Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Aphrodite - Cythera - Cypria - Schuimgeborene - Venus

Inleiding

Godin van de Liefde

Aphrodite, die door de latere Romeinen Venus genoemd zou worden, is de godin van de schoonheid en de liefde die zoete passie oproept bij de sterfelijke mensen, maar ook bij de dieren die de aarde bevolken. Ze regeert over heel de wereld waar ze, naar eigen inzicht, de harten in vuur en vlam zet. Ze verblindt mensen wanneer zij hen verliefd maakt en deze een onnatuurlijke begeerte voelen die ze niet kunnen beheersen. Haar slachtoffers ervaren een felle gloed, vergeten al hun dagelijkse beslommeringen, en kunnen alleen nog maar aan hun geliefde denken. Ondanks al hun liefdespijnen, waaraan ze niet kunnen ontsnappen, zijn al deze slachtoffers toch dol op Aphrodite.

Ook de Goden zijn gevoelig voor haar kunstgrepen, uitgezonderd de godinnen Athena, Artemis en Hestia die gezworen hebben om eeuwig maagd te blijven. Maar alle andere Goden en godinnen konden niet ontsnappen aan de netten van Aphrodite en zelfs het hart van Zeus, ondanks al zijn macht, werd menigmaal door haar op een dwaalspoor gebracht. Ze verleidde het hart van Zeus wanneer ze maar wilde en koppelde hem aan menige sterfelijke vrouw of godin, terwijl ze dit verborgen hield voor zijn vrouw Hera. Hoewel een rokkenjager deelt Zeus vreemd genoeg nooit het bed met de godin zelf.

Aphrodite is een beeldschone vrouw met een weelderig lichaam en een blanke huid, die wit is als ivoor, en dat elke dag met een goddelijk blanketsel verzorgt. Daarmee gewapend wist ze op grandioze wijze anderen in verrukking te brengen als zij haar zagen. Hoewel ze bijna naakt door het leven ging was Aphrodite nooit onfatsoenlijk of ordinair en sloegen de gedachten van degenen die haar zagen op al snel op hol. Ze had flonkerende ogen, altijd een lach op haar lieflijke gezicht, en bewoog zich op erotische wijze uiterst gracieus voort. Aphrodite was vaak in de buurt van de Chariten, en de vrolijke Seizoenen, te vinden om samen met hen een stijlvolle dans uit te voeren, waarbij ze elkaar bij de polsen vasthielden.

Als godin werd Aphrodite op vele plaatsen vereerd. Haar belangrijkste heiligdommen, tempels en altaren waren te vinden op Cyprus in de stad Paphos, op Sicilië bij kaap Lilybaeum en de eilanden Kreta en Cythera 2. Dieren en symbolen die met haar vereenzelvigd worden zijn duiven, Dolfijnen, zwanen, de herdersstaf en de roos. In haar gevolg zijn vaak de Nereiden te vinden, terwijl die zich door de zee voortbewegen op Dolfijnen. Ze tooit zich vaak met kledingstukken, die de Chariten voor haar maakten, en versierde die met krokussen, hyacinten, bloeiende viooltjes en rode rozen.

Afstamming en geboorte

Over de afstamming van Aphrodite zijn in de mythen een tweetal versies te vinden. In één variant is zij de dochter van oppergod Zeus en Dione 1, één van de Titanen. De meest gangbare versie is echter die waarbij ze de dochter is van de oergod Uranus. Volgens deze mythe was Gaea, zijn vrouw, eens boos op Uranus omdat hij haar eerdere kinderen, de Hecatoncheires en Cyclopen, opgesloten heeft in de Tartarus. Daarom stookt ze haar andere kinderen, de Titanen, op om hun vader Uranus aan te vallen. Aan de jongste van hen, Cronus, geeft ze een stalen sikkel waarmee hij het geslachtdeel van Uranus moet afsnijden. Wanneer Uranus de volgende nacht weer op bezoek komt bij Gaea, en de liefde met haar wil bedrijven, doet Cronus wat hem door zijn moeder was opgedragen, ontmande Uranus, en werpt het afgesneden lid achter hem in zee.

Aphrodite verrijst uit het zeeschuim

Daar bleef het lang op het water drijven, en vormde zich van lieverlee helder wit schuim rond het afgesneden lichaamsdeel. Terwijl dit geheel door de winden over zee werd voortgedreven groeide binnen het schuim een prachtige godin. Het schuim dreef langs het eiland Cythera 2 en strandde uiteindelijk, nadat de Titanenstrijd tussen de Goden was afgelopen, op de kust van Cyprus bij de stad Paphos. Daar stapte Aphrodite naakt uit het schuim aan land. Vanwege deze bijzondere geboorte werd Aphrodite Cythera 1, Cypria of Paphische genoemd, maar ook wel Schuimgeborene omdat zij uit het zeeschuim verrezen was.

Op Cyprus werd Aphrodite door de Uren ontvangen die haar vrolijk verwelkomden en met hemelse stoffen aankleedden. Op haar hoofd plaatsten ze een gouden kroon, en hingen kostbare gouden sieraden als oorbellen aan haar oren. Voorts hingen ze Aphrodite een gouden halssnoer om haar hals, dat vlak boven haar sneeuwwitte borsten schitterde. Nadat de Uren haar zo hadden uitgedost brachten ze Aphrodite naar de Olympische Goden die haar hartelijk verwelkomden toen ze haar zagen. Alle Goden stonden onmiddellijk in vuur en vlam, en elk van hen bad dat hij degene mocht zijn die haar als eerste mee naar huis mocht nemen om tot zijn wettige vrouw te maken. Zo enorm verbaasd waren zij over de schoonheid van de prachtige Aphrodite.

Strijd met de Giganten

Aphrodite, als lid van de Olympische Goden, is gedwongen om (veel later) deel te nemen aan de strijd met de Giganten, de kinderen van Gaea, nadat ze hiertoe door Zeus is opgeroepen. Ze is geen strijdlustige godin maar gebruikt haar vermogen om de monsters door liefde gek te maken en hun verstand te doen verliezen. Elk van de Giganten wil haar, na de overwinning, tot vrouw maken en gaat als een dolleman tekeer. De Olympische Goden krijgen het zwaar te verduren maar weten uiteindelijk, met hulp van Heracles, de Giganten te verslaan en keert de rust terug op de Olympus.

Typhon

Maar de strijd om de macht over hemel en aarde was nog niet definitief beslist. Gaea baart opnieuw een nakomeling en ditmaal brengt ze de reusachtige Typhon voort. Als het monster op de Olympus afkomt, slaan de Goden van angst op de vlucht. Wanneer Typhon hen achterna komt vluchten zij naar Egypte (of Syrië) en nemen ieder de gestalte van een dier aan. Ook Aphrodite vlucht en bereikt de rivier de Nijl (of de Eufraat) waar ze niet verder kan. Dan verandert ze haar gedaante in een vis (samen met haar zoon Eros), en springt in het water. Zo ontsnapt Aphrodite aan het gevaar en keert Typhon terug naar de Olympus. Want Zeus was de enige god die daar was achtergebleven om het monster op leven en dood te weerstaan. Uiteindelijk weet hij het monster, vanuit zijn hemelwagen, te verslaan met zijn bliksems en wordt Zeus de definitieve opperheerser over hemel en aarde.

Huwelijk en ontrouw

Huwelijk met Hephaistus

Zeus beslist, samen met Hera, om Aphrodite ten huwelijk te geven aan hun zoon Hephaistus. Hoewel Aphrodite niet staat te trappelen van geluk om te trouwen met de manke Hephaistus gehoorzaamt ze toch aan het bevel van Zeus. Als ze voor de eerste keer naar haar begerige echtgenoot wordt geleid drinkt ze een mengsel van fijngestampte papaver, witte melk en vloeibare honing waardoor ze een heerlijke geur verspreidt. Hoewel gedwongen raakt Aphrodite redelijk op haar echtgenoot gesteld terwijl ze samenwonen in hun huis op het eiland Lemnos. Hephaistus, die zijn smidse op Sicilië heeft, maakt in die periode de mooiste juwelen voor zijn vrouw. Zo maakt hij onder andere een prachtige kroon, een gouden drinkbeker en een ketting van smaragd die hij aan haar schenkt. Uit hun relatie komt de gevleugelde Eros voort, en zijn broer Himerus, de meer sensuele god van de liefde, die zijn moeder later veelvuldig zal helpen bij haar taken.

Lang duurt de echtelijke trouw van Aphrodite echter niet en krijgt ze een relatie met oorlogsgod Ares 1. Want zodra Hephaistus aan het werk is gaat Ares 1 naar Aphrodite, paait haar, en onteren ze al snel samen het bed van Hephaistus. Maar zonnegod Helius, die tijdens zijn dagelijkse rit langs de hemel alles ziet wat er op de aarde gebeurt, betrapt het tweetal en verklapt dit overspel aan Hephaistus. Die is hevig verontwaardigd en gaat direct naar zijn smidse. Daar maakte hij een ragfijn, maar oersterk, net dat hij boven het bed spande toen Aphrodite even op bezoek was bij Zeus. Het net was zo dun dat zelfs de Goden het niet konden zien. Hierna doet Hephaistus of hij een poosje op bezoek gaat bij iemand en zegt tegen Aphrodite dat hij enkele dagen wegblijft.

Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1 Zeus Hera
Aphrodite Hephaistus
Eros (Liefde), Himerus (Verlangen)

Tentoongesteld

Ares 1, die al die tijd het huis in de gaten houdt, ziet Hephaistus vertrekken en gaat, smachtend naar een vrijpartij, direct naar Aphrodite. Bij binnenkomst omhelst hij de liefdesgodin en zegt: ‘Kom, liefste, laten we naar bed gaan en genot delen, want Hephaistus is niet meer in de buurt.’ Ook Aphrodite brandt van verlangen en samen gaan ze naar de slaapkamer, kleden zich uit, waarna ze naakt op het bed gaan liggen. Ze liggen nauwelijks of het net valt naar beneden en het stel wordt gevangen. Ze kunnen hun ledematen niet meer bewegen of losmaken, en dringt het tot ze door dat ontsnappen onmogelijk is. Lang hoeven ze niet te wachten want even later komt Hephaistus binnenstrompelen die zich in de buurt verscholen had.

Neerslachtig ziet hij het tweetal liggen en brult naar de andere Goden: ‘Vader Zeus en de andere Goden, kom hier eens kijken naar iets lachwekkends en ongepast. Aphrodite bedriegt me omdat ik mank ben, en is verliefd op die afzichtelijke Ares 1, omdat die meer recht van leden is. Maar ik, ik ben mank vanwege mijn ouders, die me nooit hadden moeten voortbrengen. Maar komen jullie nu kijken waar die twee samen liggen. Nota bene in mijn eigen bed, en ik moet dat, pijnlijk getroffen, aanzien. Ik denk niet dat ze daar zo tentoongesteld willen liggen, al zijn ze gek op elkaar. Mijn listige valstrik houdt ze vast tot Zeus al mijn bruidsschatten teruggeeft die ik aan hem voor dat schaamteloze wicht gaf. Ze mag dan een beeldschone vrouw zijn, maar wel een losbandige.

De Goden hebben pret

Aphrodite en Ares ontdekt

Op zijn geschreeuw komen de andere Goden snel naar het huis van Hephaistus, terwijl de godinnen beschroomd thuis blijven. Daar zien Poseidon, Hermes en Apollo de twee gevangenen naakt op het bed liggen. Een onbedaarlijk gelach rijst uit hun kelen omhoog als zij de valstrik van Hephaistus zien, en zeggen tegen elkaar: ‘Wangedrag loont niet! De schildpad troeft de haas af. Kijk toch hoe Hephaistus, traag als hij is, zelfs Ares 1 bij de neus neemt, ook al is die de snelste van de Goden die de Olympus bewonen.’ Zo spreken zij tegen elkaar en zegt Apollo tegen Hermes: ‘Hermes, zou jij nu, omsnoerd door die sterke banden, in bed willen liggen bij de mooie Aphrodite?’ Dan zegt de ander tegen hem: ’Ach, mocht me dat ooit te beurt vallen, Apollo, drie maal zoveel boeien zouden mij mogen omsnoeren, en dan zouden jullie toch mogen toekijken. Ja, ik zou zo wel bij haar in bed willen liggen’.

Maar Poseidon kon daar niet om lachen en dringt er bij Hephaistus op aan om Ares 1 te bevrijden. Hij zegt tegen hem: ‘Maak hem los, Hephaistus, en ik beloof je dat Ares 1 jou de gepaste boete zal betalen die je wenst voor de ogen van de onsterfelijke Goden’. Maar Hephaistus is nog steeds boos en zegt tegen Poseidon: ‘Beveel me dat niet, Poseidon. Hoe zou ik jou onder de onsterfelijke Goden tot nakomen kunnen pressen, als Ares 1 ervandoor gaat en zijn verplichting ontduikt?’ Dan zegt Poseidon: ‘Hephaistus, als Ares 1 zijn verplichting probeert te ontlopen zal ik het zelf op me nemen om die straf uit te voeren.’ Daarop is Hephaistus tevreden en maakt de boeien los. Toen het tweetal bevrijd was ging Ares 1 onmiddellijk naar Thracië en Aphrodite, met een vriendelijke glimlach op haar gezicht naar Cyprus. In haar heiligdom in de stad Paphos deden de Chariten Aphrodite in bad, zalfden haar met olijfolie, en hulden de godin in behoorlijke kleding waarna ze weer een beetje tot rust kwam.

Kinderen

Deze escapade bleef echter niet zonder gevolgen. Door de vrijpartij baarde Aphrodite drie kinderen: de sterfelijke dochter Harmonia 1 en twee goddelijke zoons: Phobus en Deimos. Maar Aphrodite verzorgde haar dochter Harmonia 1 niet zelf, want zij herinnerde haar voortdurend aan de vernederende ontdekking in het bed met Ares 1. Ze bracht de zuigeling, liggend in haar armen, nog nat van de geboorte en met strakgespannen borsten, naar de Nimf Electra 3, de dochter van Atlas. Deze Nimf ontving de bastaarddochter met gelijke rechten en lag het meisje, samen met haar pasgeboren zoon, Emathion 2, aan de borst en bracht Harmonia 1 groot in het uiterste westen van de wereld.

Zodra Harmonia 1 de huwbare leeftijd bereikt schenkt Zeus haar als vrouw aan de jonge Cadmus. Harmonia 1 wil in eerste instantie niet denken aan een huwelijk met deze vreemdeling en wordt Aphrodite er door Zeus op uit gestuurd om haar dochter te overreden. In de gedaante van Peisinoe, een meisje uit de buurt, doet Aphrodite haar hartbetoverende liefdesgordel om en gaat naar de slaapkamer van Harmonia 1. Daar praat ze met een lange redevoering in op haar dochter en leent Harmonia 1 haar eigen gordel, waardoor het meisje in liefde ontbrandt voor Cadmus. Het tweetal treedt daar in het huwelijk en naast vele andere Goden is ook Ares 1 op de bruiloft aanwezig, die na lange tijd zijn arm weer eens om de middel van Aphrodite kan slaan. Ook Hephaistus was aanwezig en schonk aan Harmonia 1 de mantel van zijn vrouw Aphrodite die hij had ‘gedoopt in misdaden’ en later voor veel echtelijk ongeluk zou zorgdragen. Zelf geeft Aphrodite haar halsketting aan Harmonia 1 die Hephaistus voor haar had gemaakt bij hun eigen huwelijk.

Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1 Zeus Hera
Aphrodite Ares 1
Harmonia 1, Deimos, Phobus

Wraak op Helius

Hoewel ze uiterlijk niets laat merken is Aphrodite nog steeds boos op de zonnegod Helius die haar escapade met Ares 1 had verraden aan haar man Hephaistus. Ze neemt zich dan ook voor om, zodra de kans zich voordoet, wraak op hem te nemen. Tevens besluit ze om ook zijn kinderen en kleinkinderen het leven zuur te maken met vervelende liefdesgeschiedenissen zodat de god het voortaan wel zal laten om Aphrodite nog eens te verraden als zij met een ander het bed wilde delen.

Helius

Aphrodite straft Helius uiteindelijk door hem tot over zijn oren verliefd te laten worden op Leucothoe. Dit meisje wordt door haar vader, vanwege deze onmogelijke liefde, levend begraven in een diepe zandkuil. Helius probeert het zand nog weg te duwen met zijn zonnestralen maar moet uiteindelijk lijdzaam toezien hoe Leucothoe sterft. Sindsdien stopt hij elke dag even, wanneer hij boven haar graf passeert, en kijkt dan triest naar beneden. Zo straf Aphrodite op fijnzinnige wijs Helius voor zijn verraad en laat hij het voortaan wel na om Aphrodite ooit nog te verraden. Maar Aphrodite is nog niet klaar met Helius en gaat nu op zijn (klein)kinderen, Pasiphae 1, Medea 1, Phaedra, Circe en Dirce af.

Pasiphae

Omdat Pasiphae 1, de vrouw van koning Minos 1 op Kreta, jarenlang weigert om aan Aphrodite te offeren wekt dit de woede van godin op. Ze besluit wraak te nemen op deze nakomeling van Helius en wekt bij Pasiphae 1 een onnatuurlijke liefde voor een stier 1 op. Op het moment dat de vluchteling Daedalus op Kreta aankomt vraagt hij Pasiphae 1 om hulp. Op ingeven van Aphrodite belooft Pasiphae 1 Daedalus te helpen als hij voor haar een holle koe maakt waar zij in kan kruipen. Daedalus stemt toe waarna, toen het beeld gereed was, Pasiphae 1 seks had met de stier 1 en negen maanden later de Minotaurus baarde.

Hippolytus

Dood van Hippolytus

Aphrodite is onverbiddelijk voor diegenen die haar niet vereren en geen goed woord over hebben voor de liefde. Zo straft zij Hippolytus 4 (in plaats van hem wordt ook Hippomenes 1 genoemd), de zoon van Theseus die deze had verwekt bij een Amazone. Hippolytus 4 gaf niet om vrouwen, noemde Aphrodite de laagste van alle Goden, en was altijd aan het jagen. Wanneer zijn vader Theseus hertrouwt met Phaedra, een nakomelinge van Helius, gaat Hippolytus 4 later bij het stel op bezoek. Dan laat Aphrodite Phaedra verliefd worden op Hippolytus 4 en vraagt zij aan Hippolytus 4 om het bed met haar te delen. Hippolytus 4 weigert, hij verafschuwde vrouwen, en vlucht weg, bang als hij is voor seksueel contact. Daarop werd Phaedra bang dat Hippolytus 4 haar bij Theseus zou beschuldigen. In haar angst brak ze de deuren van haar slaapkamer open, scheurde haar kleding, en beschuldigde Hippolytus 4 vals van een poging tot verkrachting. Theseus geloofde haar en smeekt Poseidon om zijn zoon Hippolytus 4 te vernietigen. De god liet, toen Hippolytus 4 met zijn wagen in grote vaart langs het strand reed, een stier 2 uit de golven verschijnen waardoor de paarden schrokken. De dieren sloegen op hol waarna de wagen omviel en in stukken brak. Verstrikt in de teugels werd Hippolytus 4 meegesleurd en vond de dood. Toen haar begeerte ontdekt werd verhing Phaedra zich, door toedoen van Aphrodite.

Iason en Medea

Wanneer Hera bij Aphrodite om hulp komt vragen voor een nakomeling van Helius spitst Aphrodite onmiddellijk de oren. Hera vraagt haar om Medea 1, het kind van koning Aeëtes in Colchis, die op zijn beurt weer een zoon was van Helius, verliefd te laten worden op de aanvoerder van de Argonauten, Iason. Ze twijfelt geen ogenblik en zegt Hera haar hulp toe. Als eerste gaat zij naar haar zoon, de kleine Eros, die met Ganymedes in de tuin van Zeus aan het spelen is, en vraagt hem om samen met haar deze klus te klaren. Ze belooft hem daarbij een prachtige gouden bal te geven als alles naar wens verloopt. Onmiddellijk gespt Eros de pijlenkoker op zijn rug en vertrekt het tweetal naar Colchis.

In Colchis aangekomen gaan ze op het tweetal af en wordt Medea 1, door toedoen van Aphrodite, verliefd op Iason. Het meisje besluit Iason te helpen bij de zware taak die hem door haar vader Aeëtes was opgedragen. Zo was Iason, via haar bestand tegen alle gevaren die hij moest overwinnen, toen hij moest ploegen met de stieren, de gewapende mannen tot leven kwamen, en op advies van Medea 1 een steen tussen hen in wierp. Toen de Draak 4 door Medea 1 met kruiden in slaap was gewiegd pakte Iason het vlies van het altaar, en ging met Medea 1 en de andere Argonauten op weg naar zijn eigen land.

Tijdens de terugtocht van de Argonauten krijgt Aphrodite wel medelijden met één van de andere Argonauten, Butes 1, wanneer ze met hun schip langs de zingende Sirenen varen. Deze zoon van Teleon springt als enige over boord en zwemt naar deze Nimfen toe. Hij zou al snel in de golven verdronken zijn als Aphrodite geen medelijden met hem gekregen had en uit het water sleepte. Ze brengt hem op Sicilië aan land, bij kaap Lilybaeum, waar Butes 1 een nieuw leven begint. De godin brengt daar de nacht nog door met Butes 1 en uit deze gebeurtenis komt de zoon Eryx 1 voort. Als dank voor de redding van zijn vader bouwt Eryx 1 een prachtige tempel op de kaap.

Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1 Teleon -
Aphrodite Butes 1
Eryx 1

Nadat de Argonauten eenmaal in Griekenland zijn aangekomen neemt Aphrodite wraak op het nageslacht van Helius. Ze laat Iason verliefd worden op een andere vrouw waarvoor hij Medea 1, uiterst verdrietig, alleen achterlaat met hun kinderen. Hierop ontsteekt Medea 1 in een razende woede en geeft haar rivale een betoverde mantel die, zodra ze die aantrekt, in brand vliegt waardoor het meisje jammerlijk de dood vindt. Vervolgens doodt Medea 1 de kinderen die Iason verwekt had en vlucht met een wagen, die werd getrokken door Draken, het land uit.

Adonis

Geboorte van Adonis

Wanneer de vrouw van koning Cinyras 1 pocht dat hun dochter Smyrna 1 veel mooier is dan Aphrodite stuurt de gekrenkte Aphrodite een verboden liefde op Smyrna 1 af. Aphrodite zorgt ervoor dat het meisje verliefd wordt op haar eigen vader en het bed met hem deelt toen Cinyras 1 eens dronken was. Als Cinyras 1 ontdekt dat Smyrna 1 zwanger is, en haar monsterlijke misdaad bekende, achtervolgt hij zijn dochter met een zwaard. Aphrodite krijgt uiteindelijk medelijden met het meisje en verandert haar in een boom op het moment dat haar vader toeslaat. Uit de snede die het zwaard in de boom maakte droop hars naar beneden dat mirre genoemd werd vanwege de heerlijke geur. Toen de boom volgroeid was tot een stevige omvang scheurde die open, vanwege de zonnehitte, en kwam een kind, de beeldschone Adonis, ter wereld.

Aphrodite verliefd

Aphrodite en Adonis

Op hetzelfde tijdstip raakt Eros per ongeluk, met één van zijn pijlen, de borst van zijn moeder. Pijnlijk gekwetst schoof ze haar zoon van haar schoot en zwierf met een vreemde begeerte door de bossen. Daar ziet zij Adonis en raakt tot over haar oren verliefd op de prachtige jongen. Betoverd door zijn schoonheid vergeet Aphrodite alles om haar heen. Ze wil heel de dag bij hem zijn en hem om zich heen hebben. Bang dat iemand hem van haar af zal nemen stopt ze de jongen, zonder dat de Goden het merken, in een kist en vertrouwt hem toe aan Persephone 1. Zodra die hem zag wilde Persephone 1 hem niet teruggeven aan Aphrodite en werd Zeus om een uitspraak gevraagd. Deze laat de Muze Calliope een uitspraak doen en die bepaalde dat Adonis één derde deel van het jaar bij Persephone 1 mocht blijven, één derde deel bij Aphrodite en voor het laatste deel van het jaar zelf kon kiezen.

Vanwege deze verliefdheid wordt Aphrodite door de Muze Clio 1 berispt. Uit wraak laat Aphrodite, op de momenten dat Adonis niet bij haar is, Clio 1 verliefd worden op de sterveling Pierus, de zoon van Magnes 1. Ook de drie zusters van Adonis, Orsedice, Laogore en Braesia moeten het ontgelden. Aphrodite laat hen, boos vanwege de beslissing van Calliope, het bed met vreemdelingen delen die daardoor hun leven in Egypte beëindigen. Maar in de perioden dat Adonis en Aphrodite bij elkaar zijn groeit er een hechte liefde tussen hen op. Zij spelen meestal in de omgeving van Byblos (in het huidige Libanon) waar zij vaak samen onder een palm in het gras liggen en elke kans te baat nemen om elkaar te kussen. Aphrodite neemt hem ook wel eens mee naar Cyprus waar het tweetal in de buurt van de rivier de Setrachus verblijft.

Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1 Cinyras 1 Smyrna 1
Aphrodite Adonis
-

Dood van Adonis

In de tijd dat ze samen zijn neemt Aphrodite, geheel tegen haar gewoonte in, samen met Adonis deel aan de jacht en rent zij, net als Artemis, met opgetrokken kleed, door de bossen op zoek naar wild. Daarbij vuurt ze Adonis aan om hazen te schieten, maar waarschuwt hem voor sterke everzwijnen, leeuwen, beren of andere roofdieren. Ze maant Adonis om voorzichtig te zijn. ‘Gebruik je kracht voor lafaards,’ zegt ze, ‘want tegen dapperen is dapperheid geen veilig schild. Toe, jongen, wees niet roekeloos ten koste van mijn liefde, jaag niet op dieren die door de natuur gewapend zijn! Ik haat die dieren.’ Wanneer Adonis aan haar vraagt hoe dat komt nodigt Aphrodite hem uit om even te rusten om het verhaal te vertellen. Ze zoekt een schaduwrijke plek onder een boom uit waar ze samen op het gras gaan liggen. Daar legt ze haar hoofd in zijn schoot en doet haar verhaal dat door kussen wordt onderbroken.

Enkele dagen later gaan ze weer samen op jacht en treft Adonis met zijn speer een woest Everzwijn 1. Het ondier is niet dodelijk gewond en gaat achter zijn belager aan die, trillend van angst, probeert te ontkomen. Het Everzwijn 1 krijgt de jongen te pakken, zet zijn grote slagtanden diep in de buik en laat Adonis stervend achter in het bos. Aphrodite hoort van verre zijn doodsklacht en snelt naar Adonis toe. Zodra ze hem in een grote plas bloed dood aantreft rukt ze zich de haren uit het hoofd, beukt met haar vuisten op haar borst en roept tegen de Moiren: ‘Jullie macht zal toch niet alles krijgen. Mijn verdriet wordt nu voor eeuwig een eerbewijs aan jou, Adonis. Jaarlijks zal jouw dood vertoond en herbeleefd worden als een naklank van mijn klagen. Jouw bloed zal in een bloem uitbloeien.’ Na deze woorden liet ze zoete nectar in zijn bloed druppelen die, met elke druppel, opzwol tot soort zeepbel waarin gouden luchten zich weerspiegelen. Nog geen uur later was uit het bloed een nieuwe bloem ontloken, rood als appels. Maar die nieuwe bloem biedt slecht kort vreugde, omdat ze, broos van bouw en kwetsbaar door haar lichte gewicht, geknakt wordt door de wind, waaraan zij ook haar naam dankt: windroos.

Schaking Persephone

Omdat Aphrodite Adonis met Persephone 1 moest delen, houdt Aphrodite wraakgevoelens over tegen deze dochter van Demeter. Aan haar zoon Eros geeft ze opdracht om Hades, de god van de onderwereld, met één van zijn liefde opwekkende pijlen te treffen. Deze zoekt een scherpe pijl uit en treft de god van de onderwereld midden in zijn hart. Kort daarna vraagt Hades aan Zeus om hem Persephone 1 als vrouw te geven en beraamt Aphrodite, samen met Zeus, een plan om Hades aan zijn vrouw te helpen. Zeus zegt tegen Hades dat Demeter niet zal toestemmen met deze bruiloft maar geeft hem wel toestemming om het meisje te schaken als zij bloemen gaat plukken op de berg Etna.

Zelf gaat Aphrodite, samen Artemis en Athena, naar Sicilië om daar een bezoek te brengen aan Persephone 1. Bij haar huis op Sicilië aangekomen nodigen ze, op voorstel van Aphrodite, Persephone 1 uit om met z’n vieren bloemen te gaan plukken in de weiden op de berghellingen van de Etna. De argeloze Persephone 1 heeft niets in de gaten en stemt in waarna Aphrodite jubelend voorop gaat. Als ze enige tijd bloemen aan het plukken zijn en door de velden lopen, dondert opeens de berghelling en scheurt de grond open. Niemand begreep waar dit tumult vandaan kwam en alleen Aphrodite wist wat dit betekende. De godinnen vluchten alle kanten op terwijl Persephone 1 om hulp naar haar moeder roept. Dan grijpt Hades, die in zijn vierspan vanuit de onderwereld naar boven was gekomen, het meisje en maakt, ongezien door iedereen, weer dat hij wegkomt. Zo nam Aphrodite wraak op haar rivale in de liefde.

Wraakzucht

Ondanks dat Aphrodite een godin van de liefde was kon ze genadeloos hard straffen als mensen haar niet vereerden, de liefde veronachtzaamden, of haar op een nadere wijze tergden of beledigden. Van liefde of erotiek was in haar daden dan niets meer te bespeuren en konden degenen die zich hadden misdragen, of er de oorzaak toe waren, rekenen op een strenge straf.

Psyche

Amor en Psyche

Zo werd Psyche eens gestraft door Aphrodite. Het meisje was zo mooi dat de bewoners haar, in plaats van de godin, gingen vereren. Hierdoor ging niemand meer naar het heiligdom van Aphrodite om haar te aanbidden. Daarop vraagt Aphrodite, aangetast in haar gevoel van waardigheid en brandend van jaloezie, aan haar zoon Eros, om het meisje te straffen. Eros voldoet aan het bevel van Aphrodite en gaat op Psyche af. Maar, zoals zo vaak, lopen de zaken anders en wordt Eros zelf verliefd op het meisje en brengt hij iedere nacht in het bed van het meisje door. Wanneer Aphrodite dit nieuws verneemt is ze woedend en schreeuwt: ‘Dus die brave zoon van mij is verliefd op die Psyche, degene die met mijn schoonheid koketteert! Wat denkt hij wel, die deugniet.

Daarop gaat zij naar haar zoon, leest hem flink de les, terwijl ze gelijktijdig een plan bedenkt om haar zoon te straffen door het meisje te vernederen. Aphrodite laat Psyche martelen en slaan en geeft haar daarna allerlei onmogelijke opdrachten om er maar voor te zorgen dat haar liefde voor Eros verdwijnt. Maar Psyche is sterk en weet, met hulp van de Goden, alle opdrachten tot een goed einde te brengen. Dit alles wordt door Eros met lede ogen aangezien en hij smeekt Zeus om hem Psyche als vrouw te geven. Deze stemt toe, praat op Aphrodite in, en uiteindelijk verzoent ze zich met het meisje. Psyche wordt onsterfelijk gemaakt en trouwt met Eros, de zoon van Aphrodite.

Vrouwen van Lemnos

Omdat de vrouwen van het eiland Lemnos Aphrodite niet meer vereren, nadat zij met Ares 1 naakt in bed was betrapt, bezorgt Aphrodite hen een verschrikkelijke lichaamsgeur. De mannen kunnen de lucht van hun vrouwen niet verdragen en gaan in Thracië op rooftocht. Daar maken ze vele vreemde vrouwen buit die zij als slavinnen meevoeren naar hun eigen eiland om de nachten mee door te brengen. De vrouwen van Lemnos worden niet meer door hun mannen aangekeken en zweren, door Aphrodite opgestookt in de gedaante van Dryope 2, om wraak te nemen. Ze smeden een plan en vermoorden in één nacht alle mannen en alle mannelijke kinderen die op het eiland wonen. Ook de aangevoerde Thracische vrouwen worden door hen gedood en hun lichamen aan stukken gescheurd. Daarop verlaat de godin het eiland en moeten de vrouwen van Lemnos het lang zonder mannen stellen.

Alleen Hypsipyle spaart haar vader Thoas 1 en weet hem van het eiland te smokkelen. Zij is koningin over het eiland wanneer, jaren later, de Argonauten op het eiland landen aan het begin van hun zoektocht naar de Gouden Vacht. Inmiddels is Aphrodite bekoeld van haar woede en verandert van gedachten. Bij zowel de Argonauten als de vrouwen van Lemnos wekt zij een zoet verlangen op waardoor de Argonauten vele nachten blijven logeren en negen maanden later het eiland weer bevolkt wordt door kinderen, die er voor die tijd, lang niet meer geboren waren.

Hippomenes

De zoon van Megareus 2 en Merope 6, Hippomenes 1, wordt eens verliefd op de mooie Atalanta. Om haar tot zijn vrouw te mogen maken moet hij Atalanta echter verslaan in een hardloopwedstrijd. Het meisje is snel als een hinde en tot dan toe was er nog niemand in geslaagd om haar te verslaan. In zijn nood smeekt hij Aphrodite om hem te helpen. De jongen valt in de smaak bij de godin en zij besluit hem te helpen door hem drie gouden appels te geven. Ze instrueert hem om deze appels, stuk voor stuk tijdens de wedstrijd op de grond te werpen en zo haar snelheid te vertragen. Zo wint Hippomenes 1 de wedstrijd en krijgt Atalanta als vrouw. Hij vergeet echter Aphrodite te bedanken voor haar hulp die daardoor in woede ontsteekt en Zeus om hulp vraagt. Wanneer Hippomenes 1 daarna met Atalanta, op de berg Parnassus, in een tempel van Zeus, samen met zijn kersverse vrouw de nacht doorbrengt verandert Zeus het tweetal in een leeuw en leeuwin.

Iphis

De arme sterveling Iphis 6, uit de stad Salamis, wordt eens verliefd wordt op de beeldschone koningsdochter, Anaxarette. De liefde is echter eenrichtingsverkeer en Anaxarette gaat zelfs zover dat zij de avances van de jongen, via haar min, verklapt aan haar ouders. Deze snijden daarop de tong uit en de vingers af van de min. Omdat zijn liefde werd geminacht hongerde Iphis 6 zichzelf uit en stierf. Zijn stadgenoten hadden medelijden met Iphis 6 en rouwden drie volle dagen lang. Op de derde dag brachten zij het onbedekte lichaam naar zijn laatste rustplaats. Op dat moment hangt Anaxarette uit het raam van het paleis om onverschillig naar de dode te kijken. Toen ze hem in haar blikveld ving veranderde Aphrodite, walgend van het karakter van het meisje, haar in een steen.

Eos

Omdat ze nog steeds verliefd is op Ares 1, kan Aphrodite het niet velen als deze een keer het bed deelt met Eos 1, de godin van de dageraad. Ze oefent haar liefdesmacht uit over Eos 1 door haar verliefd te laten worden op de zoon van Poseidon, Orion, zodat zij niet meer achter Ares 1 aan zou gaan.

Thrassa

Thrassa, de dochter van Ares 1 en Tirine, trouwde met Hipponous 5, de zoon van Triballus, en kreeg een dochter die Polyphonte werd genoemd. Zij minachtte de activiteiten van Aphrodite, vereerde de godin niet, en trok als metgezel van Artemis de bergen in waar zij deelnam aan de jacht. Als straf dreef Aphrodite haar tot waanzin en liet bij Polyphonte warme gevoelens voor een beer ontstaan waarmee het meisje de liefde bedreef. Artemis, die haar bezig zag, walgde enorm van haar gedrag en zette vervolgens alle dieren tegen haar op waarna Polyphonte altijd op de vlucht was.

De zoons van Himalia

Zeus werd eens verliefd op de Nimf Himalia, en verwekte bij haar op Rhodos drie zoons: Spartaeus, Cronius 1 en Cytus. Dit waren arrogante en brutale knapen en toen zij nog kleine jongens waren verhinderden zij eens Aphrodite om bij het eiland te stoppen toen zij langs voer. De godin wordt hier zo kwaad over dat zij hen met waanzin slaat waardoor ze de bewoners van het eiland met vele gewelddaden teisteren. Tegen de wil van Aphrodite worden zij echter ook verliefd op hun eigen moeder, Himalia, en delen vele malen het bed met haar.

Zorgzaamheid

Maar de meeste tijd was Aphrodite toch de godin die ze behoorde te zijn en droeg de liefde uit over de aarde waar zij maar kon. Soms was ze zelf het onderwerp van haar aandacht, en kon dan in vuur en vlam staan voor een sterveling of een god. Maar ook zonder er zelf direct bij betrokken te zijn kon ze de hartstocht ontsteken in de harten van stervelingen, of mensen liefdevol opvangen wanneer deze onheus werden bejegend.

Pygmalion

Pygmalion en zijn beeld

Zo woonde in de stad Paphos een vrijgezel, Pymalion, die graag met een vrouw wilde trouwen maar geen geschikte kandidaat kon vinden. Hij is een begaafd beeldhouwer en maakt, ten einde raad, uit steen de perfecte vrouw voor zichzelf. Dit beeld is zo levensecht dat Pygmalion 1 er verliefd op wordt, zich elke dag in haar armen nestelt, en het beeld kust. Aphrodite toont haar vermogen en laat langzaam de kou uit het beeld verdwijnen en transformeert het tot een echte, warmbloedige, vrouw waarmee Pygmalion 1 later in het huwelijk treedt.

Hermes

Ook de boodschapper van de Goden, Hermes, werd eens geroerd door de schoonheid van Aphrodite toen hij, van Zeus, een boodschap bij haar moest afleveren. Maar omdat Aphrodite geen aandacht aan hem besteedde of acht op Hermes sloeg, werd hij bijzonder neerslachtig alsof hij te schande was gemaakt. Zeus kreeg medelijden met zijn zoon en stuurde, toen Aphrodite aan het baden was in de rivier Achelous, een Adelaar naar de godin, met de opdracht om een sandaal van haar te stelen.

Aphrodite mist haar sandaal en gaat op zoek naar de dader. Uiteindelijk komt ze bij Hermes terecht, die de sandaal van Zeus had gekregen. De jonge god is vliegensvlug, en zonder dat Aphrodite ook maar iets in de gaten heeft ontdoet hij haar van haar gordel. De godin is daarna snel overwonnen en negen maanden later werd de zoon Atlantius geboren die al snel Hermaphroditus genoemd zou worden naar zijn twee ouders. Deze zoon was een god die op bepaalde tijden onder de mensen verscheen met een lichaam dat een combinatie was van man en vrouw. Hij had namelijk de kracht en energie van een man maar was mooi en fijngevoelig als een vrouw. De Nimf Salmacis 1 wordt verliefd op hem als hij zestien jaar is, maar blijft deze liefde onbeantwoord.

Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1 Zeus Maia
Aphrodite Hermes
Hermaphroditus

Dionysus

Aphrodite deelt ook een keer het bed met de wijngod Dionysus 2 en wordt zo moeder van de god Priapus. Aphrodite laat tijdens het liefdesspel bij Dionysus 2 de kroon achter die ze had gekregen bij haar huwelijk met Hephaistus en is zo al haar huwelijksgeschenken kwijt. Net als zijn ouders is Priapus een wellustige god die wordt geboren met een enorme fallus en gaat elke dag op zoek naar een Nimf of sterfelijke vrouw om zijn lust te bevredigen.

Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1 Zeus Semele
Aphrodite Dionysus 2
Priapus

Dochters van Pandareus

De dochters van Pandareus 2, wanneer hun ouders zijn gedood, worden liefdevol door Aphrodite opgevangen. Ze verzorgt de meisjes met kaas, zoete honing, en heerlijke wijn. Ook Hera en Athena ontfermen zich over de meisjes en schenken hen schoonheid, wijsheid en fierheid. Maar toen Aphrodite naar de Olympus ging om de meisjes te laten trouwen sleurden stormwinden hen, in opdracht van Zeus, mee om ze als dienstmeisjes aan de Erinyen te schenken.

Pandora

Nadat Prometheus vuur uit de hemel had gestolen en dit aan de mensen schonk is Zeus hier uiterst kwaad over. Om de mensen te straffen geeft Zeus aan Hephaistus opdracht om uit klei een vrouw te vervaardigen die qua uiterlijk op de eeuwige godinnen leek. De vuurgod voldoet aan het verzoek van zijn vader en gaat aan de slag. Wanneer het beeld af is schenken de Goden aan deze vrouw allerlei eigenschappen en schenkt Aphrodite haar gratie. Maar schenkt ze haar ook pijnlijke begeerte, en de kwelling die dit veroorzaakt, om over de mensheid uit te storten. De vrouw kreeg uiteindelijk de naam Pandora 1.

Ino

Aphrodite blijft ook waken over haar kleinkinderen. Wanneer Ino, de dochter van Harmonia 1 en Cadmus, waanzinnig is gemaakt door Hera en met haar kind van een hoge klip in zee springt om te sterven gaat Aphrodite naar haar oom Poseidon. Ze vindt dit lijden voor haar kleinkind niet terecht en zegt met vleiende stem tegen hem: ‘Poseidon, die over de zeeën heerst, wiens macht de hemelmacht nabij komt, ik vraag u mijn familie te helpen. Redt die twee die u ginds in water van de Ionische Zee ziet verdrinken en neem hen bij uw Goden op! Ook ik heb in de zee wel iets te zeggen, sinds ik drijvend op uw goddelijke golven uit het schuim geboren ben.Poseidon knikt, redt het tweetal en verheft hen tot hun nieuwe status. Sindsdien worden zij alleen nog met hun goddelijke namen, Palaemon 3 en Leucothea 1, aangesproken.

Aeneas

Anchises

Op de berghellingen van de Ida wordt Aphrodite opnieuw hartstochtelijk verliefd op een beeldschone Trojaan, die zijn koeien aan het hoeden was, de sterveling Anchises 1. Weer ontstond dat begerende verlangen in haar hart en ze keerde snel terug naar haar heiligdom in Paphos op Cyprus. Daar nam ze een bad terwijl de Chariten haar behandelden met hemelse oliën die een heerlijke geur verspreidden. Aphrodite trekt daarop haar mooiste kleding aan en ging, nadat zij zich versierd had met gouden sieraden, vliegensvlug terug naar de Ida om haar geliefde Anchises 1 te treffen. Toen Anchises 1 haar zag, bekeek hij haar van top tot teen en verwonderde zich over haar houding en stralende kleding.

Aphrodite en Anchises

Anchises 1 was op slag verliefd op Aphrodite maar wist niet wie ze was en zei: ‘Wees gegroet, wie van de gezegende Goden u ook bent die naar mijn huis is gekomen. Ik zal een altaar voor u oprichten op een hoge piek die van verre wordt gezien. Wees mij vriendelijk gezind en gun me dat ik een zeer vooraanstaande man onder de Trojanen zal worden, en geef me in de toekomst sterke nakomelingen. En voor mijzelf, laat me een lang en gelukkig leven lijden, laat me het licht van de zon zien, en wanneer ik oud ben geworden, een welvarende man onder het volk zijn.

Daarop antwoordde Aphrodite: ‘Anchises 1, weet dat ik geen godin ben. Waarom vergelijk je mij met de onsterfelijken? Nee, ik ben slechts een sterveling, en de beroemde Otreus 1 uit Phrygië is mijn vader. Maar de doder van Argus 3 heeft mij gevangen genomen tijdens de dienst voor Artemis en voerde mij weg. Hij droeg me over vele velden, waar veel wilde beesten leven, en vertelde dat ik de wettelijke echtgenote van Anchises 1 ging worden, en jou flinke kinderen moest baren. Hij zette mij hier af en vertrok onmiddellijk. Maar ik smeek je bij Zeus en je ouders, neem me, onbevlekt en onervaren in de liefde, en toon me aan je vader en moeder. Ik zal geen slechte dochter voor hen zijn. Stuur bovendien een snelle boodschapper naar de Phrygiërs om aan mijn vader en moeder het nieuws van mijn komst hier te melden. En zij zullen je veel goud en geweven stoffen sturen en vele schitterende geschenken. Neem die als bruidsschat en bereidt vervolgens de bruiloft voor die eervol is in de ogen van de mensen en de onsterfelijke Goden.

Verwekking Aeneas

Nadat ze dit gezegd had, liet Aphrodite een zoet verlangen in zijn hart ontwaken en zei Anchises 1: ‘Als je een stervelinge bent, en een vrouw de moeder was die je baarde, en het de bedoeling is dat jij mijn wettige vrouw wordt, dan zal geen god of sterveling mij beteugelen totdat ik nu hier met jou in liefde verenigd het bed heb gedeeld. O vrouw, mooi als een godin, als ik eenmaal met jou naar bed ben geweest.’ Zo sprekend, pakte hij haar bij de hand en geleidde haar naar zijn bed. Daarop lagen huiden van beren en leeuwen die hij zelf had gedood. En toen ze in bed lagen, deed Anchises 1 eerst haar sieraden, oorbellen en halsketting af, maakte daarna haar gordel los en ontdeed haar van haar kleding. Deze lag hij zorgvuldig op een met zilver beslagen kist en, door de wil van de godin en het lot, lag samen met haar, een sterfelijke man met een onsterfelijke godin, niet goed wetend wat hij deed.

Maar laat in de nacht goot Aphrodite slaap over de ogen van Anchises 1 en trok haar mooie kleding weer aan. Zo aangekleed stond ze naast het bed, maakte hem vroeg in de ochtend wakker, en zei: ‘Sta op, Anchises 1, waarom slaap je zo lang? Aanschouw met je eigen ogen of ik er nog hetzelfde uitzie als toen je me voor het eerst zag.’ Toen het eindelijk tot hem doordrong met wie hij het bed gedeeld had werd Anchises 1 bang en keek een andere kant op. Uiteindelijk zegt hij: ‘Toen ik je zag wist ik dat je goddelijk was, maar je loog tegen mij. Ik smeek je, laat me geen leeg leven leiden onder de mensen, want degene die met een godin samen het bed deelt is later nog maar een halve man.’ Toen antwoordde Aphrodite hem: ‘Put moet en heb geen angst, Anchises 1. Je hoeft van mij of de andere Goden niets te vrezen, want jij bent hen dierbaar. En je zult een lieve zoon krijgen die over de Trojanen zal regeren, en zijn kinderen na hem. Hij zal Aeneas heten, want ik voelde mij enorm verdrietig toen ik in jouw bed ging liggen.

Waarschuwing Anchises

Even is het stil maar dan gaat Aphrodite verder: ‘Ik wil je geen onsterfelijke maken onder de Goden. Maar als je kon blijven leven zoals je er nu uitziet, en mijn echtgenoot zou worden, zou geluk mijn hart omarmen. Maar, helaas, de ouderdom zal ook jou binnenkort inpalmen en zou ik mij voortdurend schamen voor de Goden. Want zij zijn allen bang en vrezen tot nu toe mijn spotternijen en listen waarmee ik, vroeg of laat, alle onsterfelijken liet paren met sterfelijke vrouwen, hen aan mijn wil onderwerpend. Maar mijn woorden hebben geen kracht meer nu ik een kind in mijn buik draag, na gemeenschap met een sterfelijke man. Wat dit kind betreft, zodra hij het licht van de zon ziet, zullen de Bergnimfen hem grootbrengen. Zij hebben geen status onder stervelingen of Goden en deze Nimfen zullen mijn zoon bij zich houden en hem grootbrengen. Zodra hij is opgegroeid tot een jongen, zullen zij hem naar je toe brengen en je kind tonen. Maar ik zal pas over vijf jaar hier terugkeren om je mijn zoon te brengen. Zodra je hem gezien hebt zal jij je verheugen om hem te aanschouwen, want hij zal er goddelijk uitzien. Breng hem dan direct naar Troje.

En als een sterveling je ooit vraagt wie jouw zoon heeft gebaard, vertel dan wat ik je nu opdraag. Zeg dat hij een nakomeling is van een van de Nimfen die hier op de beboste hellingen wonen. Maar als je de waarheid vertelt en pocht dat je samen met de beeldschone Aphrodite het bed hebt gedeeld zal Zeus je treffen met een bliksem. Nu heb ik je alles verteld. Let dus op, noem mijn naam niet, en denk aan de woede van de Goden.’ Nadat de godin dit gezegd had, steeg ze op naar de hemel en zag Anchises 1 haar pas vijf jaar later weer. Hij kon echter zijn mond niet houden en vertelde, bij een beker wijn, aan vrienden dat hij het bed had gedeeld met Aphrodite. Ondanks haar waarschuwing kan Aphrodite het niet over haar hart verkrijgen om Zeus te vragen Anchises 1 met een bliksem te doden en laat hem leven. Ze deelt zelfs nogmaals het bed met hem en wordt zwanger van een tweede zoon, Lyrus.

Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1 Capys 1 Themiste
Aphrodite Anchises 1
Aeneas, Lyrus

Trojaanse Oorlog

Bruiloft van Peleus en Thetis

Aphrodite speelt een voorname rol in de aanleiding tot de Trojaanse oorlog. Net als alle andere Goden en godinnen was zij aanwezig bij het huwelijk van Peleus en Thetis. De bruiloft wordt groots gevierd en er worden veel liederen gezongen en wijn geschonken. Maar op een gegeven moment gaat de deur open en werpt de godin van de tweedracht, Eris, een gouden appel naar binnen waar de tekst Voor de mooiste op geschreven is. Deze rolt over de vloer en komt tot stilstand op de plek waar Hera, Athena en Aphrodite zitten.

Hermes raapt de appel op en leest hardop de tekst voor waarna alle drie de godinnen de vrucht voor zich opeisen. In hun eer aangetast staat elk van hen op en zegt dat de vrucht voor haar is bedoeld. Er zou een fel gevecht tussen de drie zijn ontstaan als Zeus hen niet uit elkaar had gehaald. Ze vragen hem daarop om een uitspraak te doen maar daar wil Zeus, wijs als hij is, niet aan beginnen. Hij geeft opdracht aan Hermes om Hera, Athena en Aphrodite naar de berg Ida bij Troje te brengen en zegt: ‘Daar woont de zoon van Priamus, Paris. Hij is een man met goede smaak en heel goed in staat om de mooiste aan te wijzen. Laat hem de rechter in dit geschil zijn.’ Daarop vertrekken de drie godinnen, samen met Hermes, naar de Ida.

Oordeel van Paris

Het oordeel van Paris

Aangekomen op de berg, vertelt Hermes aan Paris welke opdracht Zeus hem heeft gegeven waarna deze vertrekt. Paris aanvaardt de opdracht en begint aan zijn taak en bekijkt de drie godinnen aandachtig. Om Paris te beïnvloeden belooft elk van de drie hem een machtig geschenken te geven als hij haar laat winnen. Zo belooft Hera aan Paris om hem koning te maken van heel Azië en Athena dat hij een groot krijgsheer en veroveraar zal worden die elk gevecht zal winnen. Als laatste bewerkt Aphrodite hem. Ze toont haar weelderige lichaam en biedt hem als prijs het mooiste meisje van Griekenland, Helena, aan. Daarnaast belooft ze hem tijdens heel zijn leven te helpen waar zij maar kan. Paris hoeft niet lang na te denken en geeft de appel aan Aphrodite.

Schaking van Helena

Op advies van Aphrodite bouwt Paris vervolgens een aantal schepen waarmee hij uit Troje naar Griekenland vertrekt. Tevens geeft Aphrodite haar zoon Aeneas opdracht om met Paris mee te zeilen en hem met woord en daad bij te staan. In Griekenland, bij Menelaus, aangekomen laat Aphrodite Helena, de vrouw van Menelaus, verliefd worden op Paris en brengt hen nader tot elkaar. Na hun vereniging neemt Paris grote rijkdommen mee uit de schatkamer van Menelaus op zijn schip en vertrekt, samen met Helena, naar Troje. Na lange omzwervingen komen zij aan in Troje en treedt Helena voor de tweede keer in het huwelijk, maar nu met Paris. In Griekenland ontstaat over deze schaking veel verontwaardiging en wordt er besloten om een grote oorlog tegen de Trojanen te beginnen.

Tien jaar strijd

Op de vlakte voor Troje belegeren de Grieken de Trojanen tien jaar lang in hun stad en wordt er menigmaal een bloedige strijd uitgevochten. Gedurende deze periode staat Aphrodite haar beschermelingen bij waar zij maar kan. Zo trekt ze Paris weg tijdens diens tweegevecht met Menelaus en redt hem van een zekere dood door een dikke mist over hem heen te werpen. Snel brengt ze hem naar zijn slaapkamer en legt hem daar op bed.

Daarna gaat Aphrodite naar de kamer van Helena en zegt: ‘Kom, Paris wil dat je bij hem komt. Hij is in de slaapkamer en je zou haast niet geloven dat hij zojuist van een tweegevecht kwam. Je zou eerder denken dat hij naar een bal wilde of er net vandaan kwam.’ Verward kijkt Helena, wier liefde voor Paris na tien jaar strijd enigszins bekoeld is, de godin aan en antwoordt: ‘O wrede vrouw, waarom wilt u mij misleiden? Koestert u plannen om mij af te voeren naar een verre stad voor één van uw andere gunstelingen. Nee, ga zelf maar bij hem zitten en houdt hem gezelschap. Vergeet dat u een godin bent en wissel uw hemelse bestaan voor een aards met die man. Ik weiger om me nog langer te schande te maken voor alle vrouwen van Troje. Ik heb al ellende genoeg te dragen door die man.

Woedend valt Aphrodite daarop tegen Helena uit: ‘Koppig wijf, terg me niet want dan laat ik je in mijn woede aan je lot over. Mijn liefde voor jou zal dan veranderen in een vurige haat waarna ik de Grieken zo tegen de Trojanen zal opzwepen dat het ook voor jou slecht zal aflopen.’ De woorden van de godin boezemen Helena schrik in en ze laat zich zwijgend door de godin wegvoeren. In de slaapkamer aangekomen wisselen Helena en Paris nog enkele algemeenheden tegen elkaar uit. Maar de godin zorgt er uiteindelijk voor dat Paris in vuur en vlam staat voor zijn vrouw en het tweetal ligt even later in bed voor een stoeipartij.

Aphrodite gewond

Aphrodite gewond

Ook haar zoon Aeneas schiet Aphrodite menigmaal te hulp in de oorlog. Zo werpt ze eens haar mantel over hem heen, als hij door de Grieken gedood dreigt te worden, waardoor hij onzichtbaar wordt. Heimelijk wil ze haar zoon van het strijdtoneel verwijderen maar komt de Griek Diomedes 1 haar achterna met zijn lans. Aphrodite is geen vechtersbaas en Diomedes 1 is in staat om de godin, met toestemming van Hera, aan haar hand te verwonden. Het godenbloed, ichor, stroomt tevoorschijn en Aphrodite klaagt luidt. Van schrik laat ze haar zoon vallen maar Apollo, die ook op de hand van de Trojanen is, raapt Aeneas op en voert hem weg. Dan roept Diomedes 1 tegen Aphrodite: ‘Godin, ga weg van deze strijd, bemoei u er niet mee en ga strikken spannen voor zwakke vrouwen. Als u zich blijft bemoeien met de strijd dan zult u leren om alleen al van het woord oorlog te gaan beven.’ Daarop trekt Aphrodite zich terug uit de strijd terwijl haar blanke huid rood zag door het bloed en de wond haar veel pijn deed.

Genezing door Dione 1

Iris 1 trekt zich haar lot aan en voert Aphrodite naar de zijkant van het slagveld waar Ares 1, naast zijn rijtuig op een wolk, naar de strijd zit te kijken. ‘Lieve broer,’ zegt Aphrodite tegen hem, ‘Leen me je paarden en breng me in veiligheid naar de Olympus. Ik heb heel veel pijn aan de wond die mij door die dolle Diomedes 1 is bezorgd.Ares 1 stemt toe en Aphrodite stapt met Iris 1 in de wagen. Deze neemt de leidsels en stuurt het tweespan naar de Olympus. Daar aangekomen gaat Aphrodite naar haar moeder, Dione 1, en zonk voor haar op de knieën. Deze neemt haar dochter in de armen en streelt haar haar terwijl ze zegt: 'Lief kind, wie van de onsterfelijken heeft u die wond toegebracht?‘ En Aphrodite vertelt haar wat er is voorgevallen. Dione 1 troost haar en geneest al sprekend de wond aan haar hand terwijl de andere godinnen smalend toekijken en snerende opmerkingen maken. Daarop roept Zeus zijn dochter en zegt tegen haar; ‘Dochtertje, oorlog is geen werk voor jou. Zorg jij nu maar voor de tedere dingen van liefde en trouw. Voor de wrede zaken van de oorlog zullen Athena en Ares 1 wel zorgen.

Aphrodite helpt Hera

Enkele dagen later komt Hera, die Zeus wil verleiden om Achilles te helpen, bij Aphrodite op bezoek. ‘Lieve Aphrodite’, zegt Hera tegen haar, ‘zou je mij een dienst willen bewijzen of ben je boos omdat ik de Grieken help?’ Dan zegt Aphrodite tegen haar: ‘Zeg wat je wilt en ik zal het met vreugde voor je doen als het me mogelijk is.’ Sluw zegt Hera tegen Aphrodite: ‘Schenk mij je gave om liefde en lust op te wekken en zo macht te krijgen over de mensen en zelfs de Goden. Ik ga naar de uiteinden van de aarde om Oceanus en Tethys te bezoeken, de stamouders van alle Goden. Ze hebben me altijd vriendelijk behandeld en ik wil de ruzie tussen die twee beslechten.’ Lachend antwoorde Aphrodite: ‘Het is onmogelijk om u een verzoek te weigeren, u die in de armen van Zeus slaapt.’ Daarop knoopt zij de gordel los waarin haar toverkracht schuilt. ‘Neem deze gordel mee,’ zegt ze tegen Hera, ‘en u zult zeker in uw missie slagen.

Ondank van Hera

Hera blijkt niet erg dankbaar want enige tijd later gebeurde het volgende. Toen Achilles, na de dood van zijn boezemvriend Patroclus 1, weer in de strijd is betrokken raken de Goden onderling verdeeld. En Ares 1, die de Trojanen steunt, valt op een gegeven moment Athena aan met zijn lans. Deze werpt daarop een grote steen naar Ares 1 en treft hem daarmee in de nek waarna hij op de grond valt. Snel neemt Aphrodite de gevallen god bij de hand en voert hem weg van het strijdtoneel. Hera, die alles had gezien, roept daarop tegen Athena: ‘Moet je daar die hondsvlieg van een ruziemaakster toch eens zien gaan om die Ares 1 van het slagveld af te voeren. Kom, laten we hen samen te pakken nemen.’ De twee gaan op Ares 1 en Aphrodite af en Athena slaat het tweetal met goddelijke kracht tegen de borst. Beiden zakken van pijn door de knieën en rollen over de grond. Athena schreeuwt hen vervolgens toe: ‘Mag dit gebeuren met alle bondgenoten van de Trojanen, dan zal het snel afgelopen zijn met die van Troje.

Einde van de oorlog

Wanneer, tegen het einde van de strijd, Achilles de Trojaan Hector heeft gedood, en naar het Griekse scheepskamp heeft gesleept, waakt Aphrodite over het dode lichaam. Zij smeerde hem met balsem en ambrozijn in en hield dag en nacht de wacht over Hector zodat de honden en Gieren zijn lichaam niet zouden aanvreten. Ook zorgde zij ervoor dat, door het voortdurende rondslepen, Achilles het lichaam van Hector niet beschadigde. Tijdens de vergaderingen van de Goden op de Olympus zijn hierna de schimpscheuten, vanwege de partijdigheid van Aphrodite, dan ook niet van de lucht en plaagt zelfs Zeus zijn dochter vanwege de steun die zij aan alle Trojanen geeft.

Redding van Aeneas

Ondanks al haar zorgen kan Aphrodite niet voorkomen dat haar beschermeling Paris uiteindelijk wordt gedood en de stad in brand werd gestoken. Tijdens de gevechten die later in de stad ontstaan is zij nog wel in staat om haar zoon Aeneas te redden door een dikke nevel om hem heen te werpen en de naar hem afgeschoten pijlen van richting te doen veranderen. Ze slaagt er ook in om hem, en haar oude vlam Anchises 1, de vader van Aeneas, in veiligheid te brengen buiten de stad door ze veilig tussen de vechtenden door te leiden en de vlammen voor hen te laten wijken. Ze zegt tegen Aeneas dat hij op zoek moet gaan naar een nieuw vaderland om daar een nieuw Troje te stichten. Ondertussen redt zij ook Helena van de dood door de woedende Menelaus, haar eerste man, te beteugelen en hem vol te gieten met liefde voor zijn ex-vrouw wanneer hij haar na al die jaren weer ziet. Hij bedenkt zich op dat moment ook, door een ingeving van Aphrodite, dat het verboden is om familieleden te doden. Aeneas vertrekt uit Troje en sticht, na vele omzwervingen waarbij hij telkens wordt geholpen door Aphrodite, in Italië een nieuwe stad.

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz