Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Callisto - Themisto 3 - Manthea - Megisto - Helice 2

Callisto, die in de stad Parrhasia of Nonacris werd geboren, is de enige dochter van koning Lycaon 3 uit Arcadië die hij, naast het grote aantal zoons, bij één van zijn vele vrouwen verwekte. Hoewel Lycaon 3 meestal de vader van Callisto wordt genoemd zijn er enkele schrijvers die stellen dat dit Nycteus 2, Phocus 4 of Ceteus is, of dat Callisto een Nimf was. Bovendien stelt Hyginus in een van zijn geschriften dat de dochter van Ceteus geen Callisto maar Megisto heette. Ten slotte is er nog de schrijver Clement die haar Themisto 3 noemt, de dochter van Inachus 1, maar noemt haar ook Helice 2 of Manthea, de dochter van Phocus 4.

Jagen

Callisto was geen meisje dat graag bij het spinnewiel bleef zitten. Nee, ze droeg een band in het haar, deed een kort gewaad aan, en nam speer en pijl en boog om zich volledig aan de jacht te wijden. Ze werd zo’n uitstekende jager dat de godin Artemis Callisto opnam in haar jachtgezelschap. En omdat Callisto en zij hetzelfde temperament hadden, werd ze zeer gewaardeerd door de godin die haar tot een van haar favorieten uitriep. Zo zwierf Callisto alle dagen van het jaar jagend door de bossen in het Maenalusgebergte.

Ontmoeting met Zeus

Callisto en Zeus, in de gedaante van Artemis

Na een jachtpartij, toen de zon al aan het zakken was, liep Callisto eens alleen een ongerept bos in, om wat verkoeling te zoeken. Daar lag ze in een weide haar wapens neer, ontspande zich, en viel in slaap op de grond. Zo zag Zeus haar liggen, die wel zin in een pretje had, en zich snel veranderde in de gedaante van Artemis. In die gedaante spreekt hij Callisto aan en zegt: ‘Jij lieve maagd uit mijn vriendinnenschaar, waar heb je vandaag gejaagd?’ Maar nog voordat Callisto kon antwoorden werden haar lippen gesmoord door een hartstochtelijk kussende ‘Artemis’ die haar zo de mond snoerde. Callisto verzet zich, maar wie kan de grote Zeus verslaan, en wordt door de oppergod in het bos gedwongen om met hem te paren. Daarna vlucht Callisto weg en vervloekt het bos en de plek waar Zeus zijn overwinning behaalde.

Zwanger

Ze vertelt niemand van het jachtgezelschap wat er die middag gebeurd is en neemt weer deel aan de jacht. Maar het avontuurtje met Zeus was niet zonder gevolgen gebleven, de buik van Callisto begon steeds dikker te worden, en de zwangerschap was na enkele maanden nauwelijks meer te verbergen onder haar kleding. Als na een warme, en vermoeiende, jacht Artemis voorstelt om een bad te nemen weet Callisto niet wat zij moet doen. Terwijl de andere Nimfen en de godin zich uitkleden volgt zij uiterst traag, is ten einde raad, maar staat uiteindelijk toch naakt in het water. Artemis, die de gezwollen buik van het meisje ontdekt, vraagt hoe dit kon gebeuren en antwoordde Callisto dat de godin dit zelf het beste wist. Woedend reageert Artemis en roept: ‘Verlaat onmiddellijk dit heilige water’. En nog voordat ze uitgesproken is begint Callisto te veranderen in een berin.

Metamorfose

Jammerend van ellende heft Callisto haar armen op, die harig worden met een donkerbruine vacht, en groeien er klauwen waar eens handen zaten. Haar mond, die Zeus toch zo aanlokkelijk vond, werd nu ontsierd door brede kaken en kon zij niets anders meer voortbrengen dan een diep bromgeluid. Haar meisjeshart bleef wel, en klagend heft ze haar poten naar de hemel om in gedachten de ondankbare Zeus te smeken. Bang om alleen in de bossen te slapen dwaalt ze af naar de omgeving van haar vaderlijk huis. Daar bevalt Callisto in het bos van een gezonde jongen die ze Arcas noemde. Maar ze wordt al snel opgejaagd door het geblaf van honden en moet haar kind achterlaten. Arcas wordt gevonden door enkele geitenhoeders van haar vader Lycaon 3, die de jongen meenemen om voor hem te zorgen.

Berin

Zo zwerft Callisto vijftien jaar lang door de bossen waar zij regelmatig wordt verjaagd door groepen jagers die haar proberen te doden. Als er op een dag weer zo’n groep op haar afkomt staat Callisto plotseling oog in oog met haar zoon. Verstard van vreugde richt Callisto zich op, kijkt Arcas met grote ogen aan, en gaat op hem af. Maar hij, die zijn moeder niet herkende, grijpt zijn speer en wil haar doden. Callisto begrijpt nog net op tijd wat er aan de hand is en slaat op de vlucht. Maar Arcas roept snel zijn vrienden en het hele jachtgezelschap gaat achter de berin aan.

Sterrenbeeld

Callisto vlucht het bos uit en rent naar de tempel van Zeus waar het, zo weet ze, voor stervelingen verboden is om binnen te komen, en de doodstraf op staat. Maar ook Arcas, die zijn prooi niet wil laten ontsnappen, gaat naar binnen en is voor beiden het noodlot bezegeld. Op dat moment grijpt Zeus in, die eindelijk medelijden met zijn slachtoffer heeft, en pakt het tweetal op. Hij vervoert ze naar de hemel en plaatst ze daar als de sterrenbeelden Grote en Kleine Beer aan de hemel. Daar staat Callisto eeuwig, in gezelschap van zes andere sterren, op een vaste plek aan de hemel en gaat nooit onder. Dit werd haar namelijk niet toegestaan door Tethys, de pleegmoeder van Hera, omdat Callisto het bed met Zeus had gedeeld. De Grieken noemden haar ster Helice of Cynosura en gebruikten die om hun koers over zee te bepalen.

Stamboom:

Lycaon 3 / Nycteus 2 / Phocus 4 / Ceteus - / - / - / - Cronus Rhea
Callisto Zeus
Arcas

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz