Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Cronus - Saturnus

Cronus, die door de oude Romeinen Saturnus werd genoemd, is de jongste van de twaalf Titanen die vlak na het ontstaan van de aarde werden geboren. Zijn ouders zijn, volgens de meest gangbare versie, de oergoden Uranus en Gaea. Een klein aantal schrijvers stelt echter dat Cronus een zoon is van Aether en Gaea of van een Cureet, die op het eiland Kreta woonde, en diens vrouw Titaea, naar wie de Titanen vernoemd zijn. De andere Titanen zijn: Oceanus, Coeus 1, Crius, Hyperion 1, Iapetus 1, Mnemosyne, Themis, Theia, Rhea, Phoebe 1 en Tethys.

Woede van Gaea

In eerste instantie leefden de Titanen onder de regering van hun vader Uranus en waren het uitvinders van zaken die ten goede kwamen aan de mensheid, het Gouden Geslacht, waarbij Cronus de personificatie van de tijd was. Zo leefden de Titanen in vrede en harmonie met elkaar, zorgden voor de mensheid, maar ontstaat er toch strijd vanwege de daden van Uranus. Deze sloot zijn oudste kinderen, de Hecatoncheires en Cyclopen, vanwege hun vreeswekkende uiterlijk, direct na hun geboorte op in hun moeder Gaea. Deze was hier zo kwaad over dat zij haar andere kinderen, de Titanen, opstookt om hun vader aan te vallen. Bitter gestemd zegt ze tegen hen: ‘Kinderen van mij en een dwaas, jullie vader, ik vraag jullie dringend, doe wat ik zeg, dan straffen wij hem voor zijn gruwelijke wandaad, ja, jullie vader! Want hij is met wrede vergrijpen begonnen!

Castratie van Uranus

Hevige vrees greep de Titanen aan en niemand van hen durfde iets te zeggen, behalve Cronus. Deze nam onmiddellijk het woord en zei tegen Gaea: ‘Moeder, ik zeg je hulp toe, ik wil deze daad wel voltrekken, ik bekommer me niet om die vader, ja, onze vader! Want hij is met wrede vergrijpen begonnen!’ Deze belofte vervulde Gaea met vreugde en zij verborg haar zoon in een hinderlaag. Bovendien gaf ze hem een scherpe sikkel, die ze in haar lichaam had laten ontstaan, en vertelde Cronus hoe hij de aanslag op zijn vader moest plegen. Die nacht kwam de machtige Uranus naar zijn vrouw en, hunkerend naar liefde, strekte zich in zijn volle lengte over Gaea uit. Toen hief Cronus zijn sikkel en sneed het geslachtsdeel van zijn vader af dat hij achter zich in zee wierp. De andere mannelijke Titanen, die zagen wat er gebeurd was, vatten moed en met z’n allen ontzetten ze Uranus uit de macht als opperheerser over de hemel en de aarde. Vanwege de moed van Cronus benoemen ze hem als nieuwe heerser, en bevrijdden hun oudere broers, de Hecatoncheires en Cyclopen, uit de Tartarus.

Kannibaal Cronus

Cronus de kannibaal

Als Cronus, in zijn nieuwe functie, zijn oudere broers eens goed bekijkt schrikt hij zo van hun macht en uiterlijk dat hij hen snel weer in de boeien slaat en opnieuw opsluit in de Tartarus. Daarna trouwt hij met zijn zus Rhea maar voorspellen zijn ouders hem dat hij, net als zijn vader, van de macht beroofd zal worden door een eigen zoon. ’Het is je lot’, zeggen ze tegen hem, ‘om door je eigen zoon overweldigd te worden, ondanks je kracht.’ Om te voorkomen dat deze voorspelling uit zal komen eet Cronus elk kind dat Rhea hem baart direct na de geboorte op. Zo verdwijnt als eerste de dochter Hestia, vervolgens Demeter, Hera, Hades en tenslotte Poseidon, via zijn keelgat in de maag van Cronus. Rhea is hier uiterst verdrietig over en gaat naar haar ouders voor advies.

Geboorte van Zeus

Wanneer Rhea van haar zesde kind, Zeus, is bevallen besluit Rhea, op advies van haar ouders, een list toe te passen en geeft Cronus een in doeken gewikkelde steen in plaats van de pasgeboren Zeus. Cronus heeft niets in de gaten en slikt zonder goed te kijken alles in een hap naar binnen. Rhea brengt Zeus vervolgens in het geheim naar een grot op Kreta waar zij hem laat verzorgen door de Cureten 1 (of Corybanten) en de geit Amalthea hem melk geeft. Tevens geeft ze de Cureten 1 opdracht om met hun lansen op hun schilden te slaan en zoveel herrie te maken dat het gehuil van de kleine Zeus voor Cronus niet te horen is. Toen Cronus zich realiseerde dat hij een steen had opgegeten ging hij in de wereld op zoek naar zijn zoon maar kon hem niet vinden.

Cronus en Philyra 1

Tijdens die zoektocht heeft Cronus een korte verhouding met Philyra 1, de dochter van Oceanus, op het eiland Philyra 2. Toen Rhea hen betrapte tijdens deze nachtelijke escapade sprong Cronus uit bed, en galoppeerde weg in de gestalte van een paard met lange manen. Philyra 1 verliet vol schaamte haar woonplaats en ging naar Pelasgië. Daar baart zij twee zoons, Dolops 4 en de tweevormige Chiron, die het onderlichaam van een paard bezat maar het bovenlichaam van een man, en de stamvader van de Centauren zou worden. Volgens Ovidius verwekte Cronus in deze periode bij een onbekende vrouw nog twee zoons, Picus en Ninus 2.

Wedergeboorte

Toen Zeus volwassen was geworden, riep hij de hulp in van Metis 1, een dochter van Oceanus, die Cronus een drankje liet drinken dat hem dwong zijn maaginhoud uit te spuwen. Als eerste kwam de steen naar buiten die hij als laatste had verzwolgen, en daarna alle broers en zussen van Zeus in omgekeerde volgorde. Zeus ontbiedt vervolgens zijn broers en zussen naar de Olympus en verklaart dat wanneer ze aan zijn zijde tegen Cronus en zijn broers willen strijden ze van geen enkel voorrecht beroofd zullen worden, en zelfs de voorrechten terugkrijgen die Cronus van hen geroofd had. Ze stemmen toe en samen met zijn broers, en vele andere goden, bindt Zeus de strijd aan met de mannelijke Titanen, uitgezonderd Oceanus, die zich afzijdig houdt. De mannelijke Titanen hebben hun kamp op de berg Othrys terwijl Zeus en zijn aanhangers zich verschansen op de Olympus.

Titanenstrijd

Deze strijd duurt vele jaren, waarbij Cronus zijn mannetje staat en verbittert vele gevechten voert, maar geen van de twee partijen is in staat de overwinning behalen. In het tiende jaar van de strijd adviseert Gaea aan Zeus om de Hecatoncheires en de Cyclopen uit de Tartarus te bevrijden. ‘Als die aan jouw zijde meevechten, zal je de overwinning op de Titanen behalen.’ zegt ze tegen Zeus. Hij volgt haar advies op en als dank voor hun bevrijding uit de Tartarus smeden de Cyclopen voor hem de bliksems. Daarmee gewapend valt Zeus opnieuw de Othrys aan terwijl de Hecatoncheires de berg bombarderen met een lawine aan rotsblokken. De Titanen doen, onder aanvoering van Cronus, wat zij kunnen maar zijn tegen dit geweld niet bestand. Ze worden uiteindelijk bedolven onder de rotsblokken terwijl de berg, vanwege de bliksems van Zeus, volledig in brand komt te staan.

Opgesloten in de onderwereld

Zo verliezen de mannelijke Titanen de oorlog en worden ze door Zeus en zijn handlangers opgesloten in de Tartarus waar men hen laten bewaken door de Hecatoncheires. Daar moet Cronus eeuwig wegkwijnen in het schemerige duister, opgesloten achter een muur van brons. Op verzoek van Gaea mag hij nog één keer optreden in de bovenwereld wanneer er een naam gegeven moet worden aan een man die door Cura uit klei geboetseerd was, en door Zeus tot leven gewekt. Cronus beslist dat hij Homo zal heten omdat hij uit aarde was gemaakt. Hierna wordt nooit meer iets over Cronus vernomen.

Stamboom:

Uranus / Aether / Cureet Gaea / Gaea / Titaea Uranus / Aether / Cureet Gaea / Gaea / Titaea
Cronus Rhea
Hestia, Demeter, Hera, Hades, Poseidon, Zeus

Uranus / Aether / Cureet Gaea / Gaea / Titaea Oceanus Tethys
Cronus Philyra 1
Chiron, Dolops 4

Uranus / Aether / Cureet Gaea / Gaea / Titaea - -
Cronus -
Picus, Ninus 2

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz