Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Atreus

Atreus is de zoon van Hippodamia 5 en Pelops uit Mycene in Argolis. Zijn grootvader was de beruchte Tantalus 1 die in de onderwereld een zware kwelling moet ondergaan vanwege zijn vele misdaden. Atreus heeft drie zussen; Astydamia 1, Lysidice 1, Nicippe 1, en vijf broers; Alcathous 3, Copreus, Hippalcimus, Pittheus en Thyestes 1. Daarnaast heeft Atreus nog een halfbroer Chrysippus 2 die zijn vader Pelops bij een onbekende vrouw verwekte.

Moord van Chrysippus 2

Toen deze Chrysippus 2 door koning Laius 1 werd ontvoerd, die verliefd op hem was, ging Pelops met een leger op Laius 1 af en haalde zijn stiefzoon terug. Hippodamia 5, de vrouw van Pelops, zag deze stiefzoon liever dood dan levend en stookt haar zoons, Atreus en Thyestes 1, op om Chrysippus 2 in het geheim te vermoorden. Toen Pelops zijn vrouw beschuldigde van de dood van Chrysippus 2 hing zij zich op.

Huwelijk en kinderen

Atreus, koning van Mycene

Atreus trouwde later met Aerope, de dochter van Catreus van Kreta, en verwekt bij haar een zoon Plisthenes 1. Deze Plisthenes 1 verwekt op zijn beurt twee zoons, Agamemnon en Menelaus, en een dochter Anaxibia 4, die ook wel Astyoche 6 werd genoemd. Maar Plisthenes 1 sterft op jonge leeftijd zonder enige roem opgebouwd te hebben. Atreus die medelijden had met zijn kleinkinderen neemt hen in zijn huis op, en brengt ze groot alsof het zijn eigen kinderen zijn. Hierdoor menen de oude schrijvers vaak dat Agamemnon en Menelaus de kinderen van Atreus en Aerope waren. Zo ook de schrijver Homerus, die stelt dat Agamemnon en Menelaus de zoons van Atreus zijn.

Belediging van Artemis

Als de zwager van Atreus, Sthenelus 2 die met zijn zuster Nicippe 1 is getrouwd, een greep naar het koningschap over Mycene doet, vertrouwt hij zijn oudste dochter toe aan Atreus en zijn broer Thyestes 1 om tijdens zijn afwezigheid op haar te passen. Atreus was intussen uitgegroeid tot een uitstekende fokker van paarden maar had ook vele kuddes schapen die hij steeds groter probeerde te maken. Atreus belooft Artemis het mooiste dier uit zijn kuddes te offeren als zij welwillend op zijn kuddes wil toezien. Toen daarna een gouden lam geboren werd negeerde Atreus de belofte aan de godin, en slachtte het dier. De pels van het lam borg hij op in een kist en bewaarde die als een schat. Artemis is woedend over deze schending van zijn belofte en besluit wraak te nemen. Ze laat Aerope, de vrouw van Atreus, verliefd worden op zijn broer, Thyestes 1 en krijgen die twee een innige relatie, zonder dat Atreus dit in de gaten had.

Strijd om het koningschap

Toen de heersende koning over Mycene stierf verkreeg de bevolking van Mycene, via het orakel, de boodschap dat ze een zoon van Pelops als koning moesten kiezen. Daarop ontbieden ze Atreus en zijn broer Thyestes 1 naar Mycene om zelf een keuze te maken tussen hen beiden. Thyestes 1 verklaart tegen de menigte dat het koningschap dient toe te komen aan diegene die de pels van een gouden lam bezat. Atreus, die aan zijn pels in de kist denkt, stemt uiteraard in met dit voorstel. Tot zijn grote verbazing toont Thyestes 1 even later de pels aan de menigte, die hij van Aerope had gekregen, en werd tot koning gekozen.

Atreus begrijpt dat zijn vrouw en broer hem bedrogen hebben, en doet zijn beklag bij Zeus. Die stuurt Hermes naar Atreus om hem te vertellen dat hij met Thyestes 1 nog een andere afspraak moet maken over het koningschap. Namelijk dat Thyestes 1 het koningschap zal afstaan aan Atreus als Helius, de zon, zijn weg in omgekeerde volgorde zal afleggen. Thyestes 1, die denkt dat dit niet mogelijk is, stemt in en de volgende dag gaat de zon, door toedoen van Zeus, in het oosten onder. Hiermee legde Zeus, die koningen benoemt, het bedrog van Thyestes 1 bloot en werd Atreus koning van Mycene. Thyestes 1 werd, samen met Aerope, vanwege dit bedrog door Atreus uit Mycene verbannen

Koning van Mycene

Atreus ontwikkelt zich tot een sterke en strijdlustige koning die al snel de mensen van Tegea en andere volken onder zijn bewind bracht. Daarbij draagt hij, als teken van zijn Koninklijke waardigheid, de staf die hij van Pelops had gekregen en door Hephaistus was gemaakt. Atreus trekt ook, met enkele andere koningen op de Peloponnesus, ten strijde tegen de afstammelingen van Heracles, de Heracliden, die het gebied proberen te heroveren. Toen de twee legers tegenover elkaar stonden werd er afgesproken om de uitslag te forceren door een tweekamp te houden tussen twee sterkste mannen uit de beide legers. Hyllus 1, de zoon van Heracles, nam het op tegen Echemus, de koning van de Tegenanen, en werd door Echemus verslagen. Daarop gaven de Heracliden hun inspanningen op, zoals afgesproken, en keerde Atreus terug naar Mycene.

Wraak van Atreus

Maar Atreus is al die jaren de streek met de gouden pels van zijn broer Thyestes 1 niet vergeten en broedde op wraak. Hij stuurt een bode naar zijn broer om hem uit te nodigen, gaf voor dat hij vriendschappelijke bedoelingen had, en deed of hij het geschil wilde bijleggen. Maar toen Thyestes 1 verscheen doodde Atreus stiekem de zoons die Thyestes 1 bij een Najade 4 had verwekt. Atreus sneed de jongentjes aan stukken en diende het vlees als maaltijd aan Thyestes 1 op. Nadat die onbewust zijn kinderen had opgegeten gaf Atreus bevel de afgehakte hoofden van de kinderen binnen te brengen en ze aan Thyestes 1 te tonen. Als die de restanten van zijn kinderen ziet slaakt hij een hartverscheurende kreet en deinst van zijn bord terug. Dan trapt Thyestes 1 de tafel omver, roept een verschrikkelijk vloek over Atreus en al zijn nakomelingen af, en vlucht het land uit naar koning Thesprotus 2.

Een nieuwe echtgenote

De goden walgen over de misdaad van Atreus en lieten, als straf, een grote droogte uitbreken die vele jaren duurde. Hierdoor werd het land van Mycene onvruchtbaar en leed de bevolking honger. Uiteindelijk smeken ze bij Atreus om naar het orakel te gaan en te vragen wat er moest gebeuren om de hongersnood te stoppen. Atreus geeft gehoor aan dit verzoek en gaat zelf naar het orakel in Delphi. Daar kreeg Atreus te horen dat hij zijn broer Thyestes 1 moest laten terugkeren naar Mycene om de aanhoudende droogte te stoppen. In de veronderstelling dat Thyestes 1 bij Thesprotus 2 was ging Atreus naar Thesprotus 2 toe om zijn broer terug te halen. Die was echter kort ervoor ergens anders heen gegaan. Als Atreus bij aankomst de beeldschone, maar nog jonge, Pelopia 4 ziet raakt hij verliefd op het meisje. Hij dacht dat dit de dochter van Thesprotus 2 was en vraagt hem om haar hand. De koning stemt toe en Atreus keert met zijn kersverse vrouw terug naar Mycene.

Stiefvader van Aegistheus

Thesprotus 2 had, ter voorkoming van problemen, echter tegen Atreus verzwegen dat Pelopia 4 niet zijn dochter was. In werkelijkheid was zij de dochter van Thyestes 1. Die haar, op advies van het orakel, verkracht had waardoor Pelopia 4 zwanger was toen ze met Atreus naar Mycene vertrok. Enkele maanden nadat Pelopia 4 in Mycene was aangekomen beviel ze van een zoon Aegisthus die ze, uit schaamte over de verkrachting, te vondeling lag. Maar Atreus gaf opdracht om de baby te zoeken en op te voeden als zijn eigen zoon. In de tussentijd stuurde Atreus ook zijn zoons Agamemnon en Menelaus er op uit om Thyestes 1 te zoeken.

Dood van Atreus

Die gingen naar Delphi voor advies, waar toevallig ook Thyestes 1 aanwezig was om het orakel te raadplegen. Daar grijpen Agamemnon en Menelaus hun oom, en brachten hem naar Atreus die zijn broer in de gevangenis wierp. Jaren later, als zijn stiefzoon Aegisthus volwassen begint te worden, stuurt Atreus hem naar de cel van Thyestes 1 om hem te doden. Thyestes 1 herkende het zwaard dat Aegisthus droeg en vroeg hem hoe hij dat in zijn bezit had gekregen. Aegisthus antwoordde dat zijn moeder Pelopia 4 het hem gegeven had, en gaf opdracht om haar te gaan halen. Zij vertelde dat ze het van de onbekende persoon had afgepakt toen ze ’s nachts werd verkracht, en uit die omhelzing Aegisthus had gebaard. Toen greep Pelopia 4 het zwaard, alsof ze het wilde onderzoeken, en stak het in haar borst. Aegisthus, trok het bebloede zwaard uit de borst van zijn moeder, gaf dat aan Atreus, die zich verheugde, en dacht dat Thyestes 1 eindelijk dood was. Daarop wil Atreus een dankoffer uitbrengen aan de goden maar wordt dan door Aegisthus, met hetzelfde zwaard, doodgestoken. Vervolgens haalt hij zijn vader Thyestes 1 uit de gevangenis en geeft hem het koningschap over Mycene terug.

Stamboom:

Pelops Hippodamia 5 Catreus -
Atreus Aerope
Plisthenes 1, Pleegkinderen: Agamemnon, Menelaus, Anaxibia 4

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz