Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Hecabe 1 - Hecuba

Hecabe, de vrouw van koning Priamus

Over de afstamming van Hecabe 1, die in het Latijns Hecuba wordt genoemd, bestaat in de mythen geen duidelijkheid. Ze was of een dochter van Dymas 1, die langs de oevers van de Sangarius in Phrygië woonde en had als broers Asius 2 en Meges 3. Maar ze wordt ook de dochter van Cisseus 1 genoemd, die in Phrygië woonde en heeft twee zussen waarvan er een Theano 1 genomed werd. Als derde variant zou Hecabe 1 de enige dochter zijn van de Phrygische Riviergod Sangarius en zijn vrouw Metope 1. Hecabe 1 is een lange en mooie vrouw, met een donkere huidskleur, die zeer kuis en vroom opgroeit in het huis van haar vader.

Huwelijk en kinderen

Hecabe 1 trouwde met koning Priamus van Troje aan wie ze negentien kinderen het leven schonk. Als eerste schenkt zij hem de zoon Hector. Wanneer Hecabe 1 op het punt staat haar tweede kind te baren krijgt ze een droomt waarin ze een brandende fakkel ter wereld brengt, die zijn vuur over heel de stad verspreide en liet afbranden. Toen Priamus van Hecabe 1 de droom hoorde, liet hij droomuitlegger Aesacus komen om de betekenis van de droom te verklaren. Die vertelde dat het kind de ondergang van zijn vaderland teweeg zou brengen, en adviseerde de baby te vondeling te leggen. Dus gaf Priamus na de geboorte het kind, (Alexander 2), aan een slaaf mee om het naar de Ida te brengen en het daar te vondeling te leggen. Vervolgens baarde Hecabe 1 nog vele kinderen aan Priamus met de namen: Antiphus 3, Cassandra, Cebriones, Creusa 2, Deiphobus 1, Helenus 1, Hipponous 3, Iliona, Laodice 1, Pammon 1, Polites 1, Polydorus 1, Polyxena 1 en Troilus.

Alexander 2 keert terug

De te vondeling gelegde Alexander 2 was echter niet gestorven, werd gevonden door herders, en groeide samen met hen op zonder zijn ware afstamming te kennen. Tijdens Spelen, die ter zijner nagedachtenis werden georganiseerd, ontdekt Cassandra zijn ware identiteit en keert Alexander 2, die zich intussen Paris noemde, terug aan het hof van zijn ouders. Hecabe 1 is de voorspellende droom vergeten en sluit haar verloren zoon liefdevol in de armen. Enkele jaren later gaat Paris naar Griekenland en schaakt daar Helena. Bij terugkeer schenkt Paris zijn moeder enkele prachtige mantels die hij in Sidon voor haar had gekocht, en verwelkomt Hecabe 1 haar nieuwe schoondochter hartelijk.

Gesprek met Hector

Zo leidt Hecabe 1 vele jaren een vorstelijk leven als koningin van Troje totdat de Grieken de stad aanvallen en de Trojaanse Oorlog uitbreekt. Als Hector, tussen de gevechten door, eens terugkeert naar de stad, nadat de Trojanen in het tiende jaar van de oorlog het bestand hebben verbroken, komt hij zijn moeder tegen. Dan roept de bezorgde Hecabe 1 tegen hem: ‘Hector, waarom kom je naar de stad terwijl er op de vlakte hevig gevochten wordt? Is het waar dat die verschrikkelijk Grieken ons terugdrijven en de muren van de stad gaan bestormen? Kom je Zeus smeken ons te helpen? Maar wacht even, dan haal ik wat zoete wijn voor het plengoffer aan Zeus en de andere Goden. Daarna kun je zelf ook wat drinken want er is niets zo goed voor een vermoeide strijder dan een lekker glas wijn.

Reactie van Hector

Haal voor mij geen wijn, moeder.’ antwoordde Hector. ‘Of wil je me zwak in de benen maken! Ik zal ook niet bidden tot Zeus terwijl ik vies en smerig ben van de strijd. U moet voor ons bidden. Roep alle oude vrouwen van Troje bijeen en ga met hen een offer brengen in de tempel van Athena. Neem de mooiste mantel die we hebben en leg die aan haar voeten. Beloof haar ook een offer van twaalf jonge runderen als zij de stad wil helpen en die verschrikkelijke Diomedes 1 weghoudt van onze stad. Ikzelf kom Paris halen om hem weer mee te nemen naar de strijd op de vlakte. Ik wilde wel dat die slappeling onderweg was naar de poorten van de hel. Hij is alleen maar volwassen geworden om ons allen tot een doorn in het vlees te zijn.

Smeekbede tot Athena

Hierna gaat Hecabe 1 het paleis binnen om haar dienstmeiden opdracht te geven de oude vrouwen van Troje te verzamelen, en haalt zelf een mantel uit de voorraadkamer. Als ze de tempel bereikt worden de deuren geopend door (haar zus) de priesteres Theano 1 en heffen de oude vrouwen met een luide kreet hun handen op naar Athena. Theano 1 nam de mantel en lag die op de knieën van het beeld van de godin. Vervolgens spreekt de priesteres een gebed uit en smeken om haar hulp bij de gevechten tegen de Grieken. Hoewel ze vurig tot de godin bidden heeft hun gesmeek geen nut omdat Athena weigerde ze aan te horen.

Afscheid van Hector

Weken later valt Achilles de stad aan en is Hector nog de enige Trojaan die, buiten de stad, hem durft te weerstaan. Als Priamus op Hector inspreekt om toch binnen de stadsmuren te komen weigert hij naar zijn vader te luisteren. Dan begint Hecabe 1 te huilen en slaakt luide weeklachten. Ze trekt haar kleding opzij en toont Hector haar naakte borsten. Huilend zegt ze tegen Hector, ‘Mijn lieve kind, heb eerbied hiervoor en toon medelijden. Hoe vaak heb ik je deze borsten gegeven en je honger met melk gestild. Blijf binnen de veilige muren en waag je niet aan een tweegevecht met die barbaar. Het is een woesteling die je zal doden en je lichaam in het scheepskamp als voer voor de honden gooien. Als dat gebeurt kunnen je vrouw en ik je niet op een baar leggen en om je rouwen.

Dood van Hector

Hector blijft echter onvermurwbaar en trekt ten strijde tegen Achilles. Er volgt een verwoede strijd tussen de twee maar delft Hector uiteindelijk het onderspit. Hecabe 1, die de dood van haar zoon vanaf de stadsmuur ziet is ontroostbaar en rukt van verdriet de haren uit haar hoofd. Ze verscheurt haar kleren, weeklaagt luid om haar zoon, en is ontroostbaar. ‘Mijn kind, o mijn kind, welke reden heb ik nog om verder te leven? Je was dag en nacht in touw om de stad te verdedigen en de trots van alle Trojanen. Maar nu ben je er niet meer.’ Zo klaagde Hecabe 1 om haar dode zoon die Achilles, voor haar ogen, door het stof sleept en uiteindelijk in het scheepskamp laat liggen.

Boodschap van Zeus

Hecabe en Priamus

Hecabe 1, en Priamus zijn ontroostbaar dat zij hun geliefde zoon niet kunnen begraven omdat Achilles zijn lijk dagenlang in de brandende zon laat liggen. Maar de Goden hebben medelijden met de Hector en beschermen zijn lichaam tegen bederf. Dan komt Priamus op een dag het slaapvertrek van zijn vrouw in en roept: ‘Geliefde vrouw, Zeus zond mij een boodschap. Ik moet naar de schepen van de Grieken om geschenken aan Achilles te brengen zodat hij onze dode zoon terug geeft. Wat zegt jouw hart over deze boodschap? Mijn hart zegt dat ik snel moet gaan.

Reactie van Hecabe 1

Snikkend zegt Hecabe 1 tegen hem: ‘Waar is je verstand gebleven waar je zo beroemd om bent? Hoe wil je alleen naar dat onmens gaan die al zoveel van je dappere zonen doodde. Heb je een hart van staal? Als Achilles je ziet dan zal hij je zonder medelijden of eerbied grijpen. Laten we hier, ver bij hem vandaan, om onze zoon rouwen. Al vanaf zijn geboorte stond vast dat hij, van zijn ouders gescheiden, voer voor de honden zou zijn bij dat onmens die ik met graagte zijn lever met mijn tanden uit zijn lijf zou rukken. Dan zouden zijn misdaden op onze zoon gewroken zijn.

Priamus houdt vol

Onmiddellijk antwoordt Priamus haar: ‘Hou me niet tegen want mijn eigen hart vertelt me te gaan. Waarom ben je zo negatief. Als een mens, of zelfs een ziener, die boodschap had doorgegeven dan zouden we hem een leugenaar hebben genoemd en de rug toegekeerd. Maar er heeft een Godin tegen me gesproken met de opdracht om te gaan. Ik heb haar gezicht gezien en haar opdracht zal ik uitvoeren. En al zou ik bedrogen zijn, en sterven bij de schepen, dan nog zal ik gaan.’ Daarop pakt Priamus de benodigde geschenken en laat zijn rijtuig gereedmaken.

Afscheid Priamus

Als Priamus klaar staat om te vertrekken gaat Hecabe 1 naar haar man toe. Wanhopig, en met een beker zoete wijn in haar hand, nadert zij de wagen en zegt: ‘Neem deze wijn en breng een plengoffer aan Zeus. Bidt voor een veilige terugkeer uit de handen van de vijand. Vraag hem om een voorteken, een voorspellende vogel die recht voor ons wegvliegt, zodat we die met eigen ogen kunnen zien en vertrouwen op de boodschap. Zendt Zeus dat teken niet dan vraag ik je nogmaals om niet te gaan, hoezeer je hart ook anders ingeeft.Priamus aanvaardt haar raad en Zeus stuurt onmiddellijk een vogel. Hierna stemt Hecabe 1 toe en vertrekt Priamus.

Terugkeer

Na een slapeloze nacht hoort Hecabe 1 de volgende ochtend een luide kreet vanaf de muren. Vlug gaat ze naar buiten en ziet haar man aankomen met achter hem op de wagen het dode lichaam van haar zoon. Samen met de vrouw van Hector, Andromache, is zij de eerste van alle Trojanen bij de wagen. Bij het zien van hun geliefde trekken ze opnieuw plukken haar uit hun hoofd en breken in jammerklachten uit. Dan beveelt Priamus de vrouwen, en de intussen toegestroomde menigte, opzij te gaan. ‘Later kunnen jullie volop rouwen, maar laat mij hem eerst terugbrengen naar het paleis om hem daar op te baren.

Rouwklacht Hecabe 1

Eenmaal opgebaard waken de Trojanen dagenlang bij Hector en slaken luide weeklachten terwijl Hecabe 1 hen voorgaat. ‘Hector, meest geliefde zoon, zolang je nog leefde hielden de Goden van jou. En nu het noodlot je getroffen heeft zijn ze je niet vergeten. Veel van mijn zonen zijn gevangengenomen door Achilles die hij als slaven naar Samos, Imbros of Lemnos stuurde. Jouw leven nam hij echter met het moordende zwaard. Hoewel hij je vele keren rond de grafheuvel van Patroclus 1 sleepte kwam je toch terug in ons huis. Fris als de morgendauw lig je nu hier opgebaard, alsof Apollo je met één van zijn pijlen had getroffen.’ Na deze woorden van Hecabe 1 spreken ook Andromache en Helena hun weeklacht uit en wordt Hector, na vele dagen van rouw en weeklachten, uiteindelijk verbrand en gaat de oorlog verder.

Huwelijksvoorstel

Enkele maanden later gaat Hecabe 1, tijdens een wapenstilstand, samen met Priamus en haar dochter Polyxena 1 naar het graf van Hector. Daar treffen ze ook Achilles aan die onmiddellijk in vuur en vlam staat voor Polyxena 1. Kort daarna krijgt Hecabe 1, via een boodschapper, bericht dat Achilles bereid is om naar huis te vertrekken als Priamus en Hecabe 1 bereid zijn om hun dochter aan hem als vrouw ter schenken. Hecabe 1 is daartoe wel bereid maar laat de beslissing aan Priamus. Die weigert echter zijn dochter uit te huwelijken aan de vijand en moet Hecabe 1 de boodschapper onverrichter zake terugsturen naar Achilles. Woedend over de afwijzing doodt Achilles uit wraak kort daarna Troilus, en heeft Hecabe 1 opnieuw een zoon om over te rouwen.

List van Hecabe 1

Treurend over het verlies van haar twee zoons bedenkt Hecabe 1 een verraderlijk plan. Ze roept Paris bij zich en smeekt hem dringend om Achilles te doden. Dit moest hij vanuit een hinderlaag doen nadat Hecabe 1 Achilles had uitgenodigd om een geheime overeenkomst te sluiten waarin ze hem Polyxena 1 als vrouw beloofde. Volgens de ene mythe lukt het Paris om Achilles zo te doden maar volgens de meest gangbare versie mislukt de aanslag. Kort daarna sterven zowel Paris als Achilles tijdens de laatste gevechten van de oorlog.

Slavin van de Grieken

Zo verliest Hecabe 1 de ene na de andere zoon en wordt de situatie in Troje steeds benauwder. Uiteindelijk wordt Troje, na de list met het houten paard, ingenomen en vernietigen de Grieken Troje. Tijdens die gevechten worden haar laatste zoons en ook haar man Priamus gedood, en is Hecabe 1 één hoopje ellende. Ze wordt de volgende ochtend, samen met Polyxena 1, door de Grieken bij de graven van haar zoons gevonden, waar ze zich vastgreep aan de aarde en haar lippen op hun resten drukte. Odysseus rukt Hecabe 1 daar weg maar kan ze nog net wat as van Hector pakken en een haarlok op het graf achterlaten. Net als alle andere overlevende Trojaanse Vrouwen wordt ze naar het scheepskamp van de Grieken afgevoerd om de rest van haar leven als slavin van Odysseus in Griekenland te dienen. Ze is de laatste die aan boord gaat en neemt huilend afscheid van Griekenland dat langzaam uit het zicht verdwijnt.

Stem van Achilles

Hecabe en Polyxena

Als de vloot bij Thracië voor de kust van Abydos ligt te wachten op een gunstige wind klinkt opeens de stem van de dode Achilles uit de bodem. Die eist dat de dochter van Hecabe 1, Polyxena 1, wordt geofferd als laatste eerbetoon aan zijn graf voordat de Grieken naar huis terugkeren. Jammerend grijpt Hecabe 1 haar dochter vast om te voorkomen dat de eis van Achilles wordt uitgevoerd en zij alleen haar dochter Cassandra nog maar overhoudt. Maar de Grieken zijn onverbiddelijk en sleuren het meisje naar het graf van Achilles waar zij aan de dode wordt geofferd.

Laatste rouwklacht

Opnieuw ligt Hecabe 1 op haar knieën bij een dood kind. Ook voor haar stort zij haar tranen, zoals ze zo dikwijls voor haar zoons had gedaan, en kust de dode lippen. Jammerend roept ze: ‘Mijn kind! Wat rest mij nog? Al mijn kinderen zijn gedood door moord en zelfs jij viel door het zwaard! Ik dacht dat jij als vrouw voor wapens veilig was, maar ook jij bent door staal gedood! Slechts door mij blijft Troje leven, en duurt mijn verdriet voort. Zo rijk gezegend met vele zoons en dochters, word ik nu van hun graven losgescheurd, berooid en ontheemd, als dienstbode voor Penelope 1. O wrede Goden, die een oude vrouw slechts sparen om telkens nieuwe doden te moeten zien! Nu ben ik alles kwijt.

Metamorfose

Dan loopt Hecabe 1 het strand op, rukkend aan haar grijze haren en werpt zich in zee om een eind aan haar leven te maken. Maar de Goden zijn nog niet tevreden met haar lot en veranderen de geteisterde vrouw in een dolle hond die naar alles en iedereen hapt die zijn buurt komt. Daar leeft ze eeuwig voort langs de kust en horen passerende zeelieden regelmatig haar jammerende geblaf op de kust.

Stamboom:

Dymas 1 / Cisseus 1 / Sangarius - / - / Metope 1 Laomedon 1 Strymo / Placia / Leucippe 1
Hecabe 1 Priamus
Antiphus 3, Cassandra, Cebriones, Creusa 2, Deiphobus 1, Hector, Helenus 1, Hipponous 3, Iliona, Laodice 1, Pammon 1, Paris (Alexander 2), Polites 1, Polydorus 1, Polyxena 1, Troilus

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz