Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Agave 3

Agave 3 is de derde dochter van koning Cadmus en Harmonia 1 uit Thebe in Boeotië. Haar oudere zussen zijn Autonoe 4 en Ino. Daarnaast heeft ze nog een jongere zus Semele en een broertje Polydorus 3. Van de jeugd van Agave 3 is niets bekend. Zij trouwt met Echion 1, één van de Aardgeboren mannen die uit de Drakentanden waren ontstaan, die haar vader Cadmus op advies van Athena in de grond zaaide. Samen krijgen zij een zoon Pentheus 1 en de dochter Epirus 1.

Vele jaren later keert de wijngod Dionysus 2, een zoon van haar zus Semele en oppergod Zeus terug in Griekenland na zijn zwerftochten in Afrika om zijn heilige riten in Thebe te introduceren. Pentheus 1, die intussen koning van Thebe is geworden, geloofd niet dat Dionysus 2 een zoon van Zeus is en weigert om zijn riten in Thebe te introduceren. Om Pentheus 1 te overtuigen dat hij wel degelijk goddelijk is slaat Dionysus 2 alle vrouwen van de stad, inclusief Agave 3 en haar zussen, met waanzin.

Maenaden in de natuur

Daarop verlaten de vrouwen, van jong tot oud, in extase Thebe en trekken op blote voeten naar de berg Cithaeron, waar zij in de bossen leven op de kale rotsen, en zichzelf Maenaden noemen. Daar wierpen zijn hun kleding af, trokken hertenvellen aan als mantel en gebruikten slangen om die dicht te binden. Ze versierden hun hoofden met kransen van klimop, lieten hun haar vrij hangen, en leefden in harmonie met de dieren in de open lucht. Ook maakt elk van hen een staf die ze omwikkelen met klimop en thyrsus noemen. Op geregelde tijden zongen ze, onder leiding van Autonoe 4, Ino en Agave 3 in koren hun liederen ter ere van Dionysus 2 waarbij zij hun staf opheffen en uit één mond de god aanriepen.

Als ze eens zo in extase verkeren en een paar koeien in de omgeving beginnen te loeien roept Agave 3 tegen de Maenaden: ‘O, mijn snelle windhonden, ze jagen op ons. Kom, volg mij, volg mij met je thyrsus als wapen in de hand.’ Daarop vallen de Maenaden de runderen in de weiden aan en scheuren met blote handen de beesten aan stukken. Ribben, poten en hoeven vliegen alle kanten op waardoor heel het bos besmeurd wordt met bloed. Zelfs sterke stieren moeten het ontgelden onder de scheurende handen van de Maenaden.

Wanneer de mannelijke bevolking hen woedend met speren aanvallen, lijken de Maenaden onkwetsbaar zolang zij hun staf in handen hebben, en kan geen speer hen kwetsen. De mannen worden door de vrouwen op de vlucht gejaagd waarna de Maenaden weer terugkeren naar hun bos op de Cithaeron.

Als Pentheus 1 de verhalen over de Maenaden hoort van de mannen die op de vlucht zijn gejaagd besluit hij om zelf polshoogte te gaan nemen. Op de Cithaeron aangekomen klimt hij in een boom om hen ongezien te bespioneren maar wordt echter eerder gezien dan hij de Maenaden zag. Want hij zit nauwelijks op een hoge tak of er klinkt een stem (die van Dionysus 2): ‘Vrouwen, hier breng ik de man die u en mij en mijn mysteriën belachelijk wil maken. Straf hem.’ De vrouwen, die het geluid niet duidelijk opgevangen hadden, kwamen overeind en keken rond. Weer spoorde Dionysus 2 hen aan en toen Agave 3 het bevel van Dionysus 2 duidelijk herkende, vloog zij overeind, en rende in volle vaart, met alle andere Maenaden achter haar aan, naar de boom.

Toen zij Pentheus 1 zagen en hem, in hun waanzin, voor een leeuw aanzien, bekogelden ze hem eerst uit alle macht met keien en vliegen sparrentakken als speren op hem af. Anderen wierpen thyrsusstaven naar Pentheus 1 maar troffen hem niet, want hij zat hoger dan hun inspanningen reikten. Toen al hun zwoegen tot niets leidde, zei Agave 3: ‘Kom, ga in een kring rond de stam staan, Maenaden, grijp hem vast. Dan vangen wij het opgeklommen dier zodat het niets kan melden over de geheime dans ter ere van onze god!’ Zij legden tal van armen om de spar en trokken die volledig uit de grond.

Pentheus 1 viel jammerend en schreeuwend op de grond en Agave 3 viel hem aan. Hij werpt zijn hoofdkap af, zodat Agave 3 hem zou herkennen en niet doden, en zegt, haar wang aanrakend: ‘Kijk, ik ben het, moeder, uw zoon Pentheus 1. Heb meelij met mij, moeder. Mijn vergrijp is groot, maar dood daarom uw zoon nog niet.’ Maar bij haar staat het schuim op de mond en draaien de ogen wild in hun oogkassen. Ze was in de macht van Dionysus 2 en gaf hem geen gehoor.

Agave doodt haar zoon Pentheus

Agave 3 greep zijn linkerarm bij de elleboog beet, zette haar voet tegen de ribben van de arme Pentheus 1 en rukte heel zijn schouder af. Aan de andere kant bewerkte Ino hem, zijn vlees afscheurend, samen met Autonoe 4 en heel de troep Maenaden. Hij jammerde zolang hij adem had terwijl zij juichten. Eén liep met een arm, een ander droeg een voet, met laars en al. Zijn ribben werden blootgelegd, en met bebloede handen gingen alle vrouwen ervandoor met het vlees van Pentheus 1. Zijn lichaam lag verspreid tussen de harde rotsen of in dicht gebladerte diep in de struiken, niet eenvoudig op te sporen. En het hoofd, dat in handen van Agave 3 is gevallen, steekt zij op haar thyrsusstaf en draag dat als een leeuwenkop de berghelling af naar de stad, haar zusters achterlatend in hun Maenadenkoren.

In Thebe loopt Agave 3 rond met haar trieste prooi, terwijl zij tegen de stadbewoners roept: ‘Bewoners van Thebe, kom om deze mooie vangst te zien, het dier dat door ons, dochters van Cadmus, is gevangen, niet met speren, van de riem geslingerd, niet met netten, maar met onze bleke vrouwenhanden. Wij vingen hem zelf, met blote handen, en rukten zo het lichaam van het dier uiteen. Waar is mijn oude vader? Laat hij komen. En mijn zoon, waar is Pentheus 1? Laat hij een sterke ladder zetten tegen onze woning om dit leeuwenhoofd, de jachtbuit die ik meebreng, vast te spijkeren aan de dakrand.

Enige tijd later komt Cadmus de stad in met enkele mannen die op een baar de verscheurde lichaamsdelen van Pentheus 1 dragen. Als Agave 3 Cadmus ziet gaat zij op hem af en zegt: ‘Vader, u mag u op de borst slaan, pronken dat u de beste dochters van de wereld hebt verwekt, de anderen ook, maar ik vooral. Ik heb mijn weefgetouw verlaten en eigenhandig deze leeuw gevangen. Want, zoals u ziet, draag ik hier in mijn armen de trofee voor moed, zoals hij aan uw huis kan worden opgehangen. Vader, neem hem aan, trots op mijn vangst, en nodig al uw vrienden voor het feestmaal uit. Zij kunnen u gelukwensen, geluk met de prestatie die ik heb geleverd.

Cadmus die onderweg het verschrikkelijke verhaal van de stadbewoners al had gehoord zegt daarop tegen Agave 3: ‘Kijk eerst eens goed naar wat hier op de baar ligt.’ Als Agave 3 naar de baar kijkt verdwijnt langzaam de waanzin in haar ogen en dringt de misdaad tot haar door die ze heeft gepleegd. Kindermoord wordt in Griekenland niet geaccepteerd en Agave 3 beseft dat ze als bannelinge haar vader, en de stad Thebe zal moeten verlaten.

Zij vlucht de stad uit en zwerft enige tijd doelloos rond maar komt uiteindelijk terecht bij koning Lycotherses in Illyrië die haar gastvrij ontvangt. Maar nog niet geheel ontdaan van haar waanzin, doodt ze uit respect voor haar vader, koning Lycotherses en schonk diens koninkrijk aan haar vader Cadmus.

Stamboom:

Cadmus Harmonia 1 Tanden Draak 3 Aarde (Gaea)
Agave 3 Echion 1
Pentheus 1, Epirus 1

Bronnen:

©2014 Maarten Hendriksz