Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Erinyen - Wraakgodinnen – Eumeniden – Stygische godinnen – Furiën – Dirae

De drie Erinyen

De Erinyen, die in het Latijns Dirae of Furiën werden genoemd, zijn een groep van drie godinnen, Alecto, Tisiphone 1 en Megaera, die de verpersoonlijking zijn van de Wraak. Over hun afkomst bestaan vele verschillende meningen. Apollodorus omschrijft in zijn Mythologische Bibliotheek de meest gangbare versie waarbij de Erinyen ontstonden uit het bloed van Uranus dat in zee droop nadat Cronus bij hem zijn geslachtdeel had afgesneden. Er zijn ook schrijvers die zeggen dat de Erinyen dochters zijn van Aether en Gaea of dat de godin Nyx hen baarde zonder tussenkomst van een andere god. Maar er zijn ook versies waarbij zij afstammen van Gaea en Nyx of van Erebus en Nyx.

Als godinnen van de Wraak achtervolgen zij elke sterveling die, bewust of onbewust, een moord op een familielid had gepleegd. Ze waren aanwezig bij de geboorte van Eed, die door Eris werd gebaard, waardoor ook mensen die meineed hadden gepleegd het slachtoffer werden van deze godinnen. Volgens de schrijver Sophocles werden zij bij hun werkzaamheden begeleid door Are, de godin van de Vloek en de Wraak. De oudste van de drie Erinyen is Alecto (nooit eindigend), de middelste Tisiphone 1 (stem der wrake) en de jongste Megaera (afgunstige woede). Met de god van de noordenwind, Boreas 1, delen de Erinyen eens het bed en baren hem vier kinderen. Dit zijn de paarden Roodvuur, Hitte, Tumult 2 en Paniek 2 die aan Ares 1 worden gegeven om voor zijn strijdwagen te spannen.

Uiterlijk en woonplaats

De drie Erinyen hebben zwart slangenhaar, bewegen zich op vleugels voort in de lucht, blazen addergif uit en zwaaien woest met fakkels en zwepen in de donkere nacht. Het zijn feeksen die meedogenloos misdadigers achtervolgen met als doel hun slachtoffers tot waanzin te drijven. Wanneer zij op aarde geen schuldige aantroffen om te achtervolgen martelen zij met hun zwepen de misdadigers in de onderwereld. Zo worden Pirithous 1 en Theseus, wanneer die daar op bezoek komen, en Pirithous 1 aan Hades om de hand van Persephone 1 vraagt, door hen gemarteld totdat Heracles hen vrij weet te krijgen.

De Erinyen wonen in een donker hol in de onderwereld waar zij Hades zeer toegewijd zijn. Ze staan naast zijn troon als hij nieuwkomers begroet, en teisteren de slechteriken onder hen met hun zwepen. Als Hades op vrijersvoeten gaat om Persephone 1 te schaken zweren de Erinyen met hem samen en dreigen alle slechteriken uit de onderwereld weer naar de bovenwereld te sturen als Zeus geen vrouw voor Hades regelt. Zeus geeft toe en, nadat Hades Persephone 1 heeft ontvoerd, wordt er een groot bruiloftsfeest in de onderwereld gevierd. Tijdens dit feest laten zelfs de Erinyen even hun wraak varen en nemen deel aan het drankgelag. Met zacht gezang strekken zij hun slangenharen uit, drinken uit de volle bekers, terwijl hun toortsen een vrolijker vuur toonden.

Slachtoffers

In de diverse mythen maken de Erinyen vele slachtoffers. Zo wordt Ajax 1 tijdelijk door hen met waanzin geslagen na de twist om de wapens van Achilles. In zijn woede doodt hij een grote kudde schapen terwijl hij denkt zijn tegenstanders om het leven te brengen. Als hij daarna weer bij zinnen komt schaamt Ajax 1 zich zo diep dat hij zich van het leven beroofde. Ook Alcmaeon wordt hun slachtoffer nadat hij, in opdracht van zijn vader, zijn moeder vermoordde omdat die haar man had verraden voor de halsketting van Harmonia 1.

Op verzoek van Hera, omdat Ino het kind van Semele, Dionysus 2, had verzorgd, slaan de Erinyen Ino en Athamas 1 met waanzin. Vergezeld van Smart, Paniek 1, Vrees en Waanzin gaat Tisiphone 1 op het tweetal af. Doodsbang willen die het huis ontvluchten als de godin aankomt, maar Tisiphone 1 houdt hen, zittend voor de deur, tegen met uitgestoken armen en schudt ritselend haar slangenhaar. De beesten kronkelen langs haar borsten, gif spuwend, en flikkeren met hun tongen. Snel grijpt de godin twee van deze beesten en werpt die naar Ino en Athamas 1.

De slangen kronkelen zich om het tweetal en blazen een giftige lucht uit die niet schadelijk is voor het lichaam maar wel zware schade toebrengt aan de geest. Ook had de Wraakgodin een gifdrank meegebracht, gemaakt uit speeksel van Cerberus 1, slijm van Echidna, vermengd met blinde waanzin en misleidend onverstand, met slechtheid, tranen, razernij en moordverlangens. Dat alles had ze goed geroerd, waarna ze het met vers bloed en groene dollekervel in een koperen pan gekookt had. Terwijl het echtpaar krimpt van angst, giet zij deze giftige waanzin over hun borst uit. Het dringt door tot in hun diepste wezen, waarna ze met haar fakkel rondzwaait. Verheugd omdat ze in haar opdracht is geslaagd keert Tisiphone 1 daarna terug naar de onderwereld en laat het tweetal waanzinnig achter.

Rechtszaak tegen Orestes

De Erinyen belagen Orestes

Toen Orestes 2 volwassen was kwam hij naar Delphi en vroeg Apollo of hij wraak mocht nemen op de moordenaars van zijn vader. Nadat Apollo hem dat toestond vertrok Orestes 2 met Pylades naar Mycene en doodde daar zijn moeder en Aegisthus. Niet lang daarna werd hij door waanzin getroffen en kwam hij, achtervolgd door de Erinyen, in Athene waar hij op de Areopagus door hen voor het gerecht werd gedaagd. Na hoor en wederhoor werd Orestes 2 door Apollo gered omdat die de schuld op zich nam, en staakten de stemmen bij de uitspraak. Orestes 2 werd vrijgesproken en sindsdien geldt de wet dat bij het staken van de stemmen de beschuldigde won. De Erinyen, door verdriet verslagen, legden zich bij het vonnis neer en verdwenen van de aardbodem. Ze kregen door Athena een heiligdom in de stad Colonus toegewezen en noemden zich voortaan de Eumeniden (Welgezinden).

Stamboom:

Uranus / - / Aether / Erebus / Gaea Zee / Nyx / Gaea / Nyx / Nyx Astraeus 1 Eos 1
Erinyen Boreas 1
paarden van Ares 1: Roodvuur, Hitte, Tumult 2, Paniek 2

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz