Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Athena - Pallas - Minerva - Atryone - Tritogenia

Athena was, na Zeus, één van de belangrijkste Goden voor de oude Grieken. Ze was een oorlogsgodin maar boven alles de verpersoonlijking van de wijsheid, de kunstvaardigheid en beschermster van de diverse ambachten. Ze schonk beschaving aan de mensen en was verantwoordelijk voor het in cultuur brengen van de olijfboom en het bereiden van deze vrucht. Bovendien introduceerde Athena onder de mensen het vervaardigen van kleding en was de ontdekker van de fluit. Ze leerde, samen met Hephaistus, de ambachtslieden strijdwagens te maken van brons, en onderwees jonge meisjes om wol te kaarden en die tot draden te spinnen op een spinnewiel. Athena leerde hen ook hoe ze de spoel door verticaal staande scheringen moesten steken en de draad met een losse kam aan te slaan om zo prachtige kleden te weven.

Godin van de oorlog

Athena

Athena is een ernstige en vreeswekkende godin met grote, helder fonkelende, grijze ogen waardoor ze vaak Helderogige of Uilogige wordt genoemd. Als ze met haar voorhoofd fronst verschrikken de mensen van angst, en zijn hulpeloos als ze boos op hen wordt. De blonde Athena beleeft geen plezier aan de liefde maar geniet van oorlogen, is de koningin van de strijd, en raakt in verrukking als zij getrokken zwaarden ziet. Dan is ze onbuigzaam, maar roemvol, inventief en moedig in haar daden. Athena draagt altijd een speer in haar handen, een gouden helm op haar hoofd en heeft de Aegis om haar schouders hangen. Vooral deze Aegis, het angstverwekkende geitenvel dat ze van haar vader heeft gekregen, wekt enorme angst op bij mensen als Athena op het strijdtoneel verschijnt.

Verering en bijnamen

Vanwege haar vele vaardigheden werd Athena in heel de bewoonde wereld vereerd, en richtten mensen vele heiligdommen voor de godin op. Zo staan er beroemde tempels in Athene op de Acropolis en in Troje op de vestingheuvel. Maar haar heiligdommen zijn ook te vinden op de eilanden Kreta en Rhodos, op kaap Sunium aan de oostkust van Italië, en een bostempel in Alea. De uil en de kraai zijn haar vogels en de olijfboom is eveneens aan haar gewijd. Vanwege haar afkomst kreeg Athena vele bijnamen zoals Atrytone, Tritogenia, Tritonis en Tritonia. Maar ze werd vanwege haar daden ook wel Pallas of Werkster genoemd. De Romeinen gaven haar later de Latijnse naam Minerva.

Afstamming en geboorte

Wanneer Zeus de Oceanide Metis 1 probeert te verleiden, bij het meer van Triton in Libya, neemt de Oceanide allerlei gedaantes aan om de oppergod te ontkomen. Uiteindelijk lukt het Zeus om Metis 1 zwanger te maken. Maar Gaea voorspelt enige tijd later aan Zeus dat Metis 1, na de dochter waarvan ze nu in verwachting is, een zoon van hem zal voortbrengen die heerser over de hemel zal worden. Uit angst dat dit zal gebeuren eet Zeus, net als zijn vader voor hem, Metis 1 op. Als het moment van de geboorte aanbreekt slaat Prometheus, of Hephaistus, bij het Tritonmeer, Zeus met een bijl een gat in zijn hoofd. Uit het gat springt de volledig bewapende Athene in een gouden harnas tevoorschijn. Alle Goden keken met ontzag naar haar, de Olympus begon te trillen, en de aarde kreunde vanwege de macht die zij uitstraalde. Zeus is blij en kijkt vol trots naar zijn dochter die zonder moeder werd geboren. Zelfs op het gezicht van Hera is geen verontwaardiging te zien wanneer zij die stralende dochter van Zeus voor het eerst ziet. Volgens een enkele mythe werd Athene niet door Zeus bij Metis 1 verwekt, maar bij Themis.

Palladium

Nadat Athena geboren was werd ze door drie godinnen geholpen om zich te reinigen in het water van de Triton, en gaf Zeus haar aan deze Riviergod om groot te brengen. Triton had zelf een dochter, die Pallas 4 heette, en beide meisjes bekwaamden zich in alle vaardigheden van de oorlogvoering. Op een dag kreeg dit tweetal ruzie en wilde Pallas 4 een klap aan Athene geven. Zeus, hield snel zijn Aegis beschermend voor Athena waardoor Pallas 4 schrok, waarna ze door Athena verwond werd en viel. Athena was zeer bedroefd over wat er met Pallas 4 gebeurd was en maakte een houten beeld van haar, waarbij ze de Aegis, waarvan Pallas 4 geschrokken was, over haar borst spreidde. Ze richtte het beeld op naast Zeus en bewees het alle eer. Toen Electra 3, de dochter van Atlas, later haar toevlucht zocht bij het beeld smeet Zeus het naar Troje waar koning Ilus 2 een tempel voor het beeld bouwde. Sinds die tijd wordt Athena ook vaak met de naam Pallas aangeduid.

Maagd

Athena voelde er niets voor om met een man het bed te delen of moeder te worden, en was liever bezig met haar uitvindingen of zich aan het bekwamen in de oorlogsvoering. Ze kreeg het bij Zeus voor elkaar dat ze eeuwig maagd mocht blijven. Zo bleef ze ook beschaamd thuis toen het overspel van Ares 1 en Aphrodite ontdekt werd en de mannelijke Goden lachend naar het naakte stel keken. En toen Eros met zijn fakkel eens vlak langs haar heen vloog keek ze hem met een zure blik aan en zei: ‘Als je het waagt om bij mij in de buurt te komen, ik zweer het bij mijn vader, dan steek ik mijn speer door je heen. Of ik grijp je bij je voeten, smijt je in de Tartarus, en scheur je aan stukken met mijn eigen handen.’ Daarop gaat Eros er als een haas vandoor en blijft voortaan ver uit de buurt van Athena.

Pandora

Prometheus, de zoon van Iapetus 1, maakte als eerste een mens uit klei. Later, toen hij voor de mensen het vuur uit de hemel stal, is Zeus boos op de mensen en gaf Hephaistus bevel om een vrouwelijke vorm uit klei te maken. ‘Ik geef als boete voor dat vuur een vloek die maakt dat vreugde hen vervult als zij hun vloek omarmen!’ Zo sprak Zeus luid, en lachte. Nadat Hephaistus de ruwe vorm had gemaakt blies Athene het meisje leven in en gaf haar een bewonderenswaardige schoonheid. Bovendien kleedde ze haar in een blinkend gewaad en een prachtig versierde hoofddoek. Om haar hoofd bevestigde ze nog een gouden hoofdband, versierde haar haren met bloemen, en leerde het meisje ook weven. Aphrodite goot gratie over haar hoofd uit, een pijnlijke begeerte die het mannenlijf verteert, terwijl Hermes haar een gluiperige aard gaf. Zo schonken alle Goden een eigenschap aan het meisje en noemden haar Pandora 1. Ze werd als vrouw geschonken aan de broer van Prometheus, Epimetheus, die bij haar de dochter Pyrrha 1 verwekte waaruit het geslacht van vrouwen zou voortkomen.

Stichting Athene

Als een van de eerste Goden wil Athena een stad in Attica stichten waar haar voornaamste heiligdom zou komen te staan. Maar ook Poseidon, die er als eerste water uit een rots had laten stromen, wil daar een stad stichten en de twee krijgen ruzie. Om een uitspraak af te dwingen legt het tweetal hun geschil aan Zeus voor. Poseidon en Athena bepleiten hun zaak voor Zeus en sommen de daden op waarom zij menen de meeste aanspraak op het gebied te kunnen maken. Na de twee aangehoord te hebben beslist Zeus in het voordeel van Athena omdat zij als eerste de olijfboom in het gebied plantte. Woedend wil Poseidon vervolgens het land met zijn water overspoelen, maar voorkwam Hermes dit, op bevel van Zeus, zo stichtte Athena de eerste stad in Attica die ze naar zichzelf, Athene, noemde.

Aanranding

Athena en Hephaistus

Poseidon is nog steeds woedend, en stookt Hephaistus op om Athena ten huwelijk te vragen. Hephaistus kreeg van Zeus, als dank voor het maken van de bliksems, de belofte dat hij mocht vragen wat hij wilde. Daarop vroeg Hephaistus aan Zeus Athena als vrouw, mede omdat Aphrodite hem verlaten had. Daar Zeus zijn belofte niet ongedaan kon maken beval hij Athena om haar maagdelijkheid met kracht te verdedigen. Hephaistus, in vuur en vlam vanwege de schoonheid van Athena, smeekte haar om met hem te trouwen, maar zij weigerde. Hephaistus gaf echter niet op en achtervolgde Athena, en als hij haar probeert te verkrachten verdedigt Athena zich met haar wapens. Terwijl ze streden kwam het zaad van Hephaistus op haar been terecht. Vol walging en schaamte veegde ze met een beetje wol het zaad van haar been en gooide het op de grond.

Erichthonius

Uit dit zaad ontkiemde Erichthonius 2, een man met slangenbenen, die Athena onsterfelijk wilde maken. Ze gaf hem twee druppels bloed, van het hoofd van de Gorgo Medusa 1, die ze in een ketting aan zijn hals hing, en stopte de zuigeling in een mand. Deze mand vertrouwde ze toe aan de drie dochters van koning Cecrops 1 in Athene, Aglaurus 2, Herse 2 en Pandrosus. Athena verbood het drietal echter om in de mand te kijken. Maar de meisjes waren nieuwsgierig naar wat zich in de mand bevond, en toen ze die openden zagen zij hoe een slang zich rond het kind gewikkeld had. Een kraai meldde dit voorval aan Athena, die woedend werd omdat ze haar bevel genegeerd hadden, en de meisjes waanzinnig maakte waardoor zij zich van de Acropolis stortten. Daarna bracht Athena Erichthonius 2 naar haar eigen tempel in Athene waar zij hem grootbracht en later als koning over de stad aanstelde.

Areopagus

Op een heuvel vlakbij Athene kwamen de Goden op een bepaald moment bijeen om recht te spreken over de oorlogsgod Ares 1. Die had Halirrhotius 1 gedood nadat hij geprobeerd had zijn dochter Alcippe 1 te verkrachten. Ares 1 werd vrijgesproken en sindsdien wordt die rechtbank de Areopagus op de Aresheuvel genoemd. Athena geeft deze rechtbank het bevel om altijd rechtvaardig en eerlijk recht te spreken, en op basis van hoor en wederhoor uitspraken te doen bij geschillen. Zo komt vele jaren later ook Orestes 2, die door de Erinyen wordt achtervolgd, naar de Areopagus om een uitspraak te vragen nadat hij, op bevel van Apollo, zijn moeder had vermoord. De Erinyen, en Orestes 2 met Apollo, leggen hun zaak voor aan de rechters, die uiteindelijk geen uitspraak doen omdat er evenveel rechters schuldig als onschuldig stemden. Daarop beslist Athena in het voordeel van Orestes 2, en stelde een wet in dat bij het staken van de stemmen de beschuldigde vrijgesproken moest worden.

Bemoeienisen met anderen

Perseus

Hoewel ze maagd wilde blijven schonk Athena wel haar steun aan mannelijke helden die moeilijke taken moesten verrichten. Zo hielp ze Perseus 1, die Athena in haar eigen tempel had grootgebracht en opdracht had om het monster Medusa 1, één van de drie Gorgonen, te doden. Athena adviseert Perseus 1 om Medusa 1 niet in de ogen te kijken, want iedereen die dat wel deed veranderde onmiddellijk in een rotsblok. Wanneer de held het monster nadert houdt Athena haar glanzende schild omhoog en liet Perseus 1 daarin zo de weerspiegeling van het monster zien. Naar het schild kijkend greep de held Medusa 1 bij de haren vast en sloeg met zijn sikkel haar hoofd af. Uit de wond sprong het gevleugelde paard Pegasus tevoorschijn, waarmee Perseus 1 verder reisde op zijn tocht. Het bloed werd door Athena opgevangen en later geschonken aan de arts Asclepius om als geneesmiddel voor de mensheid te dienen. Nadat Perseus 1 Andromeda gered en zijn opdracht voltooid had, schonk hij het hoofd van Medusa 1 aan Athena die dit op haar schild plaatste om zo haar tegenstanders angst aan te jagen.

Bloemen plukken

Door de intriges van Aphrodite, raakt Athena ongewild betrokken bij de ontvoering van Persephone 1, de dochter van Demeter. De liefdesgodin nodigt Athena, samen met Artemis en enkele Nimfen, uit om Persephone 1 te bezoeken die door haar moeder verborgen werd gehouden op het eiland Sicilië. Athena, die wel zin heeft in een verzetje, gaat met haar grote speer en gouden helm met de godinnen mee terwijl zij het Gorgohoofd onder haar mantel verborgen houdt. Het gezelschap komt bij Persephone 1 aan waar Aphrodite voorstelt om bloemen te gaan plukken in het dal van Henna. Persephone 1 stemt in en terwijl ze aan het plukken zijn besluiten Artemis en Athena, die haar speer even terzijde heeft gelegd, om een bloemenmantel voor hun vader Zeus te weven. Terwijl ze daarmee bezig zijn verschijnt plotseling de onderwereldgod Hades uit een spleet in de aarde en grijpt de nietsvermoedende Persephone 1.

Schaking van Persephone

De Nimfen vluchten alle kanten uit terwijl Persephone 1 de godinnen om hulp smeekt. Daarop spant Artemis haar boog en onthult Athena het Gorgohoofd. Hun gemeenschappelijke maagdelijkheid dwingt hen om het op te nemen tegen de misdaad van Hades. Woedend zegt Athena tegen hem: ‘Heer van de dood, wie heeft u opgestookt en waarom heeft u de onderwereld verlaten om dit meisje te schaken. Waarom neemt u niet één van de Erinyen als partner. Waarom het levende vlees met de dood vermengen?’ Zo roepend sloeg ze met haar schild naar de paarden, die probeerden weg te komen maar hun weg versperd zagen, terwijl ze met het sissende Medusahoofd zwaaide. Toen klonk de donder van Zeus en wist Athena dat Hades met instemming van Zeus handelde. Hoewel onwillig is Athena gehoorzaam aan de wensen van haar vader, erkent haar nederlaag, en stapt opzij. Even later is ook Hades met zijn nieuwe bruid verdwenen onder het aardoppervlak.

Voeding van Heracles

Athena heeft een warme band met haar kuise (stief)moeder Hera, en is regelmatig in haar gezelschap te vinden. Wanneer ze eens samen in de omgeving van Thebe aan het wandelen zijn, ziet het tweetal een grote en sterke te vondeling gelegde baby op de grond liggen. De twee godinnen verbazen zich over de natuurlijke kracht van het kind dat hongerig ligt te huilen. Dan vraagt Athena aan Hera of zij het kind de borst wil geven. Hera stemt in, maar toen de jongen met meer geweld aan haar borst zoog dan men op zijn leeftijd mocht verwachten, kon Hera de pijn niet verdragen en wierp de baby van zich af. Vervolgens brengt Athena, die grote bewondering kreeg voor het kind, dat Heracles bleek te zijn, terug naar zijn moeder Alcmene, en spoorde haar aan de jongen zelf groot te brengen.

Steun aan Heracles

Als haar favoriet steunt Athena ook Heracles waar ze maar kan. Wanneer hij aan zijn beroemde Twaalf Werken moet beginnen schenken de Goden hem allerlei wapens en nuttige voorwerpen. Zo geeft Athena aan Heracles een prachtig, door haar zelf geweven, gewaad om te dragen, maar ook een gouden borstplaat om zichzelf te beschermen, en een bronzen ratel die ze zelf van Hephaistus had gekregen. Bovendien geeft Athena aan Heracles allerlei nuttige adviezen wanneer hij voor een onoplosbaar probleem komt te staan tijdens enkele van die Werken. Zo vertelt ze hem hoe de Hydra van Lerna gedood kan worden, en hoe hij een bronzen ratel moet gebruiken om de Stymphalische vogels te verjagen. Maar ook op zijn latere tochten kan Heracles altijd op de godin rekenen. Zo hielp ze hem in Troje een bolwerk te bouwen waardoor de held zich tegen het zeemonster 2 kon verweren, gaf ze hem een lok van het Gorgohoofd om koning Cepheus 1 te overtuigen hem te helpen, en een pijl af te schieten op Periclymenus 1 wanneer die hem in allerlei gedaantes aanvalt.

Strijd met Ares

Athena is zelfs bereid om voor Heracles de andere Goden te weerstaan. Wanneer Heracles Cycnus 1 heeft gedood, de zoon van Ares 1, stormt de oorlogsgod woedend op haar beschermeling af. Dan springt Athena tussenbeide en zegt tegen haar stiefbroer: ‘Ares 1, beheers je woede, want er is geen opdracht gegeven dat jij Heracles mag doden, de moedige zoon van Zeus, en hem zijn prachtige wapenrusting mag afnemen. Kom, stop met vechten en weersta mij niet.’ Maar haar woorden brachten de onstuimige Ares 1 niet tot bedaren en sprong op Heracles af. Woedend smijt hij zijn bronzen speer richting Heracles maar laat Athena het wapen van richting veranderen. Vervolgens helpt ze Heracles om Ares 1 te verwonden met zijn scherpe zwaard en hem op de grond te werpen. Daarna slaat de bliksem van Zeus vlakbij in de grond, begrijpt Ares 1 dat hij deze strijd niet kan winnen, en druipt af.

Strenge Athena

Athena neemt een bad

Na haar bezigheden op het strijdtoneel vindt Athena het heerlijk om een bad te nemen en het zweet en vuil van haar lichaam te wassen. Zo laten de Nimfen op Sicilië, om haar te plezieren, warme bronnen uit de rotsen ontspringen tijdens een bezoek van Heracles aan het eiland. Maar wanneer de beeldschone Athena eens met een aantal Nimfen een bad neemt in een rivier vlakbij Thebe wordt zij, volledig naakt, onbedoeld gezien door Tiresias, een zoon van één van haar Nimfen. Als Athena dit merkt wordt zij woedend en maakt Tiresias, in overeenstemming met de wetten van Zeus, blind. Dan smeekt zijn moeder, de Nimf Chariclo 1, bij Athena om haar zoon weer zijn gezichtsvermogen terug te geven omdat hij haar niet met opzet naakt had gezien. De godin is hier niet toe in staat, maar heeft medelijden met Chariclo 1 en behandelde zijn oren zodanig dat Tiresias alle geluiden van de vogels begreep. Vervolgens gaf zij hem een staf van kornoeljehout waarmee hij net zo goed kon lopen als ziende mensen. Sinds die tijd maakte Tiresias naam als ziener en werd zeer beroemd in de wereld door zijn vaardigheden.

Arachne

Athena laat niet met zich spotten en was onverbiddelijk voor mensen die haar oneerbiedig of onheus behandelden. Wanneer het meisje Arachne in Lydia eens pocht dat zij beter kan weven dan Athena gaat de godin, vermomd als oude vrouw, naar het meisje toe. Met haar grijze haren, en een stok in haar beverige handen, zegt Athena tegen Arachne: ‘Levenswijsheid komt met de jaren, meisje. Hier op aarde mag je een kundig weefster zijn, maar voor Athena moet je wijken. Vraag haar vergiffenis voor je brutale woorden. En als je die vraagt zal zij je die geven!’ Daarop kijkt Arachne haar dreigend aan en antwoordt: ‘U bent niet wijs. Wat komt u hier doen, zo zwak en oud? Het is niet goed zo lang te leven. U brengt mij niet op andere plannen. Trouwens waar blijft Athena zelf, durft zij geen wedstrijd aan?’ Dan kan Athena zich niet inhouden, toont zich in haar ware gedaante, en roept: ‘Ze is hier al!’

Weefwedstrijd

De omstanders knielen voor haar plotselinge verschijning, maar Arachne vertrekt geen spier. Ze blijft bij haar woorden en nodigt Athena uit voor een weefwedstrijd. Er wordt een extra weefgetouw neergezet en de twee vrouwen beginnen ijverig te weven. Met vaardige handen en de rokken opgeschort tot aan de knieën weeft Athena de scene op de Areopagus waar zij en Poseidon bij Zeus strijden om het bezit van de stad Athene. Arachne beeldt Europa 2 uit die wordt ontvoerd door Zeus in de gedaante van een stier 1 en daaromheen alle andere veroveringen van Zeus. Als Athena het resultaat van Arachne bekijkt realiseert de godin zich dat het meisje inderdaad beter kan weven. Athena wil dit uiteraard niet toegeven en steekt, woedend, met haar weefnaald waar de draad nog aan vastzat, viermaal in het hoofd van het meisje. Toen Arachne zo aan de draad hing kreeg Athena medelijden met Arachne, bevrijdde het meisje, en riep: ‘Leef voort, stom kind, maar wel aan een draad.’ Vervolgens veranderde ze Arachne in een spin die levenslang haar web moest weven.

Alcinoe

Ook de welgestelde Alcinoe van Corinthe werd het slachtoffer van Athena. Als Alcinoe de weefster Nicandra inhuurt om een jaar lang voor haar te komen spinnen, weigert Alcinoe het beloofde loon te betalen. Daarop bad Nicandra intens tot Athena om haar te wreken voor deze onterechte inhouding op haar loon. Athena verhoort het gebed van Nicandra en laat Alcinoe in een bui van waanzin verliefd worden op de vreemdeling Xanthus 8. Alcinoe laat vervolgens haar kinderen achter en zeilt met Xanthus 8 weg. Maar halverwege de reis kwam ze tot het besef wat ze gedaan had en wierp zich in zee.

Meropis

Zo ging Athena ook eens, samen met Artemis en Hermes, naar het eiland Cos waar een hooghartig gezin woonde dat de Goden niet vereerde. Vooral de dochters Byssa en Meropis met hun broer Agron beschimpten de Goden op allerlei manieren. Wanneer iemand Agron voor een offer aan Athene uitnodigde wees hij resoluut de uitnodiging af en zei: ‘Ik voel geen genegenheid voor een godin met grijze ogen omdat mijn zussen zwarte ogen hebben en ikzelf een uitzonderlijke hekel aan uilen heb.’ Woedend over deze heiligschennis gaan de Goden vermomd op het drietal af en nodigen hen uit om naar een feestmaal te komen ter ere van Hermes en Athena. Toen Meropis de naam van Athena hoorde sprak zij haar verachting uit. Dan kan Athena haar boosheid niet langer bedwingen en veranderde de meisjes in vogels terwijl Hermes van Agron een Kievit maakte.

Coronis / Nyctimene

Maar Athena kon ook mensen te hulp schieten. Vooral jonge meisjes, die kuis leefden, konden op haar hulp rekenen. Zo riep de mooie en maagdelijke Coronis 1, de dochter van Phlegyas 2 uit Phocis, eens om hulp toen zij langs het strand liep en achtervolgd werd door de verliefde Poseidon, die het bed met haar wilde delen. Geen sterveling hoorde de angstkreten van Coronis 1, terwijl zij haar armen hemelwaarts uitstrekte voor hulp. Maar Athena hoorde het meisje wel en greep in. Terwijl ze over het strand rende zag Coronis 1 dat er plotseling zwarte veren op haar armen begonnen te groeien. Snel wil ze haar mantel afdoen, maar merkt dat dit niet ging omdat die veranderd was in een verenkleed en aan haar huid was vastgegroeid. Zo veranderde Athena haar in een uil, die opsprong van het zand en door de lucht scheerde. Hoewel Coronis 1 dankbaar is voor haar redding is ze niet blij met haar gedaanteverandering. Een ongeveer gelijksoortig verhaal wordt verteld over Nyctimene, de dochter van Epopeus 4, de koning van het eiland Lesbos, die verliefd was op zijn dochter.

Uitvindingen

Aan mensen die haar aanstonden gaf Athena ook het talent om zaken uit te vinden. Enkele bekende uitvinders zijn Daedalus en zijn neef Perdix uit Athene. De laatste vond als eerste de zaag en de passer uit waar Daedalus, die vele andere zaken uitvond, zeer jaloers over was. Om de uitvindingen voor zichzelf op te eisen duwt hij Perdix van een hoge muur en stort de jongen naar beneden. Snel grijpt Athena in en verandert Perdix tijdens zijn val in een vogel. Maar zelf deed Athena ook ontdekkingen. Zo maakte zij gaten in een bot van een hert en kwam tot de ontdekking dat, wanneer ze er lucht doorheen blies, muziek uit kwam. Als ze met deze fluit een wijsje speelt op een feestmaaltijd van de Goden bespotten Zeus en Aphrodite haar echter, omdat ze vonden dat haar wangen zo lelijk opbolden. Geërgerd over deze bespotting gaat de ijdele Athena naar het Tritonmeer om zichzelf te bekijken in het water. Terwijl ze speelde zag Athena in het spiegelende water dat ze terecht bespot was. Daarom gooide ze de fluit weg en zwoer dat diegene die hem opraapte zwaar gestraft zou worden. Later was Marsyas 1, die de fluit vond, de ongelukkige die deze eed met zijn leven moest bekopen.

Godenstrijd

Gigantenstrijd

Athena

Wanneer de Giganten Zeus op de Olympus bedreigen steunt Athena haar vader. Samen met de andere Olympiërs weet ze de reusachtige Giganten tegen te houden maar kon hen niet doden. Volgens een oud orakel konden de Giganten alleen gedood worden als Zeus en zijn Goden geholpen werden door een sterveling. Dan vraagt Zeus aan Athena om Heracles naar de Olympus te halen als die terugkeert van de (eerste) vernietiging van Troje. Zodra de held op de berg aankomt, schiet hij met één van zijn pijlen direct Alcyoneus 1 neer en wierp Athena, toen Enceladus 1 wilde vluchten, het eiland Sicilië bovenop hem. Daarna stormt ze naar voren met voor haar borst het hoofd van de Gorgo. Ze wist dat ze geen speer nodig had en de aanblik voldoende was om haar tegenstander te verstenen. De Gigant Pallas 2 werd zo de eerste die in steen veranderde waarna ook Aetion 2 zijn blik op het hoofd richtte en hetzelfde lot onderging. Daarna vloog weer een andere Gigant, met afgewende blik, op Athena af. Maar toen deze ongericht met zijn zwaard naar haar uithaalde sloeg Athene ook deze reus neer en liet Heracles het karwei afmaken. Zo werden uiteindelijk alle Giganten, met hulp van Heracles, verslagen en gedood.

Titanenstrijd

Samen met Apollo en Artemis steunt Athena haar vader Zeus gedurende de strijd met de Titanen die hem van zijn macht willen beroven. Zeus kreeg voor die strijd een orakel dat hij, wilde hij de overwinning behalen, zich moest beschermen met de huid van een geit en het hoofd van de Gorgo. Daarop slacht Zeus de geit die hem gezoogd had en kreeg hij van Athena het Gorgohoofd dat hij op de huid bevestigde. Zeus noemde deze mantel zijn Aegis en gaat vervolgens blakend van zelfvertrouwen de strijd aan met de Titanen. Tijdens de gevechten scheuren de Titanen Zagreus (Dionysus 1) aan stukken en koken zijn ledematen in een ketel boven een vuur. Athena ging aan de haal met het hart van Zagreus en gaf dit terug aan haar vader waardoor Zagreus later opnieuw geboren kon worden als de wijngod Dionysus 2. Later geeft Zeus de Aegis, waarmee hij zich beschermd had toen hij won, weer terug aan Athena.

Typhon

Maar nog zijn de aanvallen op de macht van Zeus niet afgelopen. Opnieuw stuurt de aardgodin Gaea een verschrikking om hem af. Ditmaal heeft ze het reusachtige monster Typhon gebaard dat met zijn voeten in de oceaan staand, met zijn hoofd tot aan de sterren reikt. Als het reusachtige monster op de Olympus afkomt, slaan de Goden van angst op de vlucht. Wanneer Typhon hen achterna komt gaan zij naar Egypte en nemen ieder de gestalte van een ander dier aan. Alleen Athena blijft samen met Zeus op de Olympus achter om Typhon te weerstaan, terwijl Zeus ook steun krijgt van de mens Cadmus. Wanneer Typhon terugkeert naar de Olympus dreigt hij Athena te onteren en als bruid aan een ander te schenken. Maar zij laat zich niet ontmoedigen door het monster en steunt, zoveel mogelijk, haar vader hoewel ze geen partij is voor Typhon. Zeus is de enige die het tegen Typhon op kan nemen en levert met hem een zware strijd op leven en dood. Uiteindelijk weet Zeus, vanuit zijn hemelwagen, Typhon te bestoken met zijn bliksemschichten en jaagt hem naar het eiland Sicilië waar hij de berg Etna op hem werpt. Hierna keren alle Goden terug naar de Olympus en is Zeus definitief de oppergod onder de .

Opstand tegen Zeus

De autoriteit van Zeus wordt daarna nog een keer betwist als Poseidon, samen met Hera en Athena, eens in opstand tegen Zeus komen en hem van de troon willen stoten. Het drietal beraamt een plan om Zeus in zware ketens te slaan en gaan op weg naar de Olympus. Als ze daar aankomen staat de Honderdarmige Reus Briareus, die door de Zeegodin Thetis gewaarschuwd was, echter naast de troon van Zeus en kijkt hen dreigend aan. Geschrokken door het machtige aanzien van de reus, deinzen Poseidon, Hera en Athena terug, en laten hun plan varen.

Thebe

Cadmus

Nadat Cadmus van een orakel te horen had gekregen dat hij een stad moest stichten, waar een koe op de grond ging liggen, komt hij in Boeotië terecht. Als Cadmus de koe aan Athena wil offeren stuurt hij enkele metgezellen op pad om water uit een bron te gaan halen. Deze bron werd bewaakt door een Draak 3 van Ares 1 die de mannen doodde. Verontwaardigd gaat Cadmus zelf op de Draak 3 af maar weet het monster vooralsnog niet te verslaan. Wanneer hij uitgeput wil gaan zitten verschijnt plotseling Athena voor zijn ogen die tegen hem zegt: ‘Cadmus, steun en bondgenoot van Zeus in de strijd tegen Typhon! Ben je bang als je slechts deze kleine Draak 3 ziet? Zeus vertrouwde jou tijdens de strijd, en versloeg Typhon met zijn vele hoofden! Huiver niet voor het gesis van dit creatuur! Ik beveel je om dit monster te doden dat door Ares 1 niet gered zal worden. En als hij dood is, neem dan de tanden van dat verschrikkelijke beest, zaai de helft daarvan in de grond, en oogst een gewas van vechtende reuzen. Verenig deze bataljons van Aardgeborenen in een gemeenschappelijke vernietiging, en laat er slechts vijf van in leven. Deze mannen zullen de oogst voor je nieuwe stad zijn.

Stichting van Thebe

Cadmus doodt de draak

Cadmus volgt het bevel van de godin op en weet uiteindelijk het monster te doden met een steen. Daarna slaat hij de tanden uit de bek van de Draak 3 en zaait de helft daarvan, zoals Athena bevolen had, in de grond waarna de Aardgeborenen uit de aarde opkomen. Door een steen tussen hen in te werpen, zoals Athena hem geadviseerd had, vallen deze Aardgeborenen elkaar aan en hoeft Cadmus alleen maar toe te kijken hoe ze elkaar uitroeien. Uiteindelijk blijven er vijf van hen over die zichzelf, op advies van Athena, aan Cadmus overgeven. Uit dank voor haar hulp slacht Cadmus de koe die hem naar deze plek had geleid en offert het dier aan Athena. Ook de resterende Drakentanden geeft hij aan de godin, die deze later aan Aeëtes, de koning van Colchis, zou schenken. Hierna stichtte Cadmus de stad Thebe waar hij door Athena als koning werd aangesteld.

Bruiloft Cadmus en Harmonia

Zeus schenkt vervolgens de dochter van Ares 1 en Aphrodite, Harmonia 1, als bruid aan Cadmus en organiseert een bruiloft waar ook de Goden bij aanwezig zijn. Dit werd de eerste bruiloft waar de onsterfelijken geschenken gaven aan het bruidspaar. Samen met Hephaistus geeft Athena aan Harmonia 1 een prachtige halsketting en een mantel. Deze mantel, zo bleek later, zou ‘gedoopt zijn in misdaden’ en veel ellende veroorzaken bij degene die hem in haar bezit had. Bovendien schonk Athena aan het bruidspaar een fluit die zij zelf had uitgevonden.

Zeven tegen Thebe

Hoewel Thebe een warm plekje in haar hart heeft is Athena, samen met enkele andere , tijdens de expeditie van de Zeven tegen Thebe voor de mannen uit Argos die tegen de stad oprukken. Als liefhebster van de strijd moedigt zij, bij vertrek uit Argos, het leger van de Zeven aan en zwaait daarbij met haar Aegismantel waardoor de mannen nog strijdlustiger worden. Vooral de held Tydeus is Athena zeer toegedaan en zij helpt hem zoveel ze kan. Ze kan echter het noodlot niet veranderen en moet lijdzaam toezien hoe Tydeus, aan het eind van de strijd, waanzinnig wordt. Op het moment dat de godin naar hem toe wil gaan, om hem een onsterfelijk makend middel te geven, geeft de ziener Amphiaraus aan Tydeus het hoofd van de gesneuvelde Melanippus 5. In zijn waanzin hakt Tydeus het hoofd in tweeën en slurpt de hersenen op. Toen Athena dat zag bekroop haar een hevig gevoel van walging en besluit zij om hem het middel niet te geven, waarna zij het strijdtoneel verlaat. Korte tijd later komt Hera bij haar klagen dat koning Creon 1 van Thebe de gesneuvelde aanvoerders weigert te begraven en die als prooi voor de vogels en wilde dieren op het slagveld laat liggen. Daarop adviseert Athena aan Theseus om met zijn leger naar Thebe op te rukken om koning Creon 1 fatsoen bij te brengen en de doden te begraven.

Tocht Argonauten

Bouw van de Argo

Ook de moedige Iason wordt door Athena gesteund wanneer hij, in opdracht van koning Pelias 1, de Gouden Vacht in Colchis moet gaan halen. Als Iason Hera en Athena aanroept voor hulp brengt Hera tochtgenoten bijeen en gaat Athena, samen met Iason, naar Argus 4, een uitstekende timmerman, en geeft hem opdracht om een schip te bouwen. Met z’n drieën gaan ze naar de berg Pelion waar Athena bomen uitzoekt die voor de bouw gebruikt moeten worden. Voorts vertelt ze Argus 4 dat het een groot schip met vijftig riemen moet worden en legt hem uit hoe dit gebouwd moet worden. Als het schip bijna klaar is bevestigt Athena aan de voorsteven een sprekende tak die zij uit het heilige woud van Zeus, in Dodona, had gehaald.

Vertrek

Als het schip gereed is vaart Iason, samen met vijftig dappere jongemannen, weg voor zijn tocht met onzekere afloop. Hera en Athena houden hun hart vast omdat Helius en Ares 1 tegen de onderneming zijn en zullen proberen om die te laten mislukken. Om de koers op zee te kunnen bepalen zorgt Athena er persoonlijk voor dat ook Tiphys, de zoon van Hagnias en een uitstekende stuurman, aan de tocht deelneemt. Bovendien gaan Athena en Hera naar hun oom Poseidon en smeken hem onder vele tranen het schip te sparen tijdens de reis. De zeegod laat zich door het tweetal vermurwen en zegt zijn medewerking toe.

Symplegaden

In het begin verloopt de tocht voorspoedig en komen de Argonauten aan bij de, in het verleden door Athena blind gemaakte, ziener Phineus 1. Deze vertelt hen waar Colchis ligt en welke gevaren ze onderweg zullen tegenkomen. Hij zegt hen vooral uit de kijken wanneer zij de Bewegende Rotsen (Symplegaden) passeren. Daar loopt hun schip groot gevaar verpletterd te worden, wanneer ze er tussendoor varen, en hij adviseert hen een duif mee te nemen die ze op het juiste moment moeten volgen. Als de Argonauten daar aankomen dreigen ze toch verpletterd te worden en springen Athena en Hera hen te hulp. Athena gaat op een van de rotspunten staan en duwt het schip snel vooruit terwijl de mannen uit alle macht aan de riemen trekken. Zo lukt het de Argonauten nog net op tijd de Bewegende Rotsen te passeren en wordt alleen de versiering op de achtersteven verpletterd. Daarop gaat Athena terug naar de Olympus en houdt daar het verdere verloop van de tocht in de gaten.

Overleg met Hera

Na vele avonturen bereiken de Argonauten uiteindelijk Colchis. Op de Olympus overleggen Hera en Athena hoe het nu verder moet om de Gouden Vacht in handen van Iason te spelen. Uiteindelijk besluiten ze de hulp van Aphrodite in te roepen om Medea 1, de dochter van koning Aeëtes in Colchis, verliefd te laten worden op Iason. Medea 1 is zeer vaardig in het gebruik van kruiden en kan Iason helpen om de proef, die hij moet afleggen om de vacht van koning Aeëtes te krijgen, veilig te doorstaan. Daarop gaat Hera naar Aphrodite en Athena naar Colchis. Want voordat de vacht gestolen kon worden werd Iason door Aeëtes verplicht hem te steunen in de burgeroorlog met zijn broer Perses 2.

Beklag van Ares

Maar voordat ze kan vertrekken arriveert Ares 1 op de Olympus die bij Zeus zijn beklag doet over de daden van Hera en Athena. Hij is bang dat het de Argonauten, met de hulp van de twee godinnen, zal lukken om de Vacht uit zijn heilige woud te stelen. Zo zegt hij tegen Zeus: ‘Zijn de heiligdommen van Ares 1 dan minder, omdat ik maar één bos en één heuvel heb waar de mensen me alleen in de schaduw aanbidden? Alle Goden bewaken hun domeinen die zij lief hebben. U hebt ook verschillende heiligdommen, vader, in verschillende landen. Maar als ik het beroemde Mycene zou plunderen of de maagdelijke citadel van Athena, dan zouden zij u snel, onder tranen, aanklampen en van protest kreunen. Laat ze daarom stoppen met hun hulp aan die Argonauten.

Weerwoord Athena

Athena en Ares

De trotse Athena duldde dit niet, en zegt: ‘Je hebt hier met Athena te maken. Ik zou de Aegis niet waardig zijn noch het kind van Zeus genoemd worden, als ik jou niet kon laten ophouden met dat gejammer, ellendeling! Welke misdaad hebben wij gepleegd, dat we een jongeman helpen die gehoorzaamt aan het bevel van zijn koning. E waarom mogen we hem niet helpen in die door jou veroorzaakte burgeroorlog. Ik zou willen dat deze oorlog werd afgebroken, en er geen oorlog tussen familieleden gevoerd hoefde te worden. Gun ons de Vacht, Zeus, en we zullen onmiddellijk verdwijnen. Maar als Ares 1 weigert moet ik dan toegeven omdat ik een vrouw ben?’ Opnieuw wil Ares 1 in de aanval gaan maar Zeus snoert hem de mond en geeft Athena toestemming om door te gaan met haar hulp aan de Argonauten.

Burgeroorlog

Daarop snelt Athena naar Colchis waar intussen de legers tegenover elkaar opgesteld staan. Ze schaart zich, samen met Hera, aan de kant van de Argonauten, die het leger van Aeëtes steunen, en zwaait met de Aegis. Aan de andere zijde stelde Ares 1 en de Erinyen zich op om de opstandelingen te helpen en er zo voor te zorgen dat de Gouden Vacht in zijn heilige woud bleef. Dan barst de strijd los en vallen er over en weer vele slachtoffers. Op een gegeven moment ziet Athena dat Perses 2, de aanvoerder van de opstandelingen, naar zijn dood snelt. Ze is bang dat Zeus het haar kwalijk zal nemen dat Perses 2 sterft, weert de naar het hoofd van Perses 2 suizende pijlen, af en hult hem in een wolk. Snel transporteert ze Perses 2 naar de rand van het slagveld waar hij buiten levensgevaar is. Uiteindelijk geven de Argonauten de doorslag aan de strijd en wint koning Aeëtes de burgeroorlog.

Sterrenbeeld

Iason komt uiteindelijk, met hulp van de door Hera verliefd gemaakte Medea 1, in het bezit van de Gouden Vacht en keert met zijn schip terug naar Griekenland. Omdat hij wordt achtervolgd door de Colchiërs moet Iason een grote omweg maken en komt pas maanden later, en vele avonturen rijker, thuis aan. Tijdens deze terugtocht verspeelt Iason wel de steun van Athene vanwege de laffe moord op Apsyrtus en bemoeide zij zich niet meer met de thuisreis van de Argo. Het enorme schip, dat na de reis jarenlang afgedankt op het strand lag, werd uiteindelijk door Athena als sterrenbeeld aan de hemel geplaatst.

Schoonheidswedstrijd

Bruiloft van Peleus en Thetis

Athena is, hoewel onbekend met het huwelijk, net als alle andere Goden aanwezig op de bruiloft van Peleus en Thetis, die op de berg Pelion werd gevierd. Samen met Chiron schenkt Athena aan Peleus een dikke essenhouten staf die door haar glanzend gepolijst wordt. Als enige van alle Goden is de Godin van de twist, Eris, niet uitgenodigd. Op het moment dat Peleus en Thetis zich terugtrekken naar hun slaapkamer, arriveert ook zij op het feest. Kwaad, omdat ze niets was uitgenodigd, werpt ze een gouden appel tussen de bruiloftsgasten en roept ‘Voor de mooiste’. De vrucht rolt over de grond naar de plek waar Hera, Athena en Aphrodite zitten. Ze vinden alle drie dat de appel voor hen is bedoeld en er breekt een woordenstrijd tussen uit wie de mooiste is. Om een eind aan de ruzie te maken geeft Zeus, die zelf geen uitspraak wil doen, aan Hermes opdracht om de drie godinnen naar Paris, op de berg Ida bij Troje, te brengen en hem een uitspraak te laten doen.

Aankomst op de Ida

Omdat ze allemaal willen winnen kleden de drie godinnen zich op hun mooist en nemen, vlak voordat ze op de Ida aankomen, nog snel een bad in een van de bergbronnen om hun prachtige lichamen op hun best te laten uitkomen. Bij Paris aangekomen vertelt Hermes tegen hem dat hij een oordeel moet vormen over de schoonheid van de drie godinnen Hera, Aphrodite en Athena. ‘Wees niet bang,’ zegt Hermes tegen hem, ‘want Zeus heeft je benoemd omdat je knap bent en wijs in de zaken der liefde.Paris sputtert nog een beetje tegen maar stemt uiteindelijk in om als rechter te fungeren nadat de drie godinnen hebben toegezegd dat zij zijn oordeel zullen respecteren. Athena, die bang is dat Aphrodite hem met haar liefdesgordel zal beïnvloeden, zegt tegen Paris dat zij zich moet tonen zonder opsmuk. Daarop besluit hij dat alle drie de godinnen naakt voor hem moeten verschijnen en hij zijn oordeel zal vellen.

Oordeel van Paris

Schoonheidswedstrijd

Als de drie godinnen naakt voor hem staan is Paris verrukt over hun charme en schoonheid en weet in eerste instantie geen keuze te maken. Daarop proberen Athena, Hera en Aphrodite hem stuk voor stuk te beïnvloeden door Paris allerlei zaken te beloven als hij voor haar kiest. Zo belooft Hera hem koning over heel Azië te maken en Athena hem een groot krijger en veroveraar te maken die al zijn gevechten zal winnen. Ten slotte belooft Aphrodite hem de dochter van Zeus, de Griekse Helena die de mooiste van alle sterfelijke vrouwen was, als vrouw te schenken als zij voor hem kiest. Daarop is de keuze van Paris snel gemaakt en geeft hij de appel aan Aphrodite. Vanwege dit oordeel zijn Athena en Hera vijandig gezind tegenover de Trojanen en steunen de Grieken waar zij maar kunnen tijdens de Trojaanse Oorlog die het gevolg is van deze beslissing van Paris. Ze gaan zelfs zo ver dat zij, in aanwezigheid van alle Goden, zweren om nooit ook maar enige steun aan Troje te geven, ook al zou de stad in brand staan.

Trojaanse Oorlog

Twist Agamemnon en Achilles

Tijdens de oorlog zijn ook de Goden in twee kampen verdeeld, en steunen elk hun favorieten in de strijd of staan ze bij met goede raad. Zo verschijnt Athene achter Achilles als die, in het tiende jaar van de strijd, Agamemnon dreigt neer te slaan wanneer deze zijn geliefde Briseis wil afpakken. Behalve Achilles ziet niemand de godin en zegt hij verbaast tegen Athena: ‘Wat kom je hier doen, dochter van Zeus? Wil je er getuige van zijn hoe ik een einde maak aan het leven van Agamemnon vanwege zijn onbeschoftheid?' Sussend antwoordde Athena: ‘Ik daalde uit de hemel neer in de hoop je tot rede te brengen. Hera, die jullie beiden lief heeft, stuurde me. Staak je geruzie en steek je zwaard in de schede. Wees ervan overtuigd dat de dag zal komen dat je driemaal zoveel ontvangt van wat deze onbeschoftheid je nu kost. Beheers je dus.’ Dan zegt Achilles: ‘Als twee godinnen een bevel geven dan moet een mens, zelfs in zijn grootste woede, gehoorzamen. Wie naar de Goden luistert, zal bij hen ook gehoor vinden.’ Na deze woorden van Achilles keert Athena gerustgesteld weer terug naar de Olympus.

Opdracht van Hera

Ten gevolge van deze twist tussen Agamemnon en Achilles besluit Zeus om de Trojanen voorlopig een handje te helpen, en stuurt een misleidende droom naar Agamemnon. Vanwege die droom stelt Agamemnon de volgende ochtend aan het leger voor om zich terug te trekken uit Troje. Teleurgesteld over dit voorstel zegt Hera, die vanaf de Olympus toekeek, tegen Athena: ‘Athena, dit is toch wel een droevige geschiedenis! Moeten we die lui er zomaar vandoor laten gaan, zonder dat ze Helena meevoeren? Moet zij, voor wie zoveel van haar landgenoten sneuvelden, in de macht van Priamus blijven, zodat hij zich daarop altijd kan beroemen? Ga naar de Grieken en gebruik al je welsprekendheid om hen tegen te houden. Laat ze hun schepen niet in zee trekken.

Aanmoediging Odysseus

Dan gaat Athena naar het scheepskamp van de Grieken en spreekt haar beschermeling Odysseus aan. ‘Schrandere Odysseus, jij gaat dus halsoverkop naar huis en laat Helena aan de Trojanen? Kom, blijf hier, meng je onder de troepen, en gebruik al je welsprekendheid om hen van deze vlucht te weerhouden. Spreek tot hen als van man tot man en voorkom dat ze hun schepen naar de zee slepen.’ Gehoorzaam voert Odysseus haar verzoek uit en al snel verzamelt hij de mannen om zich heen. Vermomd als bode staat Athena naast hem, en gebiedt de menigte om te zwijgen zodat Odysseus hen toe kan spreken. Met haar hulp weet Odysseus de manschappen te overtuigen en beginnen ze aan een grote slag om de Trojanen te verslaan. Als het leger naar Troje oprukt loopt Athena in hun gelederen mee. Gehuld in een prachtige mantel zwaait zij met de Aegis waardoor de mannen met strijdlust worden bezield.

Tweekamp Menelaus en Paris

Maar voordat de legers op elkaar inslaan wordt door de Trojanen voorgesteld de oorlog te beslissen met een tweekamp tussen Paris en Menelaus. Het gevecht begint maar Paris is geen partij voor Menelaus. Paris zou al snel gedood zijn als Aphrodite hem niet vlug van het strijdtoneel had afgevoerd. Zeus, die vanaf de Olympus op het schouwspel neerkeek, plaagt Hera en Athena en zegt: ’Jullie twee steunen beiden Menelaus maar ondernemen geen actie terwijl Aphrodite haar beschermeling wel heeft geholpen. Gunnen we nu de overwinning aan Menelaus of laten we de strijd doorgaan? Als jullie dit willen zeg het dan nu.’ Deze woorden wekken een gemompel bij de twee godinnen op, die bij elkaar zitten om allerlei ellende te beramen voor de Trojanen. Ze hebben, in plaats van vrede, de verwoesting van Troje voor ogen maar Athena zwijgt, hoe boos ze ook op haar vader is. Maar Hera kan haar mond niet houden en zegt tegen Zeus: ‘Ik vraag je om Athena naar het slagveld te sturen en de Trojanen op te stoken het prille verbond te verbreken door de trotse Grieken te krenken.’ Daarop aarzelde Zeus geen seconde, en stuurt Athena naar het slagveld.

Bestandsbreuk

Athena heeft geen nadere aansporing nodig en daalt snel de Olympus af. Vermomd als Laodocus 1 mengt ze zich tussen de Trojanen, en gaat op zoek naar de Trojaan Pandarus 1. Tegen hem zegt ze: ‘Pandarus 1, als je een advies van mij wilt aannemen, schiet dan Menelaus met één van je pijlen neer. Je zult met roem overladen worden als je hem weet te treffen.’ De woorden van Athena overtuigden de dwaas, hij greep direct zijn boog, en vuurt een pijl naar Menelaus. Belust op hervatting van de strijd leidde Athena de pijl, die in de gordel Menelaus terecht kwam. Dit veroorzaakte een ondiepe wond bij de Griek, waardoor hij begon te bloeden. Door deze schending van het bestand worden de Grieken woedend en de strijd barst weer in volle hevigheid los. Athena spoort daarop ‘haar’ Grieken aan om de Trojanen te doden waar zij maar kunnen.

Steun aan Diomedes

Als ze even later ziet dat de oorlogsgod Ares 1 de Trojanen steunt gaat ze op hem af. Ze legt een kalmerende hand op zijn arm en zegt: ‘Ares 1, volgens mij is het nu tijd om de Trojanen en Grieken het nu zelf te laten uitzoeken. Laten wij het strijdtoneel verlaten en aan de zijkant toekijken aan wie Zeus de overwinning gunt.’ Na deze woorden voert Athena Ares 1 mee en gaan ze op de heuvelachtige oever van de Scamander zitten. Als ze daar zit hoort Athena het gebed van Diomedes 1 die haar steun vraagt om Pandarus 1 te doden. Ze gaat naar hem toe en zegt: ‘Ik heb je hart met moed gevuld. Nu kun je, zonder vrees, de Trojanen bestrijden. Ik heb ook je zicht verbetert zodat je mensen en Goden goed van elkaar kunt onderscheiden. Maar, als één van de Goden binnen je bereik komt om je op de proef te stellen, moet je niet met hem strijden. Mocht je echter Aphrodite ontmoeten in de strijd, grijp dan je speer en breng haar een wond toe.’ Dan verdwijnt Athena en gaat Diomedes 1, moedig als een leeuw, weer de strijd in om Trojanen te doden.

Bespotting van Aphrodite

Later op de dag gaat Athena weer naar de Olympus waar Aphrodite door haar moeder verzorgd werd, nadat Diomedes 1 haar een wond had toegebracht. Om haar vader Zeus te plagen zegt Athena: ‘Zeus, je moet het me maar niet kwalijk nemen over wat ik nu ga zeggen, maar volgens mij wilde Aphrodite een vrouw van de Grieken verleiden om zich af te geven met de Trojanen op wie ze zo gesteld is. Wellicht heeft ze haar hand opengehaald aan één van de spelden of spangen waarmee die Griekse vrouwen zich opsieren.’ Glimlachend roept Zeus vervolgens Aphrodite bij zich en zegt: ‘Zorg jij voortaan maar voor de tedere dingen van de liefde en het huwelijk. Voor de wrede zaken van de oorlog zullen Ares 1 en Athena wel zorgen.

Ontmoeting met Zeus

Goden op de Olympus

Ondertussen houdt Ares 1 vreselijk huis op het slagveld. Als Hera dit vanaf de Olympus ziet zegt ze tegen Athena: ‘Als wij die Ares 1 onbelemmerd zijn gang laten gaan is er geen hoop meer voor de Grieken.’ Athena is het met haar eens, werpt de Aegis om haar schouders, pakt haar lans, en zet de gouden helm op haar hoofd. Samen met Hera pakken ze de strijdwagen van Zeus en rijden naar het slagveld. Onderweg komen ze Zeus tegen en zegt Hera tegen hem: ‘Ben je niet boos op Ares 1, dat hij een zo een groot volk als de Grieken in de afgrond stort? Neem je het ons kwalijk als wij samen die Ares 1 een smadelijke nederlaag toebrengen, en hem het veld laten ruimen?’ Glimlachend antwoordde Zeus: ‘Gaan jullie je gang maar, en geef hem ervan langs. Drijf Ares 1 in de armen van Athena die hem wel een lesje zal leren.’ Na deze woorden rijden de twee godinnen door naar het slagveld en stappen daar uit.

Aansporing Diomedes

Athena gaat op Diomedes 1 af, die licht gewond is, koelt zijn wond en zegt tegen hem: ‘Je lijkt niet op je vader Tydeus. Hij was kleiner dan jij, maar wat een strijder was het. Ik was blij om hem te kunnen helpen en dat wil ik jou ook, maar je lijkt me moe of ontmoedigd, en zo heel anders dan je stoere vader.Diomedes 1 herkende Athena en zei: ‘Ik ben niet moe of ontmoedigd, godin, maar denk aan uw advies om niet met de onsterfelijken te strijden, uitgezonderd Aphrodite. Ares 1 vecht op het ogenblik in het heetst van de strijd maar ik mag mij daar dus niet mee bemoeien.’ Dan zegt Athena: ‘Heb geen vrees voor Ares 1. Je hebt nu de steun van mij, de sterkste van allemaal. Vooruit, ga op Ares 1 af. Val hem van dichtbij aan en spaar hem niet.’ Daarop trekt zij de wagenmenner van Diomedes 1 uit de strijdwagen en beklimt die zelf.

Strijd met Ares

Onmiddellijk grijpt Athena de teugels en rijdt samen met Diomedes 1 op Ares 1 af. Om zichzelf onzichtbaar te maken voor Ares 1 zet ze de helm van Hades op haar hoofd. Wanneer Ares 1 Diomedes 1 op zich af ziet komen probeert hij met zijn lans de Griek te treffen. Maar Athena grijpt de lans van Ares 1 zodat die zijn doel mist. Dan laat ze Diomedes 1 zijn speer pakken en zorgt ervoor dat die in de buik van Ares 1 terecht komt. Als Athena daarna het wapen terugtrekt schreeuwt Ares 1 het uit van de pijn. Snel hult hij zich in een wolk en verlaat het slagveld. Na deze actie verlaat ook Athena het slagveld en keert terug naar het paleis van Zeus.

Ontmoeting met Apollo

Wanner Athena, vanaf de Olympus, ziet dat Hector veel slachtoffers maakt onder de Grieken, gaat ze weer naar beneden om haar gunstelingen te helpen. Apollo, die wil dat de Trojanen winnen, treft haar bij een grote eik en zegt: ‘Waarom daal je zo snel af naar het strijdtoneel, Athena? Welke plannen smeed je nu weer? De ondergang van de Grieken heb je vast niet voor ogen. Maar luister naar mij, want ik heb een beter plan. Laten we er voor zorgen dat de legers vandaag stoppen met strijden. Op een andere dag kunnen ze dan weer verder strijden en doorgaan om Troje ten val te brengen. Want jij, Athena, bent toch niet eerder tevreden dan wanneer dat is gebeurd!’ ‘Dat was ik inderdaad van plan, Apollo.’ zegt Athena tegen hem. ‘Maar hoe denk je de mannen de strijd te laten staken?’ Hierop reageerde Apollo: ‘Wij zouden bij Hector de strijdlust kunnen aanwakkeren zodat hij één van de Grieken uitdaagt tot een tweegevecht op leven en dood. De Grieken zullen dan wel op hun tellen passen en één van hun beste mannen uitkiezen.’ Athena vindt dit een goed plan, en zetten dit samen in werking.

Bevel van Zeus

De twee legers staken de strijd en gaan rondom de open plek zitten waar de tweekamp gehouden zal worden. Apollo en Athena gaan, vermomd als twee Gieren, op de tak van een grote eik zitten om het schouwspel te kunnen zien. De tweekamp eindigt echter onbeslist en vanwege de invallende duisternis besluit men om de volgende dag verder te gaan met de oorlog. De volgende ochtend roept Zeus de Goden en Godinnen bijeen voor overleg in zijn paleis. Hij verbiedt alle aanwezigen om zich nog langer met de strijd te bemoeien omdat hij een eigen plan heeft, dat niet verstoord mag worden. Indien zij tegen zijn wil ingaan, zal hij hen op een verschrikkelijke manier straffen. De Goden zijn met stomheid geslagen, en na een lange pauze neemt Athena het woord. ‘Zeus, we weten allemaal maar al te goed dat je onoverwinnelijk bent. Maar desondanks doet het mijn hart pijn om de Grieken aan zichzelf over te laten en te zien hoe je hen naar de afgrond helpt. Ondanks dat zullen wij naar je luisteren en ons niet bemoeien met de strijd en de Grieken alleen helpen met onze wijze raad.

Athena en Hera verbijten zich

Die ochtend laait de strijd weer in alle hevigheid op en de Trojanen, onder aanvoering van Hector die door Zeus wordt geholpen, drijven de Grieken terug naar hun scheepskamp. Dan zegt Hera, die ziet in welke moeilijkheden haar Grieken verkeren, tegen Athena, ‘Kunnen jij en ik hier lijdzaam blijven toekijken terwijl de Grieken daar omkomen? Kijk toch eens wat een dood en verderf die Hector aanricht onder onze beschermelingen. Er is geen houden meer aan!’ ‘Ik zou niets liever doen dan een eind aan de dolheid van die man te maken,’ antwoordde Athena. ‘Maar Zeus heeft een uiterst kwaadaardig humeur. Hij is kennelijk vergeten hoe vaak ik zijn zoon Heracles heb geholpen. Maar de dag zal komen dat hij me weer dochtertje noemt Hera. Wil jij de paarden gaan inspannen terwijl ik mijn wapenuitrusting aantrek. Want ik wil namelijk wel eens zien hoe het die Hector vergaat als wij ons samen vertonen temidden van zijn eigen troepen. Dan is het zijn beurt om zijn troepen te zien sneuvelen.

Dreiging van Zeus

In weerwil van Zeus rijden de twee vervolgens de poort van het paleis uit, en gaan op weg naar de strijd. Maar net buiten de poort houdt Iris 1 hen tegen. 'Waar gaan jullie naar toe.’ vraagt ze. ‘Wat is jullie doel? Zeus heeft jullie toch verboden om de Grieken te helpen. Luister waar hij mee dreigt als jullie toch doorgaan. Hij zal jullie beiden uit de wagen slaan met zijn bliksem, en er zullen tien volle jaren passeren voordat de wonden genezen zijn. Dan weten jullie wat het is om met Zeus te strijden, juffrouw met de fonkelende ogen. Het is niet zozeer Hera, op wie hij boos is, maar op jou, Athena, als je doorgaat met die grote speer te zwaaien.’ Na die woorden gaat Iris 1 weg en zegt Hera tegen Athena: ‘Ik ben van gedachten verandert. Wij zullen niet ten strijde trekken tegen Zeus vanwege een groep mensen. Laat het lot beslissen wie er sterft en wie er leeft.’ Daarop keert Hera de paarden en rijdt terug naar het paleis waar ze, een eind bij Zeus vandaan, verdrietig naar het verdere verloop van de strijd gaan zitten kijken.

Morele steun

De volgende nacht, als de Trojanen het kamp van de Grieken hebben omsingeld, sturen de Grieken Odysseus en Diomedes 1 op verkenningstocht naar de Trojanen. Om de Grieken toch moreel te steunen laat Athena een reiger, rechts van hun pad, opvliegen als gunstig voorteken voor hun tocht. Vanwege de duisternis kunnen de twee Grieken de vogel wel horen maar niet zien. Beiden bidden ze tot haar om steun tijdens hun tocht en beloven een mooi offer als ze behouden mogen terugkeren. Athena verhoorde hun gebed. Door de godin gesteund sluipen de twee weg en stuiten op Dolon 1, die bezig is aan een verkenningstocht naar het Griekse kamp. Odysseus onthoofde de spion, en stak het hoofd vol trots in de hoogte zodat Athena het goed kon zien. Vervuld door haar strijdgeest sluipen Diomedes 1 en Odysseus vervolgens verder, en doden even later koning Rhesus 1 en twaalf andere Thraciërs. Hierna wordt Diomedes 1 overmoedig en gaat Athena op hem af: ‘Diomedes 1, je zou er goed aan doen om nu terug te keren naar de schepen, als je er niet in volle paniek naar toe gejaagd wil worden. Er zijn ook nog andere Goden die de Trojanen steunen, en die zullen de Trojanen wellicht wekken als je zo door blijft gaan.’ Na haar woorden besluit het tweetal om terug te keren naar het scheepskamp.

Waarschuwing aan Ares

Athena en Ares

De volgende dag barst de strijd tussen de Grieken en Trojanen opnieuw in alle hevigheid los. Als Ares 1 ziet dat zijn sterfelijke zoon in de strijd gedood wordt wil hij vol wraak naar beneden gaan om met de dader af te rekenen. Zodra hij naar zijn paarden loopt gaat Athena, bezorgd om hun veiligheid, hem vlug achterna, en rukt de helm van zijn hoofd. ‘Waanzinnige, je zult vernietigd worden. Heb je geen oren gekregen om te horen en geen hersenen om te begrijpen? Wil je zwaar gestraft, en met schande beladen, teruggejaagd worden naar de Olympus terwijl ook wij de woede van Zeus over ons heen krijgen? Ik verzeker je dat hij onmiddellijk de Trojanen en de Grieken zal verlaten en hierheen komen als je naar beneden wil gaan. Neem mijn raad aan en laat alle gedachten over wraak varen. Er zijn al veel doden gevallen en er zullen er nog veel meer volgen. We kunnen nu eenmaal niet al onze kinderen beschermen die strijden op het slagveld.’ Na die woorden van Athena komt Ares 1 tot bezinning en gaat terug naar zijn stoel.

Aanmoediging van Menelaus

Zeus laat de Grieken bijna verslaan door de Trojanen en zorgt ervoor dat Patroclus 1 weer deelneemt aan de strijd. Maar die wordt even later door Hector verslagen, waarna er meedogenloos om het dode lichaam wordt gestreden. Zeus is intussen van plan veranderd en stuurt Athena naar beneden om de Grieken te helpen. Ze hult zich in een purperen nevel en spreekt Menelaus als eerste aan in de gedaante van Phoenix 1. ‘Menelaus, jij zult de schande moeten dragen als honden onder de muren van Troje aan het lijk van Patroclus 1 gaan knagen. Strijd dus moedig door en moedig ook de andere Grieken aan.’ ‘Beste Phoenix 1,’ antwoordde Menelaus, ‘ik wenste dat Athena mij nieuwe kracht zond en de pijlen bij mij weghield. Dan zou ik graag mijn uiterste best doen en strijden om Patroclus 1, wiens dood mij diep heeft getroffen.’ Athena is verheugd dat hij haar als eerste van alle Goden aanriep, schonk hem nieuwe kracht, en vulde zijn hart met strijdlust.

Treurende Achilles

Even later, nadat Achilles het bericht over de dood van zijn boezemvriend had gehoord, wil hij zich direct in de strijd werpen. Achilles heeft echter geen wapenuitrusting, want die had hij uitgeleend aan Patroclus 1. De godin Iris 1 adviseert hem om zich alleen maar te laten zien aan de Trojanen zodat die van schrik terug zullen deinzen. Athena werpt daarop haar Aegis om zijn schouders, laat een mist om zijn hoofd neerdalen, en hult hem in vlammen. Aldus opgetuigd gaat Achilles op de muur rond het kamp staan en slaakt zijn strijdkreet welke overgenomen wordt door Athena. De Trojanen schrikken hevig en kijken angstig naar het vuur dat van Achilles afstraalt en beginnen aan een verwarde aftocht uit het scheepskamp. Die nacht zit Achilles huilend bij het lijk van Patroclus 1 te treuren, en weigert nog te eten todat Hector gedood is. Zeus heeft medelijden met zijn beschermeling en stuurt Athena erop uit om hem te helpen. De godin laat zich dit geen twee keer zeggen, gaat naar Achilles toe, en geeft hem nectar en ambrozijn te eten zodat hij niet van de honger zou omkomen.

Ommezwaai Zeus

De volgende ochtend roept Zeus de Goden weer bijeen voor een vergadering. Hij deelt hen mede dat ze zich weer met de strijd mogen bemoeien nu Achilles weer deelnam aan de strijd. ‘De Trojanen maken immers geen schijn van kans nu hij weer van de partij is. Ik zal me niet meer bemoeien met de gevechten, en de overige Goden mogen zelf beslissen wie ze willen steunen.' De woorden van Zeus ontketenen een razende woede bij de Goden en trekken met z’n allen ten strijde. Athena gaat met Hera, Poseidon, Hermes en Hephaistus naar het Griekse kamp. Terwijl Apollo, Ares 1, Artemis, Leto, Aphrodite en de Riviergod Scamander naar Troje gaan. Als Athena bij de Grieken aankomt, gaat ze bij de gracht om de muur staan, en laat daar haar strijdkreet schallen. Bij de tegenpartij antwoordde Ares 1 eveneens met zijn kreet. En zo streden mensen met mensen en Goden met Goden terwijl Achilles als een wervelwind op de Trojanen afstoof.

Gevecht met Ares

Ares 1 valt even later Athena aan. Dreigend zwaait hij met zijn lans en zegt smalend tegen haar: ‘Vertel op! Wat doe je hier, hondsvlieg? Ben je vergeten hoe je Diomedes 1 tegen mij ophitste om uit te vallen met zijn speer en mij te verwonden? En je maakt ook geen geheim van je hulp en bemoeizucht. Want je greep zelf die speer vast, zodat die recht op mij af ging en mijn vlees openreet. Maar nu ga ik jou betaald zetten, wat je me toen aandeed.’ Dan valt Ares 1 Athena aan met zijn speer en raakt haar schild. Ze deinst terug van de schok, raapt een grote steen van de grond en smeet die met grote kracht naar de oorlogsgod. Als ze Ares 1 in de nek treft zakt hij met een kreun in elkaar, en valt languit op de grond.

Bespotting Ares en Aphrodite

Athena lacht hem uit en zegt: ‘Domme dwaas, ben je vergeten dat mijn kracht zoveel groter is dan die van jou toen je me aanviel! Geniet nu maar van Hera’s vervloekingen, die erg boos op je is omdat je de Grieken voor de Trojanen in de steek liet.’ Als Ares 1 even later, geholpen door Aphrodite, het slagveld verlaat jouwt Athena het stel uit. ‘Kijk me dat stel toch gaan. Daar voert die ruziemaakster van een Aphrodite Ares 1 weg van de strijd. Kom, laten we hen snel achterna gaan.’ Jubelend gaat ze op het tweetal af en slaat hen met kracht tegen de borst. De knieën van Ares 1 en Aphrodite knikken, en de moed zakt hen in de schoenen. Zodra ze beiden op de grond vallen roept Athene juichend: ‘Mag dit het lot zijn van alle bondgenoten die de Trojanen helpen. Ja dan was de oorlog snel afgelopen en zou Troje snel gevallen zijn.

Steun van Achilles

Aan het eind van de dag zit Achilles de eenzame Hector achterna, nadat alle andere Trojanen zich al in de stad teruggetrokken hadden. Dan vraagt Zeus aan de andere Goden wat hij zal doen. ‘Zullen we Hector redden of niet?’ Daarop valt Athena tegen haar vader uit en roept: ‘Wat zeg je nu, Zeus. Ben je echt van plan om een sterfelijke man te redden waar het lot al lang van is bezegeld? Maar, doe waar je zin in hebt, al zullen wij het niet goedkeuren of toejuichen.’ Dan zegt Zeus: ‘Wees gerust, Athena, ik wil die man heus niet sparen. Je kunt op mijn medewerking rekenen. Doe wat nodig is en doe het snel.’ Zo van de medewerking van Zeus’ verzekerd gaat Athena op Hector en Achilles af. Tegen Achilles zegt Athena: ‘Achilles, nu is de kans om met roem overladen terug te keren naar de schepen. Hoewel Hector zich tot het uiterste zal verweren, zullen jij en ik hem de dood in jagen. Er is geen redding meer voor hem mogelijk want Zeus heeft de weegschaal in zijn nadeel laten doorslaan. Blijf staan en kijk hoe ik naar Hector ga en hem aanspoor om het tegen jou op te nemen.

Misleiding van Hector

Achilles deed wat de godin hem vroeg en bleef staan. Vervolgens gaat Athena naar Hector toe en spreekt hem aan in de gedaante van Deiphobus 1, zijn broer. ‘Geliefde broer. Die snelle Achilles moet je welhaast uitgeput hebben, zoals hij je voortjoeg om de muren van de stad. Laten we nu stand houden en hem samen bestrijden.’ Uitgeput zegt Hector: ‘Vanaf nu ben je mijn allerliefste broer, omdat je de moed hebt om je buiten de muren van de stad te wagen en mij te helpen.’ Athena, nog steeds in de vermomming van Deiphobus 1 zegt dan: ‘Ik kan je verzekeren dat onze ouders mij smeekten om te blijven waar ik was. Ik werd echter door zorg om jou naar buiten gedreven. Laten we nu Achilles onverschrokken aanvallen zonder pijlen of speren te sparen. We zullen snel weten of hij sterker is dan wij samen?

Dood van Hector

Hector weggesleept door Achilles

De list van Athena had het beoogde gevolg, want Hector trad Achilles tegemoet in de strijd, en vluchtte niet langer. Na een korte woordenwisseling werpt Achilles zijn speer naar Hector. Die bukt op tijd en het wapen vloog over hem heen. Maar Athena haalde het wapen op, en gaf het terug aan Achilles. Hector zag echter niet wat de godin deed en riep ‘Zo faalt de goddelijke Achilles.’ Direct daarop wierp hij zijn speer naar Achilles en trof hem midden op het schild. Onmiddellijk vraagt hij aan Deiphobus 1 hem een nieuwe speer te geven. Maar als hij omkijkt ziet hij zijn broer niet meer, en begrijpt wat er gebeurd is. ‘Helaas, zo wordt ik naar mijn dood gelokt door de Goden, Athena bedroog me en mijn dood is niet ver meer.’ Vervolgens doodt Achilles Hector, en sleept het lichaam achter zijn strijdwagen naar het scheepskamp.

Begrafenisspelen Patroclus

Enkele dagen later wordt het lijk van Patroclus 1 gecremeerd en houdt Achilles lijkspelen ter nagedachtenis aan zijn gestorven vriend. Tijdens de paardenrennen helpt Athena Diomedes 1 als Apollo, die Eumelus 1 steunt, hem zijn zweep uit handen slaat. Dan gaat Athena op Eumelus 1 af en breekt het juk van de strijdwagen zodat Diomedes 1 weer kon strijden om de eerste plaats in de wedstrijd. Ook Odysseus helpt de godin als hij deelneemt aan de wedstrijd hardlopen. Wanneer de Griek tot de godin bidt om zijn voeten van ‘vleugels’ te voorzien verhoort ze zijn gebed. Tevens laat ze de grote Ajax 1 uitglijden over de glibberige mest die daar lag van het vee dat was geslacht als offer voor Patroclus 1’ crematie.

Wapens van Ajax 1

Enkele weken later wordt Achilles gedood door een pijl van Paris en ontstaat er na zijn begrafenis ruzie tussen de Grieken wie zijn wapens mag hebben. Dan stappen Odysseus en Ajax 1 naar voren, die elk de wapens voor zich opeisen. De Griekse aanvoerders besluiten uiteindelijk om ze aan Odysseus te geven. Verscheurd van woede wil Ajax 1 die nacht de Grieken aanvallen. Dan treft Athena, die haar Grieken wil beschermen, Ajax 1 met een aanval van waanzin en laat hem het vee, in plaats van de aanvoerders, aanvallen met zijn zwaard. De volgende ochtend, als de waanzin hem verlaten heeft, komt Ajax 1 tot de ontdekking wat hij had gedaan, en pleegt uit schaamte over deze daad zelfmoord.

Begin van de val

Nadat het Palladium, het houten beeld van Athena, door de Grieken uit haar tempel in Troje was gestolen, en Philoctetes zich met zijn boog weer in de gelederen van de Grieken bevond, was aan alle oude voorspellingen voldaan om Troje te laten vallen. Dan fluistert Athena haar beschermeling Odysseus het plan in hoe Troje met een list ingenomen kon worden. ‘De Grieken moeten een groot houten paard bouwen, dat achterlaten in het scheepskamp, en net doen of ze de strijd opgeven door met hun schepen weg te zeilen. In het paard moeten zich een groot aantal dappere mannen verschuilen en, als de Trojanen het houten gevaarte de stad in hebben gesleept, ’s nachts de poorten van de stad openzetten zodat het Griekse leger, dat in het geheim is teruggekeerd, de Trojanen kan vernietigen.Odysseus brengt het voorstel van Athena in tijdfens de raad van de Grieken die besluiten het voorstel uit te voeren.

Het houten paard

Athena geeft de Griek Epeius aanwijzingen welk hout er gebruikt moet worden voor de bouw van het paard en hoe dat in elkaar gezet moet worden. Vooral het geheime luik, waar de mannen het paard in en uit moeten gaan, krijgt veel aandacht van de godin. Zodra het reusachtige paard, na drie dagen bouwen, gereed is bidden de mannen die er zich in zullen verschuilen om de bescherming van Athena. Dan mengt de godin ambrosia, het voedsel van de Goden, in hun eten omdat zij lange tijd in het houten gevaarte moeten doorbrengen zonder de mogelijkheid om te eten of te drinken. Vervolgens gaat Odysseus met Menelaus, Diomedes 1 en een groot aantal andere helden het paard binnen en duwen de Grieken het gevaarte naar hun kamp. Daar schrijven ze de boodschap Het geschenk van de Grieken aan Athena op het paard en zeilen met hun schepen naar het eiland Tenedos.

De val slaat dicht

Toen de Trojanen het paard, en de boodschap, zagen trappen zij in de val en gaf Priamus opdracht om het gevaarte de stad binnen te trekken. Voorts maakte hij bekend een geweldig feest te geven om te vieren dat de Grieken vertrokken waren. Cassandra, de met zienersgaven begiftigde dochter van Priamus, waarschuwt de Trojanen echter dat er vijanden in het paard verborgen zitten, maar niemand geloofde haar. Ook de priester Laocoon 1 waarschuwt de Trojanen voor het gevaar van het paard en spoort hen aan om het in brand te steken. Dan bedenkt Athena een gruwelijk plan om haar geliefde Grieken te beschermen. Ze laat twee enorme gifslangen 7 uit zee verschijnen, die de zoons van de blinde Laocoon 1 verslinden. De Trojanen zien dit als een gunstig voorteken en beginnen die avond aan een groot feest waarbij de wijn rijkelijk vloeit. Zo beschermt Athena haar mannen en houdt ook Helena, die het paard wil bekijken, uit de buurt van het gevaarte. Ze wil voorkomen dat door haar stem de emoties van de mannen in het paard te hoog oplopen en zichzelf verraden.

De vernietiging van Troje

Die nacht, als de Trojanen dronken op hun bedden liggen, komen de Grieken uit hun schuilplaats, en zetten de poorten in de muur wagenwijd open voor het steels teruggekeerde leger. Dan laat Athena haar stem klinken en moedigt de Grieken aan tot een bloedige strijd terwijl ze vanaf haar tempel met de Aegis zwaait. Verheugd kijken Athena en Hera hoe de Grieken de stad binnenstromen en een slachting aanrichten onder de Trojanen. Wanneer, de door wellust gek geworden, Ajax 2 de zieneres Cassandra voor het altaar van de onbevlekte godin verkracht gruwt zij echter van afkeer. Ze verhult haar blik achter haar mantel van woede en besluit om Ajax 2 later streng te straffen voor zijn daad. De volgende dag staat heel Troje in brand en is het grootste deel van de mannelijke bevolking gedood en de vrouwen gevangen genomen.

De terugkeer

Nu hun doel bereikt was willen de Grieken zo snel mogelijk met hun schepen naar huis terugkeren. Toen ze op het punt stonden te vertrekken werden ze door de ziener Calchas tegengehouden met de mededeling dat Athena woedend op hen was vanwege het goddeloze optreden van Ajax 2 die Cassandra onderaan beeld van de godin had verkracht. Maar Agamemnon en Menelaus besluiten om hier niets aan te doen en willen zo snel mogelijk vertrekken. Dan gaat Athena naar Zeus en Poseidon en vraagt beiden een storm op de schepen af te sturen. De twee voldoen aan haar verzoek en als ze in de buurt van Boeotië komen zinken vele schepen door de storm. Athena zelf wierp een bliksemschicht naar het schip van Ajax 2 waardoor dit in tweeën spleet. Toen zijn schip vernietigd was, wist Ajax 2 zich zwemmend op een rots in veiligheid te brengen, waar hij Athena uitdaagde door te roepen dat hij het toch gered had. Toen sloeg Poseidon met zijn drietand op de rots waardoor Ajax 2 opnieuw in zee terecht kwam. Ditmaal kon hij zijn straf niet ontlopen en sterft de verdrinkingsdood. De godin redt wel haar voorvechter Diomedes 1 uit de golven, en maakt zich bezorgd over Odysseus omdat Poseidon met hem nog een appeltje had te schillen.

Odysseus

Bijeenkomst van de goden

Calypso en Odysseus

Als Odysseus, bijna tien jaar na de Trojaanse Oorlog, nog steeds door de Nimf Calypso 2 op het eiland Ogygia wordt vastgehouden besluit Athena actie te ondernemen. Ze gaat naar Zeus en overlegt met hem hoe ze Odysseus het beste kunnen helpen. Die vertelt haar dat Poseidon nog steeds boos is op Odysseus omdat die zijn zoon, de Cycloop Polyphemus 2, blind had gemaakt. ‘Maar kom, mijn kind,’ zegt Zeus, ‘laten we ons beraden over zijn terugkeer. En Poseidon moet zijn woede nu maar eens laten varen. Als eenling is hij ook niet in staat om het tegen ons op te nemen.’ Verheugd over de medewerking van Zeus zegt Athena: ‘Vader, als dit uw wens is, laten we dan Hermes naar Calypso 2 sturen om uw besluit aan haar mede te delen. Zelf zal ik naar Ithaca gaan om Telemachus, de zoon van Odysseus, moed in te spreken en de wacht aan te zeggen aan alle vrijers van Penelope 1, de vrouw van de dood gewaande Odysseus.

Aankomst op Ithaca

Daarop pakt Athena haar wapenrusting en blinkende helm en gaat naar het eiland Ithaca waar zij bij de poort van het huis van Odysseus haar gedaante verandert in die van Mentes 2, de koning van de Taphiërs. In de voorhof treft zij een groot aantal vrijers aan die naar de hand van Penelope 1 dingen. Deze houden al jarenlang feestmaaltijden ten koste van de kudden van Odysseus terwijl ze wachten op het besluit van Penelope 1 om, liefst met één van hen, te hertrouwen. De jonge Telemachus, die neerslachtig tussen de vrijers zit, was de eerste die ‘Mentes 2’ opmerkte en liep verontwaardigd, omdat een gast zo lang moest wachten, naar de poort. Snel heet hij ‘Mentes 2’ welkom, nodigt hem uit om verder te komen, en biedt hem een makkelijke stoel aan terwijl bedienden zijn voeten wassen. Maar als Telemachus naast ‘Mentes 2’ gaat zitten, en een gesprek wil aanknopen, beginnen de vrijers een lied te zingen.

Gesprek met Telemachus

Dan buigt Telemachus zich met een felle blik naar voren en zegt: ‘Beste gast, neem me niet kwalijk voor wat ik ga zeggen. Die lui amuseren zich met zang en spel terwijl zij straffeloos het bezit van een ander, mijn vader, verbrassen. O, mocht hij toch nog eens terugkeren en die gasten van repliek dienen. Maar mijn vader is waarschijnlijk gestorven en rest er voor mij, en mijn moeder, geen troost. Maar kom, wie bent u, uit welk land komt u en met welk schip bent u hier terecht gekomen? Vertel me ook of mijn vader ooit bij u te gast was. Ik wil alles van hem weten, want ik heb hem niet gekend omdat ik nog een baby was toen hij naar Troje vertrok.’ Dan zegt Athena: ‘Ik ben Mentes 2, de koning van de Taphiërs en op zakenreis in deze omgeving. Onze vaders waren eens gastvrienden en toen ik vernam dat Odysseus was teruggekeerd naar Ithaca besloot ik hem een bezoek te brengen. Uit uw woorden maak ik echter op dat hij nog niet is teruggekeerd en waarschijnlijk wordt opgehouden op een of ander eiland. Maar ik voorspel u, zoals de Goden mij dat ingaven, dat zijn terugkeer niet lang meer op zich zal laten wachten. Maar vertel me eens wat is dit voor maaltijd die deze horde hier aan het vieren is?'

Opdracht van Athena

Dan doet Telemachus zijn beklag over het onbeschofte gedrag van de vrijers, die menen dat Odysseus gestorven is. ‘Al deze mannen, die macht hebben op de naburige eilanden en op Ithaca zelf, willen met mijn moeder trouwen en ruïneren mijn bezit. Penelope 1 wijst zo’n verwerpelijk huwelijk af maar kan er ook geen eind aan maken.’ Terwijl Telemachus spreekt wordt Athena steeds kwader en antwoordt: ‘O wat een ellende nu je vader weg is. Hij zou die vrijers wel weten aan te pakken. Maar ik spoor jou aan om te bedenken hoe je zelf die vrijers uit huis kunt jagen. Roep ze morgen bijeen in een vergadering en zeg dat ze moeten vertrekken. En als je moeder met een van hen wenst te trouwen laat ze dan ook naar huis gaan om met hun vaders een rijke bruidsschat te regelen. Rust vervolgens een schip uit en ga op zoek naar informatie over je vader die al zo lang weg is. Ga eerst naar Pylos, naar de wijze Nestor, en daarna op bezoek bij Menelaus is Sparta. Van hen zal je waarschijnlijk wel te weten komen of Odysseus nog leeft of dat hij gestorven is. Keer dan terug naar huis, richt een grafzerk op en huwelijk je moeder uit aan degene die je het beste past. Of overweeg grondig hoe je de vrijers uit zult roeien met een list of met geweld. Je hoeft je geen doetje te betonen, en zo jong ben je ook niet meer. Ik ga nu terug naar mijn schip en de mannen die met ongeduld op me wachten. Maar neem mijn woorden ter harte en denk aan mijn adviezen.’ Zo sprak Athena de jonge Telemachus toe en vertrok.

Schip en bemanning

Dan gaat Athena, in de gedaante van Telemachus, rond over het eiland en benaderde een groot aantal mannen om samen met ‘hem’ een schip te bemannen en op zoektocht naar berichten over zijn vader te gaan. Noemon 3, de zoon van Phronius 1, beloofde welwillend een schip ter beschikking te stellen. Toen alles geregeld was trok Athena het schip in zee, bracht de tuigage aan, en zeilde het naar de haven. Als de bemanning aankomt geeft ‘Telemachus’ hen hun orders en gaat naar het huis van Odysseus om de echte Telemachus op te halen. Daar strooide ze een kalme slaap uit over de ogen van de vrijers en riep Telemachus, in de gedaante van Mentor 4, naar buiten. ‘Telemachus, je mannen zitten al aan de riemen en wachten op jouw teken, laten we dus gaan en de tocht niet langer uitstellen.’ Samen liepen ze naar het schip en voeren weg. Athena zorgde voor een gunstige wind terwijl de bemanning offers plengden aan de Goden voor een veilige tocht naar Pylos.

Aanmoediging van Telemachus

Wanneer ze daar aankomen loopt Athena, nog steeds in de gedaante van Mentor 4, voor Telemachus uit en zegt tegen hem: ‘Telemachus, het heeft geen nut meer om bedeesd te zijn. Stap nu recht op Nestor af en vraag hem zelf naar je vader.’ De toch wat onzekere Telemachus vraagt ‘hem’ vervolgens: ‘Mentor 4, hoe zal ik te werk gaan, en hoe moet ik Nestor bejegenen? Ik ben niet ervaren in het spreken van verstandige woorden. Enige schroom past toch bij een jongeling wanneer hij met een grijsaard spreekt!’ Dan zegt de godin: ‘Telemachus, sommige zaken zal je zelf bedenken, en andere zullen een god je wel ingeven. Want ik heb niet de indruk dat je onopgemerkt door de Goden bent opgegroeid!’ Zo loopt het tweetal verder naar het paleis van Nestor die hen, samen met zijn zoons, ontvangt terwijl ze een maaltijd aan het bereiden zijn.

Ontmoeting met Nestor

Pisistratus, de zoon van Nestor, ontvangt het tweetal hartelijk en nodigt hen uit om deel te nemen aan het offer dat ze aan Poseidon willen brengen. Athena verheugt zich over de goede manieren van Nestor en zijn zoons en richt onmiddellijk haar gebed tot Poseidon. ‘Aanhoor ons, Poseidon, en gun ons dat wij onze taken volbrengen. Verleen aan Nestor en zijn zonen roem, en alle andere mensen in Pylos uw gunst, in ruil voor dit feestelijke offer. Geef bovendien dat Telemachus en ik veilig terugkeren met ons schip.’ Zo luide haar gebed en liet het zelf in vervulling gaan. Dan beginnen ze met de maaltijd en worden er over en weer beleefdheden uitgewisseld. Vervolgens giet Athena moed in het hart van Telemachus om Nestor, met de juiste vormen van beleefdheid, naar zijn vader te vragen en over de vrijers te vertellen. Dan vertelt de grijsaard over de gebeurtenissen in Troje en hoe Odysseus telkens op openlijke wijze door Athena werd geholpen bij zijn woorden en daden. En hij besluit met de woorden: ‘Als ze zich ook zo om jou bekommerde dan zou ik me maar geen zorgen maken om die vrijers.Telemachus verwacht niet dat die eer hem te beurt zal vallen waarna hij door ‘Mentor 4’ terecht wordt gewezen, die zegt dat hij altijd moet blijven hopen op steun van de godin.

Onthulling

Uiteindelijk weet ook Nestor niet waar Odysseus is, en maken ‘Mentor 4’ en Telemachus aanstalten om te vertrekken. Nestor houdt hen protesterend tegen en nodigt de twee uit om in zijn huis te overnachten. Opnieuw grijpt ‘Mentor 4’ in en zegt: ‘Welgesproken, beste grijsaard. Voor Telemachus is het beter om aan uw uitnodiging gehoor te geven. Maar ik moet terug naar het schip om de mannen gerust te stellen en bevelen te geven. Daar ga ik slapen want ik moet morgen naar de Cauconen om een schuld te innen. Maar ik zou het zeer op prijs stellen als u Telemachus een vierspan zou willen lenen om hem, samen met uw zoon, naar Sparta te brengen.’ Toen ‘Mentor 4’ uitgesproken was veranderde zijn gedaante in een zeearend, en vloog weg. Met verbijstering keken de aanwezigen de vogel na en zegt Nestor: ‘Mijn beste Telemachus, ik denk niet dat je bang moet zijn dat je opdracht zal mislukken, als je op zo’n jonge leeftijd al door de Goden gesteund wordt. Want dit was niemand minder dan de godin Athena.’ Snel richt Nestor nog een gebed tot de godin, die hem glimlachend aanhoorde.

Storm

Athena moest zo snel vertrekken omdat haar geliefde Odysseus in gevaar verkeerde na het vertrek van het eiland van Calypso 2. Poseidon had ontdekt dat zijn oude vijand weer op zee was en een enorme storm op laten steken. Odysseus lijdt schipbreuk en spartelt in zee terwijl hij zich aan een stuk hout vastklampt. Snel laat Athena de stormwinden tot bedaren komen, maar wakkerde de snelle Boreas 1 aan, en brak de golven op zijn weg. Zo voortgedreven door de wind dobberde Odysseus naar het eiland van de Phaeaken. Als hij daar aankomt, en bij zichzelf overweegt hoe hij door de branding aan land moet komen, laat Athena hem met beide handen een boven water uitstekende rotspunt vastgrijpen. Maar door de nog steeds hoge golven wordt hij weer in zee gesleurd. Odysseus zou alsnog verdronken zijn als Athena hem niet ingegeven had een eindje verder te zwemmen. Daar ziet Odysseus de monding van een rivier, waar geen branding is, en stapt hij uiteindelijk doodmoe aan land. Dan laat Athena hem in slaap vallen, zodat hij snel zal herstellen van zijn vermoeienissen en, zorgde ervoor dat hij er weer even koninklijk uitzag als voorheen.

Instructie aan Nausicaa

Vervolgens gaat de godin naar de stad van de Phaeaken en bezoekt de slaapkamer van Nausicaa, de dochter van koning Alcinous 1. Terwijl het meisje ligt te slapen gaat ze bij het hoofdeinde staan en zegt tegen haar, in de gedaante van een vriendin: ‘Nausicaa, hoe kreeg jouw moeder toch zo'n slordige dochter? Je kleren liggen er verwaarloosd bij, terwijl je bruiloft ophanden is, waarbij je schone kleren moet dragen. Dit is niet goed voor je reputatie, en die van je vader en moeder. Maar laten we ze bij zonsopgang gaan wassen, dan zal ik met je meegaan om te helpen, opdat je zo snel mogelijk klaar bent. Maar kom, vraag je vader een wagen met muilezels in te laten spannen om de hemden en kleren te vervoeren. Het is voor jou ook beter om zo te gaan, want de wasputten zijn ver van de stad vandaan.’ Na deze woorden vertrok Athena en ging tevreden naar de Olympus omdat ze wist dat nu alles in gang was gezet voor de terugkeer van Odysseus op Ithaca.

Instructie aan Odysseus

Athena en Odysseus

De volgende dag gaat Odysseus, na een ontmoeting met Nausicaa op het strand, op weg naar het paleis van koning Alcinous 1 en hult Athena hem in een nevel om te voorkomen dat hij te vroeg wordt ontdekt. Op het moment dat Odysseus de stad wil ingaan gaat Athena, in de gedaante van een jong meisje met een waterkruik, op hem af. Als zij voor hem blijft staan vraagt Odysseus haar de weg naar het paleis. Dan zegt het Athena: ‘Natuurlijk, beste man, kan ik je de weg wijzen waar je naar vraagt, want hij woont vlakbij mijn vader. Maar ga in stilte, en schiet niemand onderweg aan. De mensen hier zijn namelijk niet gesteld op vreemden, en zijn niet erg gastvrij tegenover hen die van elders komen.’ Na deze woorden ging Athena hem voor en zag niemand hen lopen omdat de godin een nevel om hen heen opriep. Toen ze het paleis bereikten sprak het ‘meisje’ weer tegen Odysseus. 'Dit is het huis waar u naar vroeg. Je zult de koning aantreffen tijdens een maaltijd, maar ga gerust naar binnen. In het paleis zal je eerst zijn vrouw ontmoeten, Arete, waar Alcinous 1 een groot respect voor heeft. Zij doet voor niemand onder in wijsheid, en als ze jou vriendelijk gezind is kun je hopen je huis en geliefden weer terug te zien.' Na deze woorden verdween Athena en stond Odysseus er alleen voor.

Odysseus demonstreert zijn kunnen

Nadat Odysseus zeer gastvrij is ontvangen door Arete en Alcinous 1 nodigt de laatste hem uit om de volgende dag naar de raadsvergadering van de Phaeaken te komen. Opnieuw komt Athena vanaf de Olympus naar het eiland om haar beschermeling te steunen. Als de raadsleden aankomen gaat zij, in de gedaante van een heraut, iedereen langs met het volgende advies: ‘Beste aanvoerders van de Phaeaken, haast u naar de vergaderplaats om meer te horen over de vreemdeling, die kort geleden, na een zwerftocht over zee, naar de woning Alcinous 1 kwam. Qua uiterlijk lijkt het wel een onsterfelijke.’ Met deze woorden prikkelde ze de nieuwsgierigheid van iedereen die daarna snel naar de vergaderplek liepen. Daar bleven velen bewonderend staan kijken naar Odysseus, want Athena had een goddelijke elegantie over zijn schouders en hoofd uitgestort. Bovendien had ze hem een wat groter en steviger aanzien gegeven, zodat hij sympathiek bij de Phaeaken zou overkomen.

Aankomst op Ithaca

Dankzij de inspanningen van Athena wordt Odysseus zeer gastvrij ontvangen door alle Phaeaken en verblijft hij enkele dagen op het eiland. Ze brengen hem met een schip naar huis en geven bovendien zoveel geschenken mee dat hij rijker is dan toen hij, tien jaar daarvoor, uit Troje vertrok. Zo komt Odysseus uiteindelijk weer terug op Ithaca maar herkent het niet door zijn afwezigheid van twintig jaar. Dan legt Athena hem, in de gedaante van een beeldschone vrouw, de situatie met de vrijers en zijn trouwe vrouw Penelope 1 uit. Odysseus wil in eerste instantie de vrijers onmiddellijk te lijf gaan maar bedenkt dan een plan dat hij aan Athena voorlegt. Als Athena dit hoort moet ze glimlachen, streelt hem met haar hand, en zegt: ‘Het moet een ongelooflijke slimmerd zijn die jou overtreft met je listen, zelfs als een god het tegen je opnam. Eeuwige schurk! Maar laten we het daar maar niet over hebben, we zijn beiden wel aan elkaar gewaagd. Jij bent onder de mensen veruit de beste in advies en het woord, terwijl ik onder de Goden befaamd ben om mijn slimme behendigheid.’ Daarop verbergen ze samen de meegebrachte schatten in een grot en verandert Athena het uiterlijk van Odysseus in dat van een oude bedelaar zodat hij door niemand herkend zal worden.

Opnieuw Telemachus

Daarna gaat Athena naar Sparta om Telemachus aan te sporen naar huis te komen. ‘Ga nu naar huis, Telemachus, zodat de vrijers niet heel je bezit opeten, en vraag een geleide aan Menelaus. Want de vader van Penelope 1 dringt aan op een huwelijk met Eurymachus 1. Ga dus snel terug, maar let tijdens de reis op voor de vrijers die op de loer liggen in de engte tussen Ithaca en Samos, en jou willen doden voordat jij je vaderland kunt bereiken. Blijf uit de buurt van die eilanden en vaar ’s nachts door. Zodra je Ithaca hebt bereikt ga dan naar de zwijnenhoeder die jouw varkens bewaakt. Breng daar de nacht door en stuur hem naar Penelope 1 om te vertellen dat je veilig bent teruggekeerd.’ Na deze boodschap verdwijnt Athena en keert Telemachus terug naar huis.

Hereniging

Als hij bij varkenshoeder is aangekomen en die naar zijn moeder heeft gestuurd gaat Athena samen met Odysseus naar de hut en zegt tegen hem: ‘Odysseus, spreek nu openlijk met je zoon zonder iets te verbergen. Dan kunnen jullie gezamenlijk naar de stad gaan om de dood van de vrijers voorbereiden. Ik zal zelf met jullie meegaan.’ Vervolgens raakte ze hem aan met haar staf, veranderde Odysseus weer in zijn oude gestalte, en verdween. Even later vallen vader en zoon elkaar in de armen en wordt alle belevenissen van de afgelopen jaren met elkaar uitgewisseld. Als die avond de zwijnenhoeder, Eumaeus 1, in zijn hut terugkeert verandert Athena Odysseus weer in de gedaante van de oude bedelaar om te voorkomen dat zijn terugkeer te vroeg uitlekt. De volgende morgen gaan vader en zoon met Eumaeus 1 naar de stad om het bevel van de godin uit te voeren.

Dood van de vrijers

Vader en zoon, geholpen door Athena, voeren vervolgens het plan uit om de vrijers in de val te lokken. Zij spiegelen de vrijers voor dat Penelope 1 zal trouwen met degene die in staat is om, met de oude boog van Odysseus, een pijl door de ogen van twaalf achter elkaar opgestelde bijlen te schieten. Geen enkele vrijer is hiertoe in staat waarna Odysseus, nog steeds vermomd als bedelaar, het wel lukt. Dan verandert Athena hem in zijn oude gedaante en ontbrandt er een dodelijk gevecht tussen Odysseus en de vrijers. Met hulp van enkele bedienden en Athena, in de gedaante van de oude Mentor 4 die met de Aegis zwaaide, weet Odysseus uiteindelijk alle vrijers te doden. Na afloop van de strijd zorgt Athena er voor dat Odysseus weer herenigd werd met zijn trouwe vrouw Penelope 1, die in eerste instantie erg wantrouwig was en niet geloofde dat na twintig jaar afwezigheid haar man weer was teruggekeerd.

Stambomen:

Zeus Metis 1 / Themis - -
Athena -
-

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz