Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Daedalus

Daedalus, die beroemde uitvinder, werd geboren in Athene. Over zijn afstamming bestaan een drietal varianten. Hij was ofwel de zoon van Eupalamus en Alcippe 2 of de zoon van Metion 1, die op zijn beurt een zoon was van Eupalamus, of een zoon van Merope 8, de dochter van Erechtheus. Door zijn natuurlijke talent, dat hij van Athena had gekregen, stak Daedalus al snel uit boven de andere mensen en ontwikkelde de kunst van het bouwen, het bewerken van steen en was ook de uitvinder van vele apparaten die het leven veraangenaamde. Maar zijn grootste talent was wel het vervaardigen van beelden, met ogen die echt leken te kunnen zien, en alle delen van het lichaam zo goed nabootsten dat ze leken te leven. Voor die tijd was dat nog geen kunstenaar gelukt.

Moord

Na enkele jaren vertrouwde zijn zus haar twaalfjarige zoontje Perdix toe aan Daedalus om hem het vak van uitvinder te leren. (Volgens anderen heette dit jongentje geen Perdix maar Talos 2.) De jongen blijkt een waar talent te zijn, en doet de ene na de andere uitvinding. Daedalus is bang dat de jongen hem zal overtreffen en, nadat hij de zaag had uitgevonden, werd zo jaloers dat hij Perdix / Talos 2 van de hoge Acropolis afduwt. Als het lijk wordt ontdekt moet Daedalus op de Areopagus terechtstaan en wordt hij veroordeeld voor de moord. Hierna moet Daedalus Athene ontvluchten en gaat in eerste instantie als banneling naar Attica maar komt uiteindelijk op Kreta terecht waar hij zijn diensten aan koning Minos 1 aanbiedt.

De kunstkoe

Daedalus en Pasiphae

Minos 1 heeft grote bewondering voor de vaardigheden van Daedalus en stelt hem aan als zijn bouwmeester. Kort na zijn aankomst komt Pasiphae 1, de vrouw van koning Minos 1, naar hem toe en vraagt de uitvinder om hulp omdat ze verliefd is geworden op een wilde stier 1. Daarop maakt Daedalus een houten koe op wielen, die hol van binnen was, en naaide er een huid omheen van een echte koe. Vervolgens zette hij dit bouwsel in de wei, waar de stier 1 gewend was te grazen, en liet er Pasiphae 1 in plaatsnemen. De stier 1 kwam op de kunstkoe af, besprong het beest alsof het een echte koe was, en bevredigde zo de passie van Pasiphae 1. Negen maanden later baarde zij de Minotaurus, een monsterlijk wezen dat half mens en half stier was.

Labyrint en vader

Nadat de Minotaurus geboren was gaf Minos 1, die niet wist dat Daedalus de kunstkoe gebouwd had, hem opdracht om een ondergrondse ruimte voor het monster te bouwen waar de Minotaurus niet uit zou kunnen ontsnappen. Daedalus maakte toen een labyrint, waarin de gangen op ingenieuze wijze door elkaar heen kronkelden met een niet te ontdekken uitgang waar hij het monster in opsloot. Daarna leeft Daedalus jarenlang tevreden aan het hof van koning Minos 1 en wordt vader van de zoon Icarus 1, die hij verwekte bij een slavin van Minos 1 met de naam Naucrate.

Schatting uit Athene

In die jaren had Minos 1 ook de gewoonte opgevat om elke zeven jaar veertien kinderen uit Athene in het Labyrint op te sluiten die vervolgens door het monster werden verscheurd. Deze kinderen werden door de stad Athene als schatting naar Kreta gestuurd nadat Minos 1 de stad had veroverd. Als er voor de derde keer een groep kinderen arriveert, vertelt Daedalus aan Ariadne hoe je uit het Labyrint kunt komen door een draad af te rollen bij de ingang en die weer terug te volgen. Ariadne vroeg dit aan Daedalus omdat zij verliefd was geworden op de jonge Theseus, die een van degenen was die in het Labyrint zou worden opgesloten.

Vleugels

Daedalus waarschuwt zijn zoon Icarus

Zodra Theseus in het Labyrint was opgesloten volgde hij de raad van Ariadne op, doodt de Minotaurus, en vlucht samen met het meisje van Kreta. Toen Minos 1 hier achter kwam, gaf hij Daedalus de schuld en sloot hem, samen met zijn zoon Icarus 1, geboeid op in het Labyrint. Maar Pasiphae 1 bevrijdde het tweetal van hun ketenen waarna Daedalus van veren vleugels maakte voor zichzelf en zijn zoon. Hij droeg Icarus 1 op niet te hoog te vliegen, want dan zou de was door de zon smelten waarmee de vleugels waren ingesmeerd, en konden ze losschieten. Maar hij mocht ook niet te laag vliegen want dan zouden de veren te zwaar worden door het vocht dat uit de zee opsteeg. Zo ontsnapt het tweetal door de lucht vanaf Kreta en vliegen ze samen langs Samos, Delos en Paros en kwam het vasteland in zicht waardoor Icarus 1 steeds meer plezier in de tocht kreeg. Hij werd echter roekeloos en vloog uiteindelijk te hoog waardoor de was op de vleugels smolt en Icarus 1 in zee viel en verdronk.

Sicilië

Treurend om zijn zoon landt Daedalus uiteindelijk op Sicilië, wijdde direct zijn vleugels aan Apollo, en bouwt een reusachtige tempel voor de god. Hij maakt tijdens de bouw kennis met koning Cocalus in Camicus, die hem vriendelijk en gastvrij ontving en Daedalus, vanwege zijn genialiteit, tot een goede vriend maakt. Daar hoorde Daedalus ook dat Heracles het lichaam van zijn zoon had gevonden en begraven. Als dank maakt hij voor de held een goed gelijkend beeld dat hij naar hem opstuurde. Heracles sloeg het beeld echter stuk, toen hij het ’s nachts zag en dacht dat hij werd aangevallen door een levend wezen. Daedalus bracht een aanzienlijke tijd door bij Cocalus op Sicilië en bouwde voor hem vele ingewikkelde constructies. Zo bouwde hij een stad die op een rots lag, en maakte de klim naar boven smal en kronkelig. Deze toegang zat zo ingenieus in elkaar dat de stad met slecht drie of vier man te verdedigen was en nagenoeg niet in te nemen door vijanden.

Opnieuw Minos

Maar Minos 1 bleef Daedalus zoeken en probeerde hem in ieder land op te sporen. Uiteindelijk kreeg hij te horen dat Daedalus bij Cocalus verbleef, en ging met een grote vloot naar Sicilië. Daar ontscheept hij zijn troepen en stuurde boodschappers naar koning Cocalus met de opdracht om Daedalus aan hem uit te leveren. Maar Cocalus nodigde Minos 1 uit voor overleg en zei dat Daedalus niet aan zijn hof verbleef. Minos 1 wantrouwt de zaak, gaf aan Cocalus een schelp, en verklaarde dat hij een grote beloning zou geven aan degen die een draad door de schelp wist te rijgen. Minos 1, die wist dat Daedalus hier een oplossing voor zou weten te vinden, hoopte zo achter de schuilplaats van Daedalus te komen. Cocalus verklaarde over het probleem na te denken, en nodigde Minos 1 als gast in zijn huis uit om de nacht door te brengen.

De schelp

Ontvangst van Daedalus bij Cocalus

Direct daarna gaat Cocalus naar Daedalus en vertelt hem de bedoeling van Minos 1, maar zegt erbij dat hij zijn vriend niet wil uitleveren. Tevens geeft hij aan Daedalus de schelp en herhaalt de vraag van Minos 1. Daedalus lost dit probleem eenvoudig op door een draad aan een mier te bevestigen en die door de schelp te laten kruipen. De volgende ochtend geeft Cocalus de schelp aan Minos 1 en begreep die dat Daedalus in het paleis was. Hij eist zijn onmiddellijke uitlevering, waarna Cocalus niet anders kon dan instemmen. De koning zei vervolgens dat hij Daedalus laat halen en nodigt in de tussentijd zijn gast uit om een bad te nemen, om daarna een gezamenlijke maaltijd te gebruiken.

Dood van Minos

Minos 1 stemt toe, maar toen hij in bad zat goten de dochters van Cocalus, in zijn opdracht, kokend water over Minos 1 heen waardoor hij stierf. Het lichaam gaf Cocalus terug aan de Kretenzers en vertelde hen dat Minos 1 was uitgegleden en verdronken in het hete water. Die geloven zijn verhaal en vertrekken van het eiland waardoor Daedalus eindelijk van zijn kwelgeest was verlost. Daedalus blijft nog enige tijd op Sicilië maar keert uiteindelijk terug naar Athene, waar hij door Theseus hartelijk werd verwelkomd. Daar wordt Daedalus tot zijn dood toe door menige Griek uitgenodigd om bijzondere bouwwerken voor hem op te richten. Zo bouwde hij sportscholen, gerechtshoven en vele andere instituten in Athene die bijdroegen aan de welvaart van de stad

Stamboom:

Metion 1 / Eupalamus / - - / Alcippe 2 / Merope 8 - -
Daedalus Naucrate
Icarus 1

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz