Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Deidamia 1

Aankomst Achilles

Deidamia 1 is één van de dochters van koning Lycomedes 2, die op het eiland Scyros regeerde. Ze is een ware schoonheid die met kop en schouders boven haar zussen uitstak. Tijdens een feestdag, ter ere van Athena, mogen Deidamia 1 en haar zussen, bij hoge uitzondering, het huis paleis van hun vader verlaten om hulde te brengen aan de bron van de godin. Als ze aan het eind van de dag naar het paleis terugkeren, komt ook de Nereïde Thestis aan met haar jonge zoon Achilles, die ze als meisje heeft vermomd. Thestis wil de jongen op het eiland in het paleis van Lycomedes 2 verbergen voor de Grieken. Ze had eerder een voorspelling gekregen dat hij jong zou sterven als Achilles op veldtocht zou gaan, en wil niet dat haar enige zoon iets overkomt. Tegen Lycomedes 2 zegt ze dat de vermomde Achilles, die ze Pyrrha noemt, een zus is van Achilles, en stemt Lycomedes 2 in dat het ‘meisje’ bij zijn dochters in het paleis mag verblijven.

Verliefdheid

Als Achilles Deidamia 1 ziet slaat bij hem de verliefdheid toe, die hij nog nooit eerder ervaren had, en is bereid om, als meisje verkleed, onder te duiken in het paleis van Lycomedes 2. Hij voegt zich bij de groep meisjes en zoekt direct het gezelschap van Deidamia 1. Hij volgt haar overal waar ze gaat en probeert met allerlei verlokkingen haar nietsvermoedende onschuld voor zich te winnen. De ene keer geeft hij haar bloemslingers, dan speelde hij weer vaardig op de lier of begeleide haar vingers op de harp. Als Deidamia 1 zong hing Achilles aan haar lippen, nam het meisje in zijn armen, en prees haar met duizend kussen, terwijl hij haar vertelde over zijn broer Achilles. Deidamia 1 op haar beurt leerde Achilles gracieus te bewegen en wol te spinnen. Ze verbaasde zich over de lage basstem van Pyrrha en hoe ze ademloos luisterde naar alles wat ze zei. Op een gegeven moment is Achilles bereid om zijn bedrog te onthullen, maar vermijdt Deidamia 1 hem als een wispelturig meisje, en schenkt geen gelegenheid om de waarheid te vertellen.

Verovering van Deidamia 1

Dan breekt het festival van Dionysus 2 aan waar alleen vrouwen aan mochten deelnemen en gevierd werd in het plaatselijke bos. Een priesteres bewaakt de toegang tot het bos om te voorkomen dat een man in de buurt van de vrouwen kon komen. De Maan klom op naar het midden van de hemel, toen Slaap met grote vleugelslagen naar beneden kwam en een stille wereld in zijn armen sloot. Dan besluit Achilles zijn kans te grijpen en sloot Deidamia 1 met al zijn kracht in een warme omhelzing. Het bos en de bergen weerklonken van haar kreten, maar de ander vrouwen dachten dat dit het teken was voor de dans. Dan zegt Achilles tegen Deidamia 1: ‘Ik ben hij, waarom ben je bang, die mijn moeder Thestis baarde, en naar Chiron werd gestuurd om grootgebracht te worden. Ik had deze jurk niet verdragen, als ik jou niet had gezien aan de kust. Om jou stemde ik toe, voor jou draag ik mijn haar in een knot. Waarom huil je, die de schoondochter van de machtige Oceaan wordt?

Moeder van Pyrrha 2

Deidamia en Achilles

Deidamia 1 werd door de gebeurtenissen van schrik verlamd, hoewel ze lang aan zijn goede trouw had getwijfeld, huiverde ze nu bij zijn aanwezigheid, en het veranderende gezicht tijdens zijn bekentenis. Wat moest ze doen? Moest ze het verhaal van haar ongeluk aan haar vader vertellen, en zo de ondergang van zichzelf en haar minnaar inluiden, die daardoor misschien een vroegtijdige dood onder ogen moest zien? In haar borst woedde de liefde die zo lang was bedrogen. Ze was stil in haar verdriet, en huichelde de misdaad die zij nu samen deelden. Alleen haar min maakte zij deelgenoot van haar bedrog, en zij, toegevend aan de smeekbeden van beiden, stemde in. Gewiekst verborg Deidamia 1 de ontering, de dikker wordende buik, en de last van moeizame maanden. Totdat Eileithyia de bepaalde tijd aankondigde, zij haar draagtijd volledig doorlopen had, en beviel van haar kind, dat vanwege zijn rode haar Pyrrha 2 werd genoemd, maar later Neoptolemus genoemd zou worden.

Aankomst Odysseus

Intussen was het gerucht over een op handen zijnde oorlog tegen Troje tot de meisjesverblijven doorgedrongen en dat twee Griekse koningen, Odysseus en Diomedes 1, met hun schip waren aangekomen om een bezoek te brengen bij koning Lycomedes 2. De meisjes schrokken, maar Achilles kon zijn vreugde nauwelijks verbergen en verlangde er gretig naar om deze helden en hun wapens te zien. Toen op bevel van hun vader Deidamia 1 en haar zussen naar de feestmaaltijd werden geroepen bekeek Odysseus zorgvuldig hun gedaanten en kenmerken. Hem was door de ziener Calchas verteld dat Achilles zich bij koning Lycomedes 2 verborg. Maar de nacht, en de lampen die werden binnengebracht, misleidde hem en hun gestalten waren niet meer duidelijk zichtbaar zodra zij op de ligbanken plaatsnamen.

Angst voor ontdekking

Maar hij merkte er één op met een hoog opgericht hoofd en een dwalende blik, één die geen tekenen van maagdelijke bescheidenheid uitstraalde, en wees die met zijdelingse blikken aan Diomedes 1 aan. Maar Deidamia 1, om de haastige Achilles te waarschuwen, drukte hem tegen haar zachte boezem en bedekte met haar mantel constant zijn blote borst en naakte schouders. Zij verbood hem vele keren van de bank op te staan, om wijn te vragen, en trok de gouden haarband weer over zijn hoofd. Tijdens de feestmaaltijd vertelt Odysseus over de ophanden zijnde oorlog en de vele roemrijke daden die voltrokken zouden gaan worden. Hij vertelt ook dat zij op zoek zijn naar Achilles en dat die zich aan het hof van koning Lycomedes 2 moet bevinden. De koning ontkent dat hij daar is, maar geeft hen toestemming om de volgende dag het paleis te doorzoeken. Achilles zou van de bank zijn opgesprongen, als Deidamia 1 niet een teken aan al haar zussen had gegeven, en het banket verliet terwijl zij hem in haar armen hield. Maar zijn blik bleef op Odysseus hangen, en ging als laatste van de groep weg.

Reidans

De dag was nauwelijks aangebroken, of Diomedes 1 en Odysseus waren al aanwezig om geschenken te brengen. Deidamia 1 en haar zussen vertrokken uit hun kamer en traden aan om hun dans en beloofde riten te tonen aan de geëerde vreemdelingen. Deidamia 1 en Achilles straalden, begonnen met hun zussen te bewegen, en de fluit speelde tonen voor de danseressen. Viermaal sloegen zij op de bekkens, viermaal op de trommels, viermaal gingen zij in cirkels rond. Toen bewogen zij hun stokken op en neer, en maakten ingewikkelde passen. Na afloop ging de groep, onder luid applaus, terug naar het huis van hun vader, waar Diomedes 1 in de centrale zaal van het paleis de geschenken had uitgestald die de meisjes zouden bekoren, als dank voor het vriendelijke welkom en loon voor hun arbeid. Tussen al deze snuisterijen lagen ook een prachtig schild en speer waarvan de meisjes dachten dat deze voor hun vader bedoeld was. Diomedes 1 nodigde hen uit om te kiezen, en de vreedzame koning zei geen nee.

Onthullingen

Achilles grijpt de wapens

Plotseling klonk er een oorlogstrompet. Achilles, die dacht dat de vijand aanviel, stroopte zijn vrouwenkleding af, greep schild en speer uit de stapel, en werd op deze manier ontdekt. Daarop kan Achilles niet meer ontkennen en beloofde mee te doen aan de strijd tegen de Trojanen. Deidamia 1 is ontroostbaar over de ontdekking en jammert luid. Zodra Achilles dit hoort breekt bij hem de strijdlust, laat zijn schild en speer vallen, en zegt tegen koning Lycomedes 2: ‘Ik ben Achilles, die Thestis aan u gaf. U bent het die de lang gezochte Achilles naar de Grieken zult sturen. Maar, als u wilt, laat mij nog even blijven en geef mij uw dochter als vrouw en schenk haar gratie. Deidamia 1 heeft zich in het geheim al met mij verbonden en u een kleinzoon geschonken. Laat mij deze daad goedmaken en ik zal hier blijven.

Toestemming Lycomedes 2

Daarop smeekt Odysseus met overtuigende gebeden en Lycomedes 2, geschokt over de misdaad van zijn dochter en het bedrog van Thestis, lijkt erover na te denken om de godin te verraden en het geschonken vertrouwen te schenden. Maar hij vreesde de goden te weerstaan en ook de oorlog van de Grieken te vertragen en wil daarnaast graag zo’n schoonzoon voor zichzelf winnen en stemt in. De rest van de dag werd feestend doorgebracht, traden Deidamia 1 en Achilles in het huwelijk, en werden de twee onverschrokken minnaars verenigd in de nacht.

Afscheid Achilles

De volgende ochtend neemt Achilles afscheid en werpt Deidamia 1 zich om zijn nek. Tijdens dit afscheid komen de tranen en zegt ze: ‘Zal ik je terugzien, en weer op je borst liggen, o zoon van Peleus? Zul jij het je verwaardigen om terug te keren en nog een keer naar je zoon te kijken? Of zul jij trots de buit van Troje naar huis brengen en het meisje vergeten waar jij je hebt schuilgehouden? Eén enkele nacht heb je mij gegeven en gegund! Is dit echtelijke trouw, of wordt je mij alleen geschonken om direct weer weggerukt te worden! Ga, en wees voorzichtig. Ga, en herinner dat de vrees van Thestis niet vergeefs was. Ga, maar kom bij mij terug!’ Terwijl ze zo sprak troostte Achilles haar, door medelijden overmand, en bezwoer haar plechtig onder tranen dat hij met rijke buit zou terugkeren. De wispelturige wind blies zijn woorden echter onvervuld weg. Met de kleine Neoptolemus in haar armen kijkt Deidamia 1 het verdwijnende schip na en zwaait, zo lang als het kan, naar haar verdwijnende echtgenoot. Treurend verlaat ze daarna het dak van het paleis en wist in haar hart dat ze Achilles nooit meer zou zien.

Opnieuw Odysseus

Zo gaan de jaren voorbij waarin Deidamia 1 wegkwijnt vanwege de afwezigheid van Achilles. Haar enige vreugde is de kleine Neoptolemus die opgroeit tot een ware zoon van zijn vader Achilles en uiterst bekwaam werd in het hanteren van de wapens. Dan komen Odysseus en Diomedes 1 weer op Scyros. Ze komen Neoptolemus halen om deel te nemen aan de Trojaanse Oorlog omdat Achilles in de strijd gesneuveld was. Volgens een orakel was nu de aanwezigheid van Neoptolemus in Troje vereist om de overwinning te behalen. Daarop gaat Neoptolemus samen met Odysseus naar Deidamia 1 om haar het nieuws te vertellen. Zodra Deidamia 1 dit hoort smijt ze zich, bitter kermend, tegen de brede borst van haar zoon en roept jammerend:

Klaagzang Deidamia 1

Kind, waarom vlieg je uit om die twee te volgen naar het trieste Troje, waar velen sterven in de strijd. Je bent nog een kind, en kent de gebruiken van de oorlog niet. Luister naar mij, blijf thuis, opdat ik geen vreselijke berichten uit Troje te horen zal krijgen omdat je in de strijd gesneuveld bent. Mij hart vertelt me, dat je nooit van dat zwoegen in de slag zult terugkeren. Zelfs je vader ontsnapte niet aan zijn noodlot. Hij werd in de strijd verslagen, door de listen en geslepen raadgevingen van deze mannen die nu jou hart vanwege dezelfde jammerlijke oorlog doet ontvlammen. Mijn hart is vol angst, zoon, want een vrouw kan geen zwaardere slag krijgen dan wanneer haar man omkomt, haar zoon eveneens sterft, en haar huis leeg achterblijft. Er is niets zieliger en hulpelozer dan een weduwe die achterblijft in een verlaten huis.

Afscheid Neoptolemus

Afscheid van Neoptolemus

Zo sprak ze luid jammerend. Maar Neoptolemus antwoordde: ‘Heb moed, moeder, zet je bange voorgevoel opzij, niemand wordt in de oorlog gedood tenzij dat is voorbestemd. Als het mijn lot is om vanwege mijn land te sterven, laat mij dan sterven als ik daden heb verricht waardig aan mijn vader’. Hierna kuste hij Deidamia 1 vele malen en liet haar uiteindelijk alleen met haar eigen verdriet en geklaag in de zalen van haar vader. Rouwend om haar kind wierp Deidamia 1 zich luid huilend op het bed van haar zoon, dan weer lag ze het speelgoed uit zijn jeugd in haar schoot en koesterde dat in zijn kamer. Ze zag een pijl die daar door hem was achtergelaten, kuste die telkens weer, en al het andere dat haar betraande ogen zagen en van haar zoon was geweest.

Tweede huwelijk

De volgende dag neemt Deidamia 1 opnieuw afscheid van een geliefde en geeft ze hem uit haar huishouden een geleide mee van twintig dappere mannen die alles moesten doen wat hij maar vroeg. Maar in tegenstelling tot Achilles keert Neoptolemus, binnen een jaar, wel terug uit de oorlog en heeft de Trojaan Helenus 1 bij zich. Met hem keert de liefde opnieuw terug in het leven van Deidamia 1 en trouwt ze met de Trojaan. Helenus 1 en Neoptolemus gaan naar Molossië, waar ze de inwoners onderwerpen, en een nieuwe stad stichten. Daar verblijft Deidamia 1 samen met Helenus 1 tot ze sterft.

Stamboom:

Lycomedes 2 - Peleus Thestis
Deidamia 1 Achilles
Neoptolemus (Pyrrha 2)

Lycomedes 2 - Priamus Hecabe 1
Deidamia 1 Helenus 1
-

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz