer voor haar man vanwege de dood van haar dochter, Iphigenia, die op bevel van Agamemnon, tijdens het vertrek van de Grieken naar Troje, geofferd werd aan Artemis. In eerste instantie wees zij het ongepaste gedrag van Aegisthus af, mede omdat zij bewaakt en beschermd werd door een zanger die door Agamemnon was aangesteld. Aegisthus laat daarop de zanger wegbrengen naar een afgelegen eiland waar hij hem als prooi achterlaat voor de vogels en wilde dieren. Daarna hoeft hij weinig moeite meer te doen om het hart van Clytaemnestra te veroveren, gaat ze openlijk met hem samenwonen in zijn paleis, en neemt haar kinderen van Agamemnon met zich mee: Chrysothemis 1, Laodice 2, Iphianassa 1, Electra 4 en de kleine Orestes 2.

Moord op Agamemnon

Als het stel enige tijd samenwoont, hoort Clytaemnestra van Oeax, de broer van Palamedes, een valse verklaring dat Agamemnon de mooie Cassandra met zich mee naar huis neemt uit Troje, nadat ze die stad in de as hadden gelegd. Dan beraamt Clytaemnestra samen met Aegisthus een plan om Agamemnon bij zijn thuiskomst te doden. Kort daarna krijgt Aegisthus bezoek van de boodschappergod Hermes. Deze waarschuwt hem om Agamemnon niet te vermoorden en ook niet met zijn vrouw te vrijen. ‘Want van de kant van Orestes 2 zal er wraak komen vanwege de moord op zijn vader, wanneer hij volwassen is geworden en naar zijn vaderland verlangt.’ Maar Aegisthus laat zich niet overtuigen en gaat verder met zijn voorbereidingen.

Aegisthus stelt verspieders op aan de kust die hem zo snel mogelijk bericht moeten sturen wanneer er schepen, met Agamemnon aan boord, arriveren. Enkele dagen later komt dat bericht en gaat Clytaemnestra, samen met haar kinderen, snel weer in haar eigen huis wonen waar zij Agamemnon gastvrij en uiterlijk liefdevol ontvangt. Ze organiseert een groot feest om de terugkeer van haar man te vieren en nodigt ook Aegisthus uit, zoals van tevoren beraamd.

Aan het eind van het feest neemt Agamemnon een bad en krijgt dan van zijn vrouw een hemd aangereikt zonder mouwen of halsopening. Terwijl Agamemnon aan het worstelen is om het hemd aan te trekken slaat Clytaemnestra hem, met hulp van Aegisthus, met een dubbele bijl op het hoofd en sterft Agamemnon. Volgens een andere versie gebeurde dit toen Agamemnon een offer bracht aan de goden om die te bedanken voor zijn veilige terugkeer. Ook Cassandra, die Agamemnon als slaaf meer naar huis had genomen sneuvelt onder de moordlustige handen van het tweetal. De koningsstaf van Tantalus 3 neemt Aegisthus over en benoemt zich zelf tot koning van Mycene.

Aegisthus is echter bang dat de waarschuwing van Hermes uit zal komen en broedt op een plan om de kleine Orestes 2 te vermoorden. Electra 4 ontdekt het plan van haar stiefvader en smokkelt de kleine Orestes 2 het huis uit. Zij laat hem in het geheim door een huisknecht wegbrengen naar Strophius 2 in Phocis, die met een zus van haar is getrouwd. Zijzelf bleef achter in het huis van haar vader, en omdat zij in de bloei was van haar jeugd, dong elke prins in Griekenland naar haar hand.

Uit angst dat Electra 4 een zoon aan een koning zou baren, die zijn grootvader zou wreken, hield Aegisthus haar in huis en huwde haar aan niemand uit. Voortdurend achtervolgd door vrees dat zij ook in het geheim een edelman een kind kon geven, besloot hij haar te doden. Maar Clytaemnestra, hoe hardvochtig ook, redde haar, want voor het doden van haar man had ze een excuus, maar zij was bang dat kindermoord door de goden niet vergeven zou worden. Daarop bedacht Aegisthus het volgende. Voor de dood van Orestes 2 beloofde hij een grote som goud uit en gaf Electra 4 als vrouw aan een arme oude boer, zonder bezit of familie. Na deze acties werd het rustig in Mycene en verwekt Aegisthus twee kinderen bij Clytaemnestra, de jongen Aletes 2, en het meisje Erigone 2.

Terugkeer Orestes

Zeven jaar lang regeert Aegisthus met ijzeren hand over het rijke Mycene en onderdrukt het volk waar hij kan. Maar in het achtste jaar komt Orestes 2, samen met zijn vriend Pylades, in het geheim terug naar Mycene, nadat hij een orakel om advies had gevraagd of hij de dood van zijn vader mocht wreken door Clytaemnestra en Aegisthus te doden. Orestes 2 gaat, als Thessaliër vermomd, naar zijn moeder die hem niet herkende, en zegt haar dat Orestes 2 is gestorven vanwege de beloning die Aegisthus op zijn hoofd had gezet. Kort daarop komt ook Pylades bij Clytaemnestra met de urn waarin, zo zegt hij, zich de stoffelijke resten van Orestes 2 bevinden. Clytaemnestra zegt tegen het tweetal dat haar man Aegisthus dit nieuws graag zal willen horen en stuurt ze naar Aegisthus die in de boomgaard van zijn eigen huis aan het werk is.

Orestes 2 en Pylades vertrekken en treffen inderdaad Aegisthus aan in zijn boomgaard waar hij bezig is jonge mirtetakken te snijden voor een krans. Als Aegisthus hen ziet aankomen zegt hij: ‘Gegroet, heren, wie bent u, waar komt u vandaan , waarheen voert uw reis?’ Daarop antwoordde Orestes 2: ‘Uit Thessalië, wij zijn op weg naar de Alpheus om te offeren tot Zeus,’ waarop Aegisthus zegt: ‘Eerst zult u als mijn gasten in ons feestmaal moeten delen. Ik breng juist een kalveroffer aan de nimfen. Als u morgen vroeg opstaat, maakt het voor u geen verschil. Kom, laten we naar mijn huis gaan.’

Toen ze bij het huis waren aangekomen beval Aegisthus: ‘Laat iemand snel water voor de gasten halen, zodat zij bij het altaar naast het bekken kunnen staan.’ Maar Orestes 2 zei: ‘Wij hebben ons zojuist met zuiver water uit de stroom gereinigd. Als er vreemden in uw offer mogen delen, Aegisthus, wij zijn gereed, koning, en weigeren dit niet.’ De knechten zetten de speren die hun vorst beschermden weg en gingen allen aan het werk. De een haalde een offerschaal, een ander bracht de manden, terwijl weer anderen vuur maakten of ketels op komforen zetten. Het huis was nog vol lawaai toen Aegisthus de gerst nam en het op het altaar strooide met de woorden: ‘Nimfen van de rotsen, laat mij nog vaak offeren, en ook mijn echtgenote thuis, Clytaemnestra, in dezelfde welvaart als vandaag, terwijl mijn vijand lijdt,’ waarmee hij doelde op Orestes 2.

Orestes 2, zonder het uit te spreken, bad om het tegendeel en vroeg of hij zijn vaders huis weer terug mocht krijgen. Toen Aegisthus uit een mand het slachtmes had gepakt, sneed hij wat kalfshaar af en wierp dat met zijn rechterhand in het heilige vuur. Daarna slacht hij een kalf, dat door de knechten op de schouders werd getild. Tegen Orestes 2 zegt hij: ‘Er wordt altijd beweerd dat de Thessaliërs er prat op gaan hun paarden te bedwingen en hun stieren goed te slachten. Neem het mes, mijnheer, en maak die reputatie van Thessaliërs waar.’ Daarop greep Orestes 2 het mes, wierp de mantel van zijn schouders, en koos Pylades als helper bij het werk. De knechten houdt hij op afstand, pakt een poot en legt het witte vlees met lange halen van het mes bloot.

Wraak van Orestes

Dood van Aegisthus

De huid werd snel afgestroopt waarna de buikholte vrij lag. Aegisthus nam de heilige delen in zijn handen en keek. De lob die bij de lever hoorde ontbrak. De poortader en ook de galblaas er vlak naast voorspelden weinig goeds voor de onderzoeker. Zijn gezicht betrok, waarop Orestes 2 vraagt: ‘Wat zit u dwars?’ Hierop antwoordde Aegisthus: ‘Meneer, ik vrees een aanslag uit het buitenland. Daar leeft mijn grootste vijand, de zoon van Agamemnon, die uit is op mijn huis.’ Dan zegt Orestes 2: ‘Bent u dan bang voor een aanslag van een balling, u, een vorst? Laat iemand ons in plaats van dit mes een hakmes geven. Dan kan het feest beginnen. Ik ga de borstkas splijten.’ Een bediende geeft het hakmes aan en Orestes 2 hakt het offerdier in stukken. Aegisthus nam de ingewanden, spreidde ze daar uit en keek. Terwijl hij zich vooroverboog, rekt Orestes 2 zich op zijn tenen uit, sloeg in zijn nek, en brak de ruggengraat van Aegisthus. Het hele lichaam spartelde van onder tot boven en zo stierf Aegisthus stuiptrekkend een vreselijke dood.

De knechten, die dat zagen, renden snel te wapen, en vormden een grote overmacht tegen Orestes 2 en Pylades. Maar zij stelden zich dapper op met hun speren in de aanslag, en Orestes 2 zei: ‘Ik kom hier niet als vijand van dit land of van mijn knechten. Ik heb wraak genomen op mijn vaders moordenaar. Ik ben de ongelukkige Orestes 2. Dood mij niet, oude bedienden van mijn vader.’ Bij die woorden lieten zij hun speren zakken en werd hij herkend door een oude man die al heel lang in huis woonde. Toen juichten zij van vreugde en deden beiden een krans om het hoofd. Ook Clytaemnestra ontkwam niet aan haar noodlot en werd net als Aegisthus even later door Orestes 2, met hulp van Pylades, gedood.

Stamboom:

Thyestes 1 Pelopia 4 Tyndareus Leda
Aegisthus Clytaemnestra
Erigone 2, Aletes 2

Bronnen:

©2014 Maarten Hendriksz