Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Cyclopen

Een van de oorspronkelijke Cyclopen

In de Griekse mythen worden diverse groepen Cyclopen genoemd. De eerste drie die het levenslicht aanschouwden waren de zoons van de Oergoden Uranus en Gaea. Deze drie Cyclopen, Arges, Brontes 1 en Steropes, werden kort na hun drie broers, de Hecatoncheires geboren. Cyclopen zijn reusachtig groot, hebben maar één oog midden op hun voorhoofd en zijn enorm sterk. Vanwege hun vreemde uiterlijk en kracht boezemt het drietal hun vader Uranus grote angst aan en deze sluit ze direct weer op, diep in de aarde, d.w.z. hun moeder Gaea.

Strijd om de macht

Gaea is hier zo boos over dat zij haar latere kinderen, de Titanen, opstookt om Uranus aan te vallen. Deze zetten Uranus af en bevrijden de Cyclopen uit de Tartarus. De Titanen besluiten om de macht aan hun jongste broer Cronus te geven. Maar ook Cronus schrok zo van het uiterlijk van de Cyclopen dat hij hen direct weer boeide en opsloot in de Tartarus. Als de jongste zoon van Cronus, Zeus, volwassen is begint hij samen met zijn broers Hades en Poseidon, een oorlog tegen zijn vader en de andere mannelijke Titanen. Toen de strijd tien jaar had geduurd voorspelde Gaea aan Zeus dat hij de overwinning zal behalen als de Cyclopen uit de Tartarus bevrijdt worden.

Na deze boodschap daalt Zeus af naar de Tartarus, doodt de bewaker Campe, en bevrijdt de drie Cyclopen. Uit dankbaarheid smeden zij voor hem de donder, bliksem en bliksemschichten. Aan Hades geven ze een helm van hondenhuid die de drager onzichtbaar maakt en aan Poseidon een drietand waarmee hij aardbevingen kan veroorzaken. Voorts smeden de Cyclopen een altaar waarop de Goden hun eerste offerandes uitvoerden om hun bondgenootschap te bezegelen. Uitgerust met de door de Cyclopen gemaakt wapens overwinnen de drie broers de mannelijke Titanen en sluiten die op hun beurt op in de Tartarus.

Werken van de Cyclopen

De Cyclopen zweren eeuwige trouw aan Zeus en beloven hem regelmatig van nieuwe bliksems te voorzien. Zij kiezen als woonplaats de berg Etna in Italië, waar ze samen met de vuurgod Hephaistus gaan wonen. Samen met hem smeden de Cyclopen daar, in het hete vuur van de berg, menig wapen of ander nuttig werktuig voor de andere Goden. Zo smeden zij eens een prachtige paardentrog voor Poseidon en helpen zij Hephaistus menigmaal om een mooi sieraad, zoals de halsketting van Harmonia 1, te vervaardigen.

De andere Olympische Goden zijn hen eveneens dankbaar voor de overwinning op de Titanen en komen regelmatig op bezoek om een werkstuk op te halen. Zo komt de kleine Artemis, wanneer ze drie jaar oud is, ook eens naar hen toe en neemt Brontes 1 haar op zijn knie. Daarbij plukt de kleine godin echter zo hard aan zijn woeste borstharen dat hij de jaren erna nog steeds een kale plek op zijn borst had. Enige tijd later komt Artemis opnieuw naar de grot van de Cyclopen en vraagt hen om voor haar een boog met pijlen te maken waarmee zij kan gaan jagen. Als dank belooft zij hen regelmatig de buit van haar bezigheden te brengen om op te eten.

De voornaamste werken van de Cyclopen, buiten de grot op de Etna, zijn de stalen of bronzen muren die om enkele steden werden gebouwd. De bekendste daarvan zijn wel die van Tiryns en Mycene. Maar ook om het Elysium in de onderwereld bouwen de Cyclopen zo’n muur. Het zijn oersterke en hoge muren, die nagenoeg onverwoestbaar zijn, en waarin prachtige toegangspoorten zijn opgenomen. Maar ook het paleis van Demeter wordt door hen vervaardigd.

Dood van Arges, Brontes en Steropes

De latere Cyclopen

Omdat de arts Asclepius, een zoon van Apollo, een medemens uit de dood had opgewekt doodt Zeus hem met een bliksemschicht. Apollo is hier zo kwaad over dat hij uit wraak de drie Cyclopen, die de bliksemschichten voor Zeus vervaardigd hadden, doodt met zijn boog. Zeus is hier, op zijn beurt, weer zo kwaad over dat hij Apollo in de Tartarus wil werpen. Na een smeekbede van Leto, de moeder van Apollo, beveelt Zeus uiteindelijk dat Apollo een jaar lang als dienaar van Admetus 1 slavenarbeid moet verrichten in Thessalië.

Overige Cyclopen

Na de dood van deze eerste drie Cyclopen komen we nog regelmatig andere Cyclopen tegen in de mythen. Deze zijn echter geen zoons van Uranus en Gaea maar zijn veelal kinderen van andere ouders. Het zijn ook andere Cyclopen die meestal worden omschreven als een woest en gewelddadig volk, dat leefde van alles wat het land en de veeteelt te bieden had, maar het ook niet schuwde om af en toe een mens op te peuzelen. Enkele bekende Cyclopennamen zijn: Geraestus 1 die in Athene werd begraven, en Polyphemus 2, de zoon van Poseidon en de Nimf Thoosa. Deze Cycloop, die eens verliefd was op de Nimf Galatea 1, werd later blind gemaakt door Odysseus.

Stamboom:

Uranus Gaea - -
Cyclopen -
-

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz