Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Hermes - Mercurius - Argusdoder - Boodschappergod - Cylleniër - Begeleider

Inleiding

Boodschapper en begeleider

Boodschappergod Hermes

Hermes, die in het Latijns Mercurius wordt genoemd, is een van de Olympische Goden die vele functies vervulde. In de mythen komt hij echter het meest naar voren als boodschapper van zijn vader Zeus, die hem talloze malen inzette om opdrachten of berichten in de wereld rond te brengen. Om deze taak goed uit te kunnen voeren had Hermes gouden sandalen en een helm waar vleugels aan bevestigd waren waarmee hij zich pijlsnel door de lucht kon voortbewegen. Als teken van zijn waardigheid droeg hij een met slangen omwikkelde gouden staf die door Hephaistus was gemaakt. Als enige van de Goden mocht Hermes ook ongestraft heen en weer reizen tussen de Bovenwereld en het rijk van Hades in de Onderwereld. Hij begeleidde de doden naar beneden met een fakkel in zijn handen om zich in de duisternis bij te lichten. Vanwege deze taak wordt hij ook vaak beschreven als Begeleider.

Handel en diefstal

Hermes was ook de eerste die het letterschrift, via Cadmus, naar Griekenland bracht nadat hij enkele letters had uitgevonden door de vlucht van kraanvogels in de lucht te bestuderen. Hij was zeer welbespraakt en leerde mensen objecten een naam te geven om die te kunnen benoemen tijdens een gesprek. Maar hij leerde ze ook redeneren en toespraken houden om andere mensen te kunnen overtuigen. Hermes bedacht maten en gewichten waardoor er handel gedreven kon worden. Vanwege al deze zaken werd Hermes ook gezien als de God van de handel, waar hij met veel enthousiasme leiding aan gaf. Maar omdat het verschil tussen handel en diefstal niet erg groot is, en het listige karakter van Hermes, werd hij ook gezien als de Beschermheer van de dieven. Hierdoor was zijn dier de haan, omdat duistere zaakjes het daglicht niet konden verdragen en voor de dageraad afgehandeld moesten zijn. Daarom droeg Hermes ook een kap met een brede rand, waardoor zijn gezicht werd afgeschermd, omdat handel en diefstal in het geheim werden bedreven.

Onderhandelaar en beschermheer

Maar Hermes vervulde ook edeler taken. Met zijn welbespraaktheid leerde hij afgezanten, tijdens oorlogen en geschillen, slimme onderhandelingen te voeren om vredesverdragen overeen te komen. Bovendien bezat hij, samen met Hecate, het vermogen om kuddes van stervelingen te laten groeien waardoor zij het steeds beter kregen en voedselschaarste werd voorkomen. Vanwege deze gaven noemden de mensen Hermes ook vaak de Heer van de Zegeningen. Maar als mensen hem tegenwerkten kon Hermes de kuddes ook laten krimpen, omdat hij een zeer bekwame veedief was. Naast al deze taken was Hermes ook de ontdekker van de lier en vond hij worstelscholen uit waardoor hij de Beschermheer van de worstelaars werd. Om zijn vader te eren plaatste Hermes bovendien het sterrenbeeld Driehoek aan de hemel dat de beginletter van de naam van zijn vader uitbeeldde.

Apollo en Hermes

Geboorte en uitvinding van de lier

Hermes werd geboren nadat Zeus het bed gedeeld had met Maia, de oudste van de Plejaden. Maia baart de kleine Hermes in een grot op de berg Cyllene in Arcadië, waardoor hij de bijnaam Cylleniër kreeg. Volgens een enkele mythe zou Hera hem, in plaats van Heracles, direct na zijn geboorte de borst gegeven hebben en, toen ze ontdekte dat het een telg van Zeus was, van zich afgeworpen hebben. De melk die nog uit haar borst spoot zou vervolgens naar de hemel opgestegen zijn om daar de Melkweg te vormen. Diezelfde middag sloop Hermes al uit zijn wieg om de wereld buiten de grot te ontdekken. Zodra hij buiten komt treft hij een schildpad aan, die zich aan het voeden was met het malse gras. Lachend kijkt de kleine Hermes naar het dier en zegt: ‘Wees gegroet, vriend, met je lieflijke vorm. Ik zal je snel naar binnen brengen en je beschouwen als een voorteken van geluk’. Daarop pakt hij het diertje op en gaat terug de grot in. Vervolgens snijdt hij de schildpad diens ledematen af en lepelde de schil leeg. Dan snijdt hij enkele rietstengels af, maakt die vast aan het lege schild, en spande er toen vaardig een ossenhuid overheen. Hij maakte er ook twee hoorns aan vast, monteerde er een dwarsstuk op, en spande op het geheel zeven snaren van schapendarmen. Het instrument gaf een prachtige klank, nadat hij de snaren met zijn hand beroerde, en zong Hermes er prachtige liederen bij.

Diefstal van de koeien

Lang kan het spel hem echter niet bekoren en Hermes legt al snel het muziekinstrument weg om iets anders te gaan doen. Hij besluit naar buiten te gaan om de omgeving te verkennen en ontdekt ’s avonds in Pieria al snel de kudde van Apollo die daar aan het grazen is. Hij besluit om enkele van de dieren voor zichzelf in te pikken, en zondert er vijftig van de kudde af. Om te voorkomen dat Apollo zal ontdekken waar de runderen heen gegaan zijn dreef Hermes de dieren achteruitlopend weg, waardoor het leek of ze naar de weide toeliepen in plaats van andersom. Aan zijn eigen voeten bond Hermes jonge twijgen zodat zijn sporen door de bladeren, die aan de twijgen vastzaten, in het stof werden uitgewist. Zo dreef Hermes de dieren, door niemand opgemerkt, voor zich uit door het land van de Pelasgen en trok door Achaea, Locris, Boeotië en Megaris. Van daar trok hij via Corinthe en Larissa verder tot hij de Maenalus passeerde bij het punt dat de uitkijkpost van Battus 2 genoemd werd.

Battus 2

Deze Battus 2 was een oude man die bekend was met de streek en bekend stond als uiterst praatgraag. Zodra Hermes merkt dat hij ontdekt is gaat hij naar Battus 2 toe en zegt: ‘Zeg vriend, ik ken je niet, maar als er iemand komt die deze kudde zoekt, zeg dan dat je niets gezien hebt! Als dank voor deze dienst schenk ik je deze koe.’ Daarop antwoordde Battus 2: ‘Geen zorgen mijn vriend. Die steen daarginds praat eerder van de roof dan ik.’ Dan trekt Hermes verder maar vertrouwt het verhaal van Battus 2 niet helemaal. Om hem te controleren verandert Hermes van uiterlijk, keert terug, en spreekt Battus 2 opnieuw aan. ‘Hé landman, als je langs dit pad een kudde dieren zag trekken, help me dan, het gaat om diefstal. Zwijg dus niet, want je kunt een koppel runderen verdienen als je me vertelt waar ze zijn gebleven.’ Zonder enige aarzeling roept Battus 2, nu de beloning verdubbeld was: ‘Daar, bij die heuvels, denk ik.’ Daarop reageert Hermes luid lachend: ‘Valsaard! Je verraadt mij aan mezelf!’ Vervolgens houdt hij Battus 2 aan zijn belofte, en verandert de man in een rots die sindsdien de naam ‘verklikker’ draagt.

Maia

Hermes keert hierna terug naar zijn kudde en drijft de dieren verder tot hij een grot vindt in de buurt van de rivier Alpheus. Daar verstopt hij de runderen en slacht er vervolgens twee, waarvan hij de huiden aan de rotswand bevestigde. Een deel van het vlees kookte hij, en at het op, terwijl hij de rest aan zijn vader Zeus offerde. Dan is het bijna ochtend en keert Hermes snel terug naar de grot van zijn moeder op de berg Cyllene. Als hij de grot binnen sluipt, wordt hij ontdekt door Maia die tegen hem zegt: ‘Waar kom jij zo laat vandaan, schurk? Ik weet zeker dat Apollo jou binnenkort geboeid het huis uit zal slepen, of dat je al rovend een schurkenleven zal leiden op de berghellingen. Ga snel naar je vader die denkt dat je een grote zorg zal worden voor de mensen en Goden.’ Dan zegt Hermes: ‘Moeder, waarom laat je me schrikken als een klein kind dat bang is voor de uitbranders van zijn moeder! We zullen niet tevreden zijn met hier te blijven. Het is beter om in het gezelschap van de Goden te verkeren, dan om eeuwig in deze sombere grot te zitten. Ik zal, net als Apollo, ook riten instellen. Maar als mijn vader die niet wil schenken zal ik proberen om een prins der dieven te worden.’ Hierna duikt hij zijn wieg in om uit te rusten en valt voldaan, met de lier in zijn armen geklemd, in slaap.

Beschuldiging

Apollo en de kleine Hermes

Even later komt Apollo de grot binnen, waar hij Maia bij het vuur ziet zitten, terwijl de kleine Hermes in zijn wieg ligt. Als Hermes hem hoort binnenkomen, rolt hij zich op tot een bal en doet net of hij slaapt, maar is klaarwakker. Apollo keek in elke hoek van de grot en opende alle kasten die vol stonden met nectar en ambrosia op zoek naar zijn runderen. Nadat hij alles doorzocht had zegt Apollo tegen Hermes: ‘Kind, haast je en vertel mij over mijn vee, of wij zullen snel ruzie krijgen. Dan zal ik je grijpen en in de Tartarus werpen, en noch je vader of moeder zullen je kunnen bevrijden om je weer naar het licht terug te brengen.’ Daarop antwoordde Hermes: ‘Apollo, wat zijn dat voor hardvochtige woorden? Kom je hier zoeken vanwege het vee? Ik heb ze niet gezien, ik heb nog nooit van ze gehoord, en niemand heeft iets over hen tegen mij verteld. Ik kan je geen nieuws over hen geven, of de beloning voor nieuws in ontvangst nemen. Zie ik eruit als een veedrijver of een stalknecht? Dit is geen werk voor mij! Ik geef om slaap, en melk uit mijn moeders borst, en doeken om mijn schouders, en warme baden. Laat niemand iets horen over dit conflict. Wat je zegt is buitengewoon overdreven. Ik werd gisteren geboren, en mijn voeten zijn zacht en de grond eronder is ruig. Niettemin zal ik een zware eed zweren bij het hoofd van mijn vader, en beloven dat ik onschuldig ben noch iemand anders heb gezien die jou vee heeft gestolen.

Uitspraak van Zeus

Dat zei Hermes en trok vragend zijn wenkbrauwen op, terwijl hij alle kanten op keek. Maar Apollo lachte zachtjes en zegt tegen hem: ‘O schurk, bedrieger, slimmerik, je spreekt zo onschuldig dat ik zeker weet dat jij het hebt gedaan. Jij zult een plaag worden voor menige eenzame herder wanneer je in de buurt van zijn kudde komt, en naar hun vlees verlangt. Maar kom nu uit je wieg om niet voortdurend 'Prins der Dieven' genoemd te worden.’ Zo bekvechten de twee enige tijd met elkaar totdat Apollo Hermes oppakt en met hem op weg gaat naar Zeus om een uitspraak te vragen in hun geschil. Voor Zeus bepleit Hermes zijn onschuld met zoveel welbespraaktheid dat zijn vader stilletjes moet glimlachen om zijn jeugdige slimheid. Uiteraard heeft hij weel in de gaten wat er gebeurd was en geeft Hermes opdracht om de runderen aan Apollo terug te geven.

Handelaar

Dan verlaat het tweetal de Olympus en wijst Hermes de weg naar de plek waar de runderen zijn verborgen. Onderweg speelt hij op zijn zelfgemaakte lier waardoor de muzikale Apollo werd bevangen door een niet aflatend verlangen om dat instrument in zijn bezit te krijgen. Op een gegeven moment zegt hij dan ook tegen Hermes: ‘Beste bedrieger, dit lied van jou is vijftig koeien waard, en ik denk dat we onze ruzie vreedzaam kunnen bijleggen. Maar vertel me eerst, van wie heb je dit geweldige instrument gekregen en wie heeft jou geleerd om er zo hemels op te spelen?’ De slimme Hermes neemt onmiddellijk zijn kans waar en begint met Apollo een handeltje om de lier te ruilen voor enkele vaardigheden van Apollo.

Ruil

Dus zegt hij: ‘Dat zal ik je vertellen, Apollo, want ik probeer vriendelijk tegen je te zijn. Jij die alle zaken kent, sinds je bij Zeus aan tafel zit. Ze zeggen dat door de uitlatingen van Zeus jij zijn orakels en riten hebt verkregen en daardoor grote rijkdommen vergaarde. Welnu, omdat je er zo sterk naar verlangt om op mijn lier te spelen, en er een lied bij te zingen, neem deze dan aan als geschenk, en schenk mij, mijn vriend, het vermogen om de toekomst te kennen. Zing prachtig met deze vriend in je handen, want jij bent vaardig in goede en prachtig rijmende liederen. Gebruik hem vol vertrouwen tijdens feesten en prachtige dansen, een vreugde voor dag en nacht, en geef mij dan jouw koeien.’ Begerig naar het instrument stemt Apollo in met het voorstel, gaf Hermes zijn zweep, noemde hem 'Herder van Kuddes', en gaf hem oook het vermogen om in de toekomst te kunnen zien, terwijl Hermes hem zijn lier schonk.

Vriendschap

Wel zegt Apollo tegen Hermes: ‘Vriend, ik ben bang dat je zowel mijn lier als boog zult stelen. Want je hebt toestemming van Zeus gekregen om handel te drijven. Als je nu de eed der Goden zweert en mijn spullen met rust laat, mag je doen wat je hart je behaagt en zult zo mijn hart geruststellen'. Daarop deed Hermes wat Apollo hem vroeg, knikte met zijn hoofd, en beloofde nooit iets te stelen van de bezittingen van Apollo, of in de buurt van zijn huis te komen. Daarop zwoer Apollo dat hij van de Goden niemand anders zou liefhebben dan Hermes. Bovendien gaf hij hem een prachtige gouden staf die de zoon van Maia rijkdom en welvaart zou schenken, en hem beschermde tegen alle gevaren die zijn pad zouden kruisen. Toen donderde het vanuit de hemel, waarmee Zeus liet blijken dat hij tevreden was, en wees Hermes aan als zijn boodschapper die ook ongestraft heen en weer mocht reizen tussen de hemel en de onderwereld.

Boodschapper

Prometheus

Eén van zijn eerste taken, in opdracht van Zeus, was de Titaan Prometheus naar de Kaukasus te brengen. Die had het vuur uit de hemel gestolen om aan de mensheid te schenken waarna Zeus in woede was uitgebarsten. Als straf moet Prometheus vastgeklonken worden aan een berg in de Kaukasus om daar duizenden jaren te blijven staan, en komt een Gier elke dag aan zijn lever vreten. Deze taak wordt uitgevoerd door Cratos, Bia en Hephaistus. Terwijl ze onderweg zijn naar de Kaukasus probeert Hermes de koppige Prometheus nog te overtuigen om aan Zeus toe te geven maar weigert de Titaan. Hij vindt Hermes een bondgenoot van Zeus, ziet hem net als alle andere Goden als zijn vijand, en gaat gelaten zijn lot tegemoet. Zo laat Hermes uiteindelijk de Titaan geboeid achter om dertigduizend jaar lang verschrikkelijk te lijden voor zijn daad.

Pandora 1

Maar Zeus is nog niet klaar met de diefstal van het vuur en wil ook de mensheid straffen. Hij laat Hephaistus uit klei en aarde een vrouwelijk beeldje maken, dat hij daarna het leven schonk. Vervolgens geeft hij alle Olympische Goden opdracht om een menselijke eigenschap eraan toe te voegen. Zo leerde Athena haar weven, schonk Aphrodite haar een onweerstaanbare schoonheid, maar gaf Hermes haar een gluiperige aard. Als alle Goden hun werk gedaan hebben, en de vrouw vele kwalijke eigenschappen bezit, noemen ze het wezen Pandora 1. Hierna brengt Hermes haar naar Epimetheus, de broer van Prometheus, om zijn vrouw te worden en vele kwellingen op de mensheid af te sturen.

Philemon en Baucis

Philemon en Baucis verlenen gastvrijheid aan de goden.

Maar soms gaat Hermes ook samen met Zeus op stap. Zo gaan de twee eens, als mensen vermomd, naar de aarde om te controleren of de mensheid de goddelijke wetten van gastvrijheid wel voldoende respecteren en uitvoeren. Zeus en Hermes kloppen bij meer dan duizend deuren aan maar wordt er nergens open gedaan. Door deze schending van de wetten der gastvrijheid wordt Zeus steeds kwader en besluit de mensheid te vernietigen. Als laatste komen de twee bij een armzalig hutje aan, waar de twee straatarme oudjes Philemon en Baucis wonen die de bezoekers gastvrij onthalen. Van het weinige dat zij bezitten bereiden ze een maaltijd en ontdekken dan dat hun gasten twee Goden zijn. Smekend vallen ze op hun knieën en vragen vergiffenis omdat ze zo weinig konden geven. Maar Zeus en Hermes zijn ontroerd over hun gastvrijheid en besluiten het tweetal te redden van de Zondvloed die Zeus daarna over de wereld laat stromen en alle andere mensen doodde.

Dionysus 2

Hermes moet zijn vader ook regelmatig helpen als die zijn oog weer eens op een mooie vrouw heeft laten vallen. Deze escapades worden regelmatig ontdekt door Hera, de vrouw van Zeus, die de vrouwen, of de kinderen die uit deze escapades voortkomen, op alle mogelijk manieren het leven zuur probeert te maken. Zo moet Hermes het kind van Zeus en Semele, uit het vuur redden nadat Hera Zeus gedwongen had om zijn ware gedaante aan Semele te tonen. Snel brengt Hermes het ongeboren kind naar Zeus die het in zijn dijbeen naaide, en enkele maanden later het levenslicht laat aanschouwen. Bang voor de woede van Hera geeft Zeus Hermes opdracht om het kind, dat hij Dionysus 2 noemde, te verbergen en brengt Hermes de baby naar Ino en Athamas 1 om daar op te groeien. De jaloerse Hera maakt de twee echter waanzinnig waarna Zeus Dionysus 2 verandert in een bokje en aan Hermes vraagt om hem opnieuw ergens anders te brengen. Hermes voldoet opnieuw aan het verzoek van zijn vsader en brengt Dionysus 2 naar de Nimfen die in Nysa in Azië wonen. Maar ook deze schuilplaats werd ontdekt door Hera waardoor Hermes opdracht krijgt om Dionysus 2 naar de Moedergodin Rhea te brengen waar Hera veel respect voor heeft en het kind met rust laat.

Hades

Als Hermes weer eens doden naar de onderwereld aan het begeleiden is roept Hades hem bij zich en zegt: ‘Kleinkind van Atlas, die als enige het recht heeft om in twee werelden te komen, ga snel naar Zeus en breng hem deze boodschap. Wrede broer, is het niet voldoende dat ik eeuwig in de duisternis moet verblijven terwijl jij de sterrenhemel siert en vele kinderen verwekt. Hoeveel nakomelingen bezit jij terwijl ik hier allen op mijn troon moet zitten zonder enige kans op nageslacht. Ik zweer dat ik de Onderwereld zal opengooien en haar monsters bevrijden als je mij geen vrouw gunt.’ Zodra Hades is uitgesproken vertrekt Hermes uit het duistere rijk om de boodschap aan zijn vader over te brengen. Zeus zit hierdoor met een dilemma, maar besluit toch om Persephone 1, de dochter van Demeter, als vrouw aan Hades te geven. Hij geeft Hermes opdracht om de Liefdesgodin Aphrodite van zijn besluit op de hoogte te brengen die een list moet verzinnen om de twee bij elkaar te brengen.

Schaking Persephone 1

Met hulp van Aphrodite weet Hades uiteindelijk Persephone 1 te schaken en naar de Onderwereld te voeren. Maar Demeter is hier ontzettend boos over en besluit om alle gewassen op de aarde te laten verdorren, waardoor er grote hongersnood dreigt. Opnieuw staat Zeus voor een onmogelijke beslissing en stuurt Hermes naar Hades om hem met zachte hand te overtuigen dat hij Persephone 1 moest afstaan. Zodra Hermes hem ziet zegt hij: ‘Hades, heerser over de doden, Zeus vraagt me om Persephone 1 uit de Onderwereld naar de Goden te brengen, zodat haar moeder afziet van haar woede tegen de Goden. Want ze voert een vreselijk plan uit door het zaad niet te laten ontkiemen in de aarde, en zo een eind te maken aan de verering van alle Goden.Hades begrijpt het dilemma van Zeus en stuurt Persephone 1 met Hermes mee naar de bovenwereld, maar zorgt er wel voor dat zij eerst een aantal pitjes van een granaatappel at. Snel brengt Hermes Persephone 1 naar Demeter die haar woede laat varen en de gewassen weer laat groeien. Doordat Persephone 1 enkele van de pitten had gegeten, moest zij echter elk jaar een aantal maanden terugkeren naar de onderwereld en was ook Hades tevreden.

Aloeaden

De macht van Zeus wordt regelmatig bedreigd door anderen Zo bedreigen de Aloeaden, Otus 1 en Ephialtes 2, eens de Olympus. Ze stapelen de bergen Ossa en Pelion op elkaar om zo naar de hemel te klimmen en Zeus te onttronen. Niets is de twee broers te dol om Zeus te tergen en maakt Ephialtes 2 Hera het hof en Otus 1 Artemis. Bovendien wordt Ares 1 door het tweetal geboeid met sterke ketenen en sluiten hem op tussen muren van brons waarvan hij niet kan ontsnappen. Na dertien maanden, als Ares 1 op het punt staat te bezwijken, wordt hij heimelijk uit zijn benarde situatie bevrijd door zijn vriend Hermes. Gelijktijdig wordt het tweetal door Artemis gedood nadat ze zich heeft veranderd in een hinde en tussen het tweetal doorspringt op het eiland Naxos. De broers werpen direct hun speer om de hinde te treffen maar raken elkaar dodelijk en is de aanval op de Olympus afgewend.

Gigantenstrijd

Strijd met de Giganten

Hermes steunt ook zijn vader in diens strijd met de Giganten als deze kinderen van Gaea de Olympus aanvallen om Zeus van zijn macht te beroven. Volgens een orakel konden deze Giganten alleen gedood worden wanneer de Olympiërs geholpen worden door een sterveling. Daarop geeft Zeus Hermes opdracht om Heracles naar de Olympus te brengen om met zijn giftige pijlen de Reuzen te doden. Zodra Hermes met Heracles terug is op de berg ontbrandt de strijd. Net als de andere Olympiërs strijd Hermes dapper mee en weet de Gigant Hippolytus 1 te verwonden terwijl hij de onzichtbaar makende helm van Hades droeg. Daarna maakt Heracles het karwei af door Hippolytus 1 te doden met een pijl.

Typhon

Veel later wordt de macht van Zeus opnieuw bedreigd als Gaea een nieuw monster op hem afstuurt. Ditmaal is het de gigantische Typhon die met zijn hoofd de wolken beroert terwijl zijn slangachtige lichaam in de diepe zee staat. Deze oerkracht is de Olympische Goden te veel en vluchten. Ook Hermes vlucht, en verandert zich bij Egypte in een ibis om aan de aandacht van Typhon te ontsnappen. Zo blijft Zeus alleen achter op de Olympus om Typhon te bestrijden. Hij wordt in eerste instantie verslagen door Typhon, die de pezen uit zijn handen en voeten snijdt en Zeus in een grot opsluit. Hermes kan de ellende van zijn vader echter niet langer aanzien en gaat samen met Pan naar Zeus om hem uit zijn ellende te bevrijden. Door een list weet Zeus zijn pezen weer te bemachtigen en zetten Hermes en Pan de pezen terug in zijn lichaam. Uiteindelijk weet Zeus, vanuit zijn hemelwagen, Typhon te bestoken met bliksemschichten en te doden, door op Sicilië de berg Etna op hem te werpen waardoor het monster sterft. Hierna wordt Zeus nooit meer aangevallen en wordt hij definitief de opperheerser in de hemel.

Harmonia 1

Later wordt Hermes door Zeus op weg gestuurd naar Electra 3, de zus van zijn moeder Maia, om haar opdracht te geven haar (pleeg)dochter Harmonia 1 uit te huwelijken aan Cadmus in Thebe. Electra 3 zit op dat moment net aan de maaltijd met Cadmus die bij haar om de hand van Harmonia 1 kwam vragen. Op dat ogenblik komt Hermes, onzichtbaar voor iedereen behalve Electra 3, binnen met de boodschap van Zeus. Hij leidt haar verwonderd naar een stil hoekje in het huis om zijn opdracht te vertellen, en zegt: ‘Alles goed met je, tante, bedgenote van Zeus! Zeus bewaart de heerschappij over de wereld voor je kinderen, en je geslacht zal alle steden van de aarde besturen! Ook doet hij zijn gelofte gestand en je zult binnenkort als Sterrenbeeld aan de hemel staan. Gehoorzaam hem nu ook en laat Harmonia 1 met deze Cadmus trouwen zonder om een bruidsschat te vragen. Laat je niet betoveren door de zuchten van je dochter, maar geef haar aan Cadmus.’ Na deze woorden vertrok Hermes en liet Electra 3 in opperste verbazing achter.

Bruiloft Cadmus en Harmonia 1

Electra 3 gehoorzaamt aan het bevel van Zeus en geeft Harmonia 1 mee aan Cadmus die zijn aanstaande vrouw meeneemt naar Thebe. Daar wordt een grootse bruiloft gevierd waar, voor het eerst, ook alle Olympische Goden aanwezig zijn. Daar het feest tot diep in de nacht duurt, neemt Hermes zijn staf niet mee omdat hij bang was daarmee de bruiloftsgasten in slaap te brengen. Als huwelijksgeschenk gaf hij Cadmus een door hem zelf gemaakte Lier, terwijl de andere Goden eveneens prachtige geschenken aan het bruidspaar gaven. Op de bruiloft zijn ook de ouders van Harmonia 1, Ares 1 en Aphrodite, aanwezig. Terwijl Hermes hen ziet dansen moet hij glimlachen en herinnert zich hoe de twee betrapt gevangen werden in een net dat boven hun bed was gespannen door Hephaistus. De kwade Hephaistus riep vervolgens alle Goden op om naar het naakte tweetal te komen kijken en Aphrodite belachelijk te maken vanwege haar overspel. Terwijl Hermes genoot van de naakte Aphrodite nam hij zich voor, jaloers als hij was op Ares 1, om haar ook een keer te veroveren.

Boodschapper

Zo zwerft Hermes over heel de Aarde om een groot aantal boodschappen en opdrachten van Zeus uit te voeren. Aan Tros 1 vertelt hij dat diens zoon, Ganymedes, door Zeus is geschaakt en hem, als genoegdoening, een aantal prachtige paarden schenkt. In opdracht van Zeus brengt hij Ixion naar de Onderwereld en bind hem daar vast op een eeuwig ronddraaiend wiel, omdat Ixion had geprobeerd Hera aan te randen. Bij Nemesis haalt Hermes het ei weg, dat de Godin had gelegd na met Zeus het bed gedeeld te hebben, en plaatst dat in de schoot van Leda, waardoor Helena werd geboren. Aan Nephele 1 geeft Hermes een gevleugelde Gouden Ram waardoor haar kinderen, Phrixus 1 en Helle, kunnen ontsnappen aan de waanzinnige Athamas 1. Bovendien geeft Hermes koning Aeetes opdracht om Phrixus 1 met zijn Gouden Ram gastvrij in huis te ontvangen en hem zijn dochter als vrouw te schenken. Daarnaast schonk Hermes aan zijn halfbroer, Amphion 1, een lier waarop hij voortreffelijk leert spelen.

Liefdesleven

Antianeira

Hermes trad nooit in het huwelijk en voerde de opdrachten voor Zeus als vrijgezel uit. Maar tijdens die tochten over de wereld komt hij vele aantrekkelijke vrouwen tegen en aarzelt, net als Zeus, geen moment als hij zijn kans schoon ziet om met één van hen het bed te delen. Zo verwekt hij in de stad Alope bij Antianeira twee zoons met de namen Echion 4 en Eurytus 4. Deze zoons zouden later deelnemen aan de Tocht van de Argonauten.

Zeus Maia Menetes
Hermes Antianeira
Echion 4, Eurytus 4

Apemosyne

Hermes raakt ook eens verliefd op Apemosyne, die samen haar broer Althaemenes van Kreta naar Rhodos was uitgeweken. Apemosyne moet echter niets van Hermes hebben, en ontvlucht hem door steeds hard weg te lopen. Hermes kan haar niet inhalen, want zij loopt sneller dan hij, en verzint daarom een list. Hij spreidde pas gevilde huiden uit op haar pad van de bron naar haar huis. Toen hij de volgende dag Apemosyne achtervolgde gleed ze uit over de huiden, waarna hij Apemosyne greep en verkrachtte. Welk kind hieruit voortkwam laten de mythen in het ongewisse.

Zeus Maia Catreus -
Hermes Apemosyne
-

Aphrodite

Hermes probeert ook regelmatig de godin van de liefde, Aphrodite, tot zijn geliefde te maken. Na haar naakt in bed met Ares 1 gezien te hebben was hij geroerd door haar schoonheid, maar slaat Aphrodite geen acht op hem. Hierdoor werd Hermes zeer neerslachtig en besprak zijn probleem veelvuldig met zijn vriend Apollo die net als hij, menig liefdesverdriet opliep. Zeus kreeg medelijden met zijn zoon, stuurt een Adelaar naar Aphrodite om haar sandaal te stelen terwijl ze zich aan het baden is in een rivier, en geeft die aan Hermes. Als Aphrodite op zoek gaat naar de sandaal komt ze uiteindelijk ook bij Hermes aan. Hermes verwijdert vliegensvlug, zonder dat Aphrodite ook maar iets in de gaten had, haar gordel waarna de godin snel overwonnen was. Negen maanden later werd de zoon Atlantius geboren die al snel Hermaphroditus genoemd werd naar zijn twee ouders.

Zeus Maia Uranus / Zeus Zeeschuim / Dione 1
Hermes Aphrodite
Hermaphroditus (Hermaphroditus)

Chione 2

Als Hermes na een opdracht van zijn vader, samen met Apollo terugkeert naar huis komt hij in Thracië langs het huis van Daedalion, Daar ontdekt het tweetal diens beeldschone dochter Chione 2, die ook wel Philonis wordt genoemd. De twee staan direct in vuur en vlam voor het meisje maar weet Apollo zich te bedwingen tot het nacht is. Hermes gaat echter direct op zijn doel af, en bestrijkt met zijn staf de ogen van het meisje waardoor zij in slaap valt. Zo ligt het meisje in een hemelse betovering voor hem op bed waarna Hermes zich niet langer kan bedwingen en zijn lust op haar botviert. Negen maanden later baart Chione 2 een zoon Autolycus 1 die van Hermes het talent kreeg om uit te groeien tot een gehaaide dief die niet gegrepen kon worden. Hij gaf Autolycus 1 bovendien het vermogen om bekwaam te redeneren en zo wit te verdraaien naar wat zwart was, en andersom.

Zeus Maia Daedalion -
Hermes Chione 2
Autolycus 1

Creusa 1 / Herse 2

Hermes en Creusa

Ook Creusa 1, de dochter van Erechtheus en Praxithea 4 uit Athene wordt het slachtoffer van de wellust van Hermes, en baart hem de zoon Cephalus 1. Volgens de meest gangbare mythen kwam deze zoon echter voort uit Herse 2, de dochter van koning Cecrops 1. Hermes ontdekt haar als hij tijdens een opdracht van Zeus door de lucht vliegt en het meisje ziet lopen op het dak van het paleis van haar vader. Verbijsterd door haar schoonheid klapwiekt hij enige tijd door de lucht, terwijl zij omgeven werd door haar zussen en vriendinnen, en wordt spontaan verliefd. Hij besluit om die avond een bezoek te brengen aan de slaapkamer van het meisje en zich, voor de verandering, in zijn ware gedaante te vertonen. Zodra Hermes is geland, verzorgt hij zijn haren en doft zich op om indruk op Herse 2 te maken. Maar zodra Hermes bij de slaapkamer aankomt wordt hij tegengehouden door Aglaurus 2, de zus van Herse 2, die hem vraagt naar de reden van zijn komst.

Aglaurus 2

Begerig naar Herse 2 antwoordt Hermes: ‘Ik ben degene die voor mijn vader, Zeus, boodschappen door het luchtruim brengt. Ik zeg je eerlijk dat ik voor je zus Herse 2 kom en hoop dat jij je zuster niet wilt verraden, maar de tante van mijn kind wilt zijn. Wees haar minnaar alsjeblieft ter wille.Aglaurus 2 kijkt hem zwijgend aan, denkt even na, en vraagt dan voor haar bemiddeling een groot bedrag aan goud. In die korte periode was ze zelf verliefd geworden op Hermes en hoopt zo dat hij Herse 2 vergeet en voor haar zal kiezen. Maar Hermes weigert en druipt teleurgesteld af, maar kan Herse 2 niet uit zijn hoofd zetten en gaat de volgende avond terug, maar wordt opnieuw geweigerd. Na enkele dagen is Hermes het zat en dringt verder aan. Maar Aglaurus 2 is vastbesloten en zegt: ‘Stop met aandringen, want ik zal hier niet vandaan gaan zonder jou verjaagd te hebben!’ Direct antwoordt Hermes: ‘Dat is dan afgesproken!’ en raakt het meisje met zijn staf aan waardoor ze onmiddellijk in steen verandert. Eindelijk kan Hermes bij Herse 2 binnendringen en wordt negen maanden later de zoon Cephalus 1 geboren.

Zeus Maia Erechtheus / Cecrops 1 Praxithea 4 / Aglaurus 1
Hermes Creusa 1 / Herse 2
Cephalus 1

Daphnis 1

Tijdens een andere opdracht treft Hermes op Sicilië, of bij de berg Ida, een bereidwillig Nimf 6 die graag aan zijn amoureuze wensen voldoet. Samen bedrijven ze op het groene gras, tussen de laurierbomen, de liefde en wordt op de bestemde tijd een zoon geboren. Vanwege de vele laurierbomen, die getuige waren geweest tijdens de verwekking van deze zoon, noemt de Nimf 6 haar zoon Daphnis 1. Hij werd opgevoed door Nimfen, en omdat Daphnis 1 vele kuddes vee in zijn bezit kreeg besteedde hij veel tijd aan hun verzorging. Om deze reden werd hij ook wel Bucolus 4 of ‘veehoeder’ genoemd. Bovendien bezat hij een uitzonderlijk mooie stem, en vond het pastorale gedicht uit dat tot en met heden nog steeds populair is op Sicilië.

Zeus Maia - -
Hermes Nimf 6
Daphnis 1 (Bucolis 4)

Eupolemia

In de stad Phthia verwekt Hermes bij Eupolemia, de dochter van Myrmidon, een zoon Aethalides 1. Van zijn vader erft Aethalides 1 het vermogen om alles voor eeuwig te onthouden en kan hij zich, net als zijn vader, nu eens onder de doden en dan weer onder de levenden begeven. Daarnaast heeft hij het vermogen om uiterst precies zijn pijlen te laten wegvliegen van zijn boog. Net als enkele van zijn halfbroers neemt Aethalides 1 ook deel aan de Tocht van de Argonauten.

Zeus Maia Myrmidon Pisidice 1
Hermes Eupolemia
Aethalides 1

Libya 3

Bij Libya 3, de dochter van zeevaarder Palamedes uit Argos, verwekt Hermes de dochter Libys. Over de daden van zowel Libya 3 als haar dochter Libys, hullen de mythen zich echter in stilzwijgen en is er verder niets van hen bekend.

Zeus Maia Palamedes -
Hermes Libya 3
Libys

Penelope 1

Ook Penelope 1, de vrouw van koning Odysseus, behoort tot de grote groep van veroveringen van Hermes. Volgens enkele mythen zou Penelope 1, tijdens de twintig jaar afwezigheid van haar man, het bed gedeeld hebben met de vrijer Antinous 1. Hoewel het een valse beschuldiging was stuurt Odysseus zijn vrouw weg naar haar vader Icarius 1 in Arcadië. Daar deelt Hermes het bed met de mooie Penelope 1 en baart zij hem de goddelijke zoon Pan, die met geitenpoten en twee hoorns op zijn hoofd door het leven ging. De oude schrijvers halen hier waarschijnlijk namen door elkaar en wordt de dochter van Dryops 2 bedoeld, die ook Penelope 2 genoemd werd, en de moeder werd van Natuurgod Pan.

Zeus Maia Icarius 1 / Dryops 2 Periboea 4 / -
Hermes Penelope 1 / Penelope 2
Pan

Polymele 1

Als Hermes eens in Phthia op een feest aanwezig is, waar een koor liederen zingt ter ere van de Jachtgodin Artemis, ziet hij het meisje Polymele 1, de dochter van Phylas 1. Hermes vat een vurig verlangen naar het meisje op en sluipt ’s avonds na het feest naar haar slaapkamer. Daar brengt hij de nacht in haar armen door en baart Polymele 1, negen maanden later, Eudorus die zou deelnemen aan de Trojaanse oorlog.

Zeus Maia Phylas 1 -
Hermes Polymele 1
Eudorus

Rhene 2

Op het eiland Samothrace zou Hermes, volgens de schrijver Diodorus Siculus in zijn Geschiedenis van de Wereld, ook het bed gedeeld hebben met de verder onbekende Rhene 2. Bij haar werd Hermes vader van Saon 1 die de bewoners tot één volk maakte, wetten voor hen opstelde, en het eiland naar zichzelf Saon 2 noemde.

Zeus Maia - -
Hermes Rhene 2
Saon 1

Theobula 2 / Clytia 2

Volgens de schrijver Hyginus, in zijn Fabels, behoort Theobula 2 ook tot de vele veroveringen van Hermes en verwekte hij in Pisa of Eleusis bij haar de zoon Myrtilus. Deze zoon zou wagenmenner worden van koning Oenomaus 3, en jammerlijk om het leven komen waarna Hermes hem als het Sterrenbeeld Voerman aan de hemel plaatste. Maar in zijn boek Astronomica noemt dezelfde schrijver als moeder van Myrtilus ook Clytia 2.

Zeus Maia - -
Hermes Theobula 2 / Clytia 2
Myrtilus

Thronia

In Egypte verwekt Hermes bij Thronia, de dochter van koning Belus 1, een zoon Arabus. Deze zoon zou later zijn naam schenken aan het land Arabië.

Zeus Maia Belus 1 Anchinoe
Hermes Thronia
Arabus

Onbekende vrouwen

Naast alle bovengenoemde vrouwen is Hermes ook vader van een aantal kinderen waarvan de moeders niet bekend zijn . Zo wordt hij de vader genoemd van Abderus uit Locrië en van de zoon Eleusis 1 uit Eleusis 2. Maar ook van de dochter Palaestra uit Arcadië, en de wellustige God Priapus met zijn enorme fallus.

Zeus Maia - -
Hermes Onbekende vrouwen
Abderus, Eleusis 1, Palaestra, Priapus

Peitho 2

Ten slotte zou Hermes ook nog eens het bed gedeeld hebben met de Godin van de Overreding, Peitho 2. Dit wordt echter meer als een zinnebeeldige voorstelling gezien vanwege de welbespraaktheid van Hermes waarmee hij iedereen kon overreden.

Zeus Maia - -
Hermes Peitho 2
-

Overige daden

Argus 3

Tussen al die verwikkelingen met vrouwen door blijft Zeus Hermes bestoken met opdrachten en boodschappen. Als Zeus weer eens een slippertje heeft gemaakt, en dit door Hera werd ontdekt, schakelt Zeus zijn zoon in voor hulp en geef hem opdracht om Argus 3 te doden. Deze oersterke Argus 3 bewaakt, in opdracht van Hera een koe die in werkelijkheid het meisje Io was, maar door Zeus van gedaante was veranderd. Om te voorkomen dat Zeus het meisje nog eens zou bezoeken had Hera Argus 3 aangesteld als haar bewaker. Argus 3 had over heel zijn lijf vele ogen, waarvan er altijd wel een paar wakker waren, en hield daarmee de omgeving voortdurend in de gaten. Met dit in gedachten vertrekt Hermes naar Mycene en bedenkt onderweg een plan om Argus 3 uit te schakelen. Zodra hij aankomt, doet Hermes zijn vleugels af, houdt alleen zijn staf bij zich, en vermomt zich als een plaatselijke herder die zijn geiten hoedt.

Hierax 1

Hermes gaat op enige afstand van Argus 3 onder een boom zitten en begint een vrolijk deuntje op zijn herdersfluit te spelen. Argus 3 raakt al snel getroffen door de aangename klanken van het muziekinstrument en nodigt Hermes uit om bij hem plaats te nemen op de rots waar hij de omgeving in de gaten hield. Zodra Hermes naast Argus 3 zit vraagt die hem nieuwsgierig naar de oorsprong van dat prachtige instrument en begint Hermes het verhaal van de Nimf Syrinx te vertellen. Zijn verhaal breekt Hermes van tijd tot tijd af om een melodie te laten klinken waardoor de ogen van Argos betoverd worden en één voor één dichtgaan. Even dreigt het plan te mislukken als een kleine jongen, met de naam Hierax 1, naar hun plek komt waardoor Argus 3 uit zijn betovering dreigt te raken. Snel verandert Hermes de jongen in een havik en gaat verder met zijn spel op de fluit.

Dood van Argus 3

Hermes en Argus

Zo verstrijkt de dag en sluiten de ogen van Argus 3 zich de een na de ander. Argus 3 probeert nog wel weerstand te bieden aan de slaap, vraagt Hermes door te gaan met zijn verhaal, maar kan niet voorkomen dat al zijn ogen dicht gaan en hij uiteindelijk in diepe slaap op de rots ligt. Dan zwijgt Hermes met zijn spel, bestrijkt met zijn staf de ogen van Argus 3 om te voorkomen dat hij wakker wordt. Vervolgens steekt hij zijn zwaard diep in de nek van Argus 3 en werpt hem bloedend van de rots. Tevreden dat zijn taak volbracht is keert Hermes terug naar de Olympus en wordt sinds die tijd aangeduid met de titel ‘Argusdoder’. Zeus is hem zeer dankbaar maar kan niet voorkomen dat Hera opnieuw wraak neemt en een horzel op de koe afstuurt. Hierdoor werd de koe gedwongen om aan een lange zwerftocht door de wereld te beginnen en moet Hermes nog menigmaal op pad om haar te begeleiden.

Hyrieus 2

Wanneer Zeus, Poseidon en Hermes eens samen door Boeotië reizen, en langs een oude boerderij komen, worden ze aangesproken door de oude Hyrieus 2. Die zegt tegen de drie: ‘Lang is de weg, en de uren die de dag nog resten kort, maar mijn deur staat open voor vreemdelingen.’ De drie nemen de uitnodiging aan maar houden verborgen dat ze Goden zijn. Binnen laat Hyrieus 2 zijn gasten plaats nemen, begint een eenvoudige maaltijd klaar te maken, en schenkt met bevende handen wat rode landwijn in voor zijn gasten. Poseidon nam de eerste beker en zegt: ‘Bedien nu Zeus, zoals het hoort.’ Bij het woord Zeus verbleekte de oude Hyrieus 2 en, toen hij zich weer in bedwang had, begon zijn enige os die hij bezat te slachten om als maaltijd op te dienen. Bovendien haalde hij zijn beste wijn tevoorschijn, die hij had weggestopt, om die voor zijn gasten in te schenken.

Orion

Verheugd keek het drietal naar de inspanningen van Hyrieus 2 en zegt Zeus op een gegeven ogenblik: ‘Als je een wens hebt oude man, vertel die dan nu aan ons, en het zal gebeuren.’ Dan vertelt Hyrieus 2 dat hij een lieve vrouw heeft gehad die hij eeuwige trouw had gezworen. Maar hun huwelijk was kinderloos gebleven en was hij eenzaam achtergebleven nadat zijn vrouw was overleven. Uiteindelijk besluit Hyrieus 2 zijn verhaal dat hij graag vader had willen zijn. De drie Goden kijken elkaar even aan, knikken, en gaat Hermes naar de stal waar hij de huid van de geslachte os bedekt met een laagje aarde, dat hij vervolgens besprenkelt met een beetje urine. Daarna trekken de drie Goden verder door Boeotië maar wordt tien maanden later in de stal van Hyrieus 2 een kind geboren die de naam Orion kreeg.

Agrius 6 en Orius 3

Maar als mensen de wetten van de Goden niet respecteerden, of hun verering verwaarloosden, kon Hermes ook een wrede God zijn. Zo gaat hij in opdracht van Zeus naar Thracië om Agrius 6 en Orius 3, twee kinderen van Polyphonte die een beer bij haar verwekt had, te straffen voor hun goddeloosheid en kannibalisme. Zeus verfoeide het tweetal en had Hermes de vrijheid gegeven hen te straffen op elke manier die hij maar wilde. Hermes koos ervoor om hun handen en voeten af te hakken, maar Ares 1, omdat de familie van Polyphonte van hem afstamde, griste haar zoons weg en weet Hermes te bewegen om de twee niet te doden maar in vogels te veranderen.

Eumelus 3

Boodschappergod Hermes

Zo gaat Hermes, samen met Artemis en Athena, woedend naar het eiland Cos om de kinderen van Eumelus 3 te bestraffen, die zich uiterst goddeloos en arrogant gedroegen. Hermes is vooral boos op hen omdat ze weigeren hem te vereren, en geen offers brachten aan een God die diefstallen pleegde. Terwijl Artemis en Athena zich vermommen als meisjes spreekt Hermes als schaapherder Eumelus 3 en zijn zoon Agron aan. Hij nodigt de twee uit naar een feestmaaltijd te komen om gezamenlijk een offer aan Hermes te brengen. Bovendien drong er bij hen ook op aan om de dochters van Eumelus 3, Byssa en Meropis, met anderen meisjes van hun leeftijd naar de heilige grot van Athena en Artemis te sturen. Toen Meropis de naam van Athena hoorde sprak zij haar verachting uit en veranderde de Godin haar in een kleine uil. Toen Agron dit zag greep hij een spies en rende op Hermes af, maar die veranderde hem in een Kievit. Vervolgens beschimpt Eumelus 3 Hermes omdat die zijn zoon had veranderd in een vogel en veranderde de God hem in een uil met lange oren, het voorteken van onheil.

Perseus 1 en Heracles

Godvruchtige mensen die een eerbaar leven leidden konden echter altijd op de steun van Hermes rekenen. Zo helpt hij, samen met Athena, de held Perseus 1 om de weg naar de Graien te vinden als hij op zoek is naar Medusa 1. Hermes geeft hem zijn gevleugelde sandalen en helm te leen om snel naar het uiterste westen van de wereld te reizen. Bovendien geeft hij Perseus 1 een stalen sikkel om zijn opdracht te vervullen en het hoofd van Medusa 1 van haar romp te scheiden. Ook de held Heracles wordt regelmatig geholpen door Hermes. Zo geeft hij zijn halfbroer een scherp zwaard om tijdens zijn werken te gebruiken en waarschuwt hij Heracles, tijdens zijn laatste werk in de Onderwereld, dat de schim van Medusa 1, die op Heracles afkomt, hem geen kwaad kan doen. Na de dood van Heracles brengt Hermes Alcmene, de moeder van Heracles, na haar dood naar de Elyseese Velden.

Trojaanse Oorlog

Bruiloft Peleus en Thetis

Hermes is ook aanwezig op de bruiloft van Peleus en Thetis waar de kiem van de Trojaanse Oorlog wordt gelegd als de Godin van de Tweedracht, Eris, de beroemde appel in de feestzaal werpt met de tekst 'Voor de mooiste'. De Godinnen Hera, Athena en Aphrodite krijgen vanwege die tekst op de appel ruzie met elkaar wie van hen drieën de mooiste is. Dan besluit Zeus, die zelf geen oordeel wil vellen, dat ze naar de herder Paris moeten gaan en aan hem een oordeel vragen. Vervolgens zegt Zeus tegen Hermes: ‘Zoon, neem deze appel, en ga er mee naar de berg Ida in Phrygië. Daar zal je de herder Paris, de zoon van Priamus aantreffen. Vertel hem deze boodschap: Paris, omdat je wijs bent in de zaken der liefde, geeft Zeus je opdracht om te oordelen over deze drie godinnen, en te beslissen wie van hen de mooiste is. En de prijs zal deze appel zijn.’ Daarop vertrekt het viertal en gaan op weg naar Phrygië.

Opdracht aan Paris

Onderweg zet Hermes tegen de drie. ‘Blijf vlak achter me, dames, en wees niet nerveus. Ik ken Paris goed, hij is een charmante jongen, een uitstekende minnaar en een goed beoordelaar van schoonheid. Vertrouw erop dat hij een goede uitspraak zal doen.’ Onderweg proberen de drie godinnen bij Hermes gegevens los te peuteren over Paris maar geeft hij alleen maar onbenullige antwoorden. Op de Ida aangekomen stapt Hermes, met de drie achter hem, op Paris af om de opdracht van Zeus aan hem door te geven. Paris schrikt enorm als hij de God ziet maar die zegt tegen hem: ‘Beheers je, er is niets aan de hand. Deze dames zijn Aphrodite, Hera en Athena, en ik ben Hermes, met een boodschap van Zeus. Die heeft jou benoemd als de scheidsrechter over hun schoonheid omdat je knap bent, en wijs in de zaken der liefde. De beslissing is geheel aan jou, en de prijs voor de mooiste is deze appel, zoals je kunt lezen.

Oordeel van Paris

Hermes en Paris

Dan zegt Paris tegen hem: ‘Maar Hermes, hoe kan ik, als sterveling, de rechter zijn van een dergelijke schoonheid? Laat een stadsbewoner over deze zaak beslissen want, als herder kan ik alleen oordelen of de ene geit mooier is dan de andere, of kiezen tussen twee koeien. Maar hier zie ik alleen maar schoonheid waar ik ook kijk. Ach, had ik maar ogen zoals Argus 3. Daarnaast is de één de vrouw van Zeus en de anderen zijn dochters. Noem het wat je wilt, maar het is een lastige zaak om te beoordelen'. Dan zegt Hermes, ‘Dat is het, maar Zeus heeft je deze opdracht gegeven en kunt er niet onder uit.’ Steunend geeft Paris uiteindelijk toe en begint de drie godinnen te bekijken terwijl Hermes op enige afstand blijft staan, met zijn rug naar het schouwspel, totdat Paris uiteindelijk Aphrodite tot de mooiste godin verklaart. Hierna keert Hermes, met de andere twee Godinnen, terug naar de Olympus om de uitslag aan Zeus te melden.

Uitbreken van de oorlog

Kort daarna schaakt Paris, met hulp van Aphrodite, in Griekenland de mooie Helena en neemt haar mee naar het paleis van zijn vader in Troje. Daarop breekt de Trojaanse Oorlog uit en raken ook de Goden onderling verdeeld. Samen met Hera, Athena, Poseidon en Hephaistus kiest Hermes partij voor de Grieken, en steunt hij hen waar mogelijk. Volgens een alternatieve versie schaakte Paris niet de echte Helena, maar een schim van haar. Volgens dezelfde mythe bracht Hermes de echte Helena door de lucht naar Egypte waar zij gedurende heel de oorlog verbleef in het huis van koning Proteus 3.

Protesilaus

Als de Grieken met hun schepen voor de kust van Troje arriveren, springt Protesilaus als eerste aan land. Nadat hij flink wat Trojanen gedood had sneuvelde hij, geheel volgens de voorspelling als eerste van alle Grieken, door toedoen van Hector. Zijn vrouw Laodamia 2 bleef ook na zijn dood zielsveel van hem houden en vervaardigde een beeld van Protesilaus waarmee ze leefde. Bovendien smeekt ze de Goden dat haar werd toegestaan om drie uur met haar man te mogen spreken. Hermes kreeg medelijden met haar en haalt Protesilaus uit de onderwereld en brengt hem naar zijn vrouw. Zo sprak Laodamia 2 drie uur lang met hem, maar toen Hermes weer kwam om hem terug te brengen naar de onderwereld kon ze haar verdriet niet langer verdragen en sloeg de hand aan zichzelf.

Leto

In het tiende jaar van de oorlog raken ook de Goden onderling verdeeld. Ze stormen allen naar hun favorieten om hen in de strijd te steunen en raken sommigen ook onderling slaags met elkaar. Zo komt Hermes tegenover Leto te staan. Maar slim als hij is weigert Hermes met haar te vechten en zegt: ‘Leto, ik mijd de strijd met jou, want het is gevaarlijk om te vechten met één van de vrouwen van Zeus. Vertel de andere Goden gerust dat je mij de baas was en mij door bruut geweld overwon, want ik zal je met geen hand aanraken.’ Kort daarna grijpt Zeus echter in, beveelt alle Goden terug te keren naar de Olympus, en zegt hen dat de strijd zal verlopen zoals hij dat gewild heeft zonder inmenging van de andere Goden.

Dood van Hector

Enige tijd later, nadat Achilles Hector heeft gedood en zijn lijk mishandelt, willen de Goden Hermes eropuit sturen om het lijk te stelen om dat terug te geven aan zijn bedroefde vader Priamus. Alle Goden stemmen in behalve Athena en Poseidon. Uiteindelijk wordt besloten dat Priamus naar Achilles mag gaan om het lijk van zijn zoon, tegen een hoge afkoopsom, terug te halen. Hermes wordt door Zeus aangewezen als begeleider van de oude man om hem naar het scheepskamp van de Grieken te begeleiden, en in de tent van Achilles te brengen.

Ontmoeting met Priamus

Als Priamus die avond door de poort naar de vlakte rijdt, met een wagen die is afgeladen met rijkdommen, krijgt Hermes zijn laatste instructies van Zeus. ‘Ga, en begeleidt Priamus naar de schepen. Zorg ervoor dat geen van de andere Grieken hem zien voordat hij Achilles is genaderd.’ Onmiddellijk bindt Hermes zijn gouden sandalen met vleugels aan zijn voeten, neemt zijn staf in handen, en gaat naar Priamus toe. In het donker ziet Priamus de jongeling pas op het laatste ogenblik. Van angst verstijven zijn knieën en kan hij geen woord uitbrengen. Vlug stapt Hermes op de grijsaard af en pakt zijn handen. ‘Vadertje, waar ga je naar toe in deze stille nacht terwijl alle anderen slapen? Ben je niet bang voor die woeste Grieken, die uw bittere vijanden zijn? Hoe wilt u zich verdedigen als één van hen u ziet met uw aantrekkelijke lading in de wagen? U bent niet jong genoeg meer om het tegen iemand op te nemen, en ook uw bediende is een grijsaard. Ik ben niet van plan u iets aan te doen. Integendeel, u lijkt op mijn vader, ik zal zorgen dat niemand u kwaad doet'.

Gesprek met Priamus

Dan zegt Priamus: ‘Wat je zegt zal wel waar zijn, maar kennelijk staan we onder de bescherming van een God die jou op ons pad gestuurd heeft. Aan je knappe uiterlijk te zien moet je wel door een God gezonden zijn. Ook je houding en je heldere verstand geven een goede afkomst aan.’ Daarop reageert Hermes: ‘Het klopt wat u zegt! Maar nu moet u mij eerlijk vertellen of u die schatten vervoert naar een ver land of een veilige plaats. Of vindt u de tijd rijp om te vluchten uit Troje nu uw zoon gesneuveld is?’ Verbaast reageert Priamus: ‘Wie ben je jongen, dat je mij zo vriendelijk aanspreekt over het lot van mijn zoon. Wie zijn je ouders?’ En Hermes antwoordde: ‘U wilt mij kennelijk op de proef stellen en uitvissen wat ik van Hector weet. Goed dan. Ik zag hem met eigen ogen vaak op het slagveld. Ik heb gezien hoe hij de Grieken terugjoeg naar hun schepen terwijl hij de een na de ander doodde. Wij keken toe en verbaasden ons want Achilles wilde niet dat wij deelnamen aan de strijd vanwege zijn ruzie met koning Agamemnon. Ik ben de schildknaap van Achilles en één van de Myrmidonen. Vannacht verliet ik het kamp omdat de Grieken van plan zijn om bij het aanbreken van de dag een nieuwe aanval op Troje te wagen. We zijn het moe bij hun schepen te zitten.

Geruststelling Priamus

Opnieuw reageert Priamus: ‘Als je werkelijk de schildknaap van Achilles bent, smeek ik je om mij de waarheid te vertellen. Is mijn zoon nog steeds bij de schepen of heeft Achilles hem al voor de honden geworpen?’ Bedaard reageert Hermes: ‘Wees gerust, mijn heer, tot op heden is zijn lichaam nog ongeschonden en ligt het in de tent van Achilles. Hoewel hij daar al elf dagen ligt en Achilles hem elke keer bij het krieken van de dag om de grafheuvel van Patroclus 1 sleept. De Goden beschermen zijn lichaam en het is vrij van verwondingen. Als u de tent binnenging dan zou u hem, tot uw verbazing, zo fris als een hoentje zien liggen, schoon en vrij van enige vervuiling. Ook al zijn wonden zijn genezen.’ Verheugd hoort Priamus zijn woorden aan en verzoekt om hem vlug naar de tent van Achilles te begeleiden. Dan springt Hermes op de wagen en geeft de paarden de zweep.

In het scheepskamp

Priamus aan de voeten van Achilles

Als de twee bij de gracht om het kamp aankomen zijn de schildwachten bezig om hun avondmaal te bereiden. Hermes tovert de mannen met zijn staf in slaap en schuift de grendels van de poort. Hij opent de deuren en rijdt ongezien door naar de plek waar de tent van Achilles staat. Daar stijgt Hermes af en zegt tegen Priamus: ‘Weet, eerbiedwaardige grijsaard, dat een God u bezocht. Ik ben Hermes en ben door Zeus gestuurd om u te begeleiden. Maar ik vertrek nu want ik wil niet in de nabijheid van Achilles gezien worden. Het past een Onsterfelijke niet om de gastvrijheid van een sterfelijke te aanvaarden. Maar ga nu naar Achilles en omvat met uw armen zijn knieën. Roep zijn vader en moeder in zijn herinnering, en noem ook zijn zoon opdat hij door mededogen geroerd zal worden.’ Daarop verdween Hermes weer naar de hoge Olympus.

Waarschuwing Priamus

Later die nacht, als Priamus in zijn opdracht is geslaagd en door Achilles is uitgenodigd om tot de ochtend te blijven slapen in zijn tent, gaat Hermes weer naar Priamus toe. Hij verschijnt aan het hoofdeinde van het bed en maakt de grijsaard wakker. ‘Je denkt kennelijk niet aan gevaar zoals je hier ligt te slapen tussen je vijanden. Hoewel Achilles je het leven heeft gespaard is Agamemnon een ander verhaal. Als die je hier ontdekt is het afgelopen met jou en je zoon..’ vlug staat Priamus op en wekt zijn bediende. Hermes spande intussen de paarden in en geleidt het tweetal wederom ongezien het kamp uit. Eenmaal aangekomen bij de Scamander verlaat Hermes het tweetal definitief en keert terug naar de Olympus. Korte tijd later komt er een eind aan de oorlog en weten de Grieken Troje te veroveren en in brand te steken.

Odysseus

Nasleep van de Oorlog

Na de oorlog lukt het de Trojaan Aeneas om met een grote groep Trojanen de vernietigde stad te ontvluchten en gaat hij, in opdracht van Zeus, met een aantal schepen op zoek naar een nieuw vaderland. Door toedoen van Hera lijdt hij echter schipbreuk voor de kust van Noord-Afrika en komt terecht in een stad waar koningin Dido de scepter in handen had. De twee worden verliefd op elkaar en dreigt het gevaar dat Aeneas in Carthago blijft hangen. Dan roept Zeus, die wil dat Aeneas naar Italië gaat om de stamvader van de Romeinen te worden, Hermes bij zich om Aeneas aan zijn opdracht te herinneren, en zegt tegen hem: ‘Mijn zoon, vraag Aeneas wat hij van plan is. Met welke hoop blijft hij treuzelen bij dat vijandige volk zonder aan zijn eigen volgelingen te denken, en aan het toekomstige rijk dat hij moet stichten? Zeg dat hij zijn schepen weer uit laat varen en op weg gaat naar Italië.

Aeneas

Onmiddellijk pakt Hermes zijn gevleugelde sandalen en gaat op weg naar Carthago waar hij Aeneas aantreft die druk bezig is met de bouw van een nieuw paleis. Hij klampt hem direct aan en zegt: ‘Leg je nu de grondslag voor Carthago, pantoffelheld, en bouw je een prachtige stad? Ben jij je eigen koninkrijk vergeten en de opdracht die Zeus je gaf. Die stuurt mij nu naar je toe met de volgende vraag. Wat ben je van plan, en met welk doel verspil je in dit land je tijd. Als je niet door roem wordt geprikkeld, bekommer je dan om je opgroeiende zoon Ascanius 3, en zijn toekomst. Zijn erfdeel ligt in Italië waar hij zal regeren over een machtig rijk.’ Daarop verlaat Hermes de verbouwereerde Aeneas en keert terug naar de Olympus. Maar Aeneas begreep de boodschap van Zeus en vertrekt korte tijd later met zijn schepen terwijl hij een teleurgestelde Dido in Carthago achterlaat.

Odysseus

Jaren later wordt Hermes opnieuw op pad gestuurd om de laatste roerselen van de Trojaanse Oorlog glad te strijken. Odysseus is negen jaar na de strijd nog steeds niet thuis aangekomen omdat hij gevangen wordt gehouden door de Nimf Calypso 2 op het eiland Ogygia. Na overleg in de Godenraad wordt besloten om Hermes naar de Nimf te sturen om haar bevel te geven Odysseus te laten gaan, en hem te helpen thuis te komen. Opnieuw bindt Hermes zijn gevleugelde sandalen onder zijn voeten en vliegt naar Ogygia waar hij naar de grot van de Nimf gaat. Binnen treft hij een warm haardvuur aan terwijl Calypso 2 er vlakbij druk met haar weefgetouw in de weer is. Odysseus was niet aanwezig maar zat aan de kust over de zee te staren terwijl hij wegkwijnde van verlangen naar huis.

Boodschap voor Calypso 2

Calypso en Odysseus

Vol bewondering keek Hermes even naar het werk van de Nimf die hem, zodra ze Hermes ontdekte, uitnodigde om plaats te nemen in een stoel en vroeg naar het doel van zijn komst. Dan brengt Hermes het bevel van Zeus over. In eerste instantie weigert Calypso 2 haar minnaar te laten vertrekken, maar dan herhaalt Hermes de boodschap en vertelt de Nimf bovendien dat Zeus haar zwaar zal treffen als ze weigert om zijn bevelen uit te voeren. Uiteindelijk stemt Calypso 2 in en zegt Hermes bij zijn afscheid: ‘Wel, laat Odysseus gaan en denk om de wrok van Zeus. Werk hem niet tegen waardoor hij jou, in zijn woede, later iets aan zal doen!

Circe en Odysseus

Odysseus vertrekt veilig van het eiland maar krijgt onderweg nog vele tegenslagen te verwerken door Poseidon. Die was op wraak uit omdat Odysseus zijn zoon, de Cycloop Polyphemus 2, blind had gemaakt. Als Odysseus vervolgens bij het eiland van de tovenares Circe terecht komt, en zijn mannen door haar in everzwijnen worden veranderd, wordt Hermes opnieuw eropuit gestuurd om er voor te zorgen dat Odysseus dit gevaar overleeft. Hij moet van Athena aan Odysseus een kruid geven dat hem ongevoelig maakt voor de toverkunsten van Circe. Zodra Hermes op het eiland arriveert, verandert hij zijn gedaante in dat van een jongeman en gaat op Odysseus af. ‘Waar ben je naar op weg, Odysseus? Je mannen zitten als zwijnen opgesloten in het paleis van Circe. Wil je hen soms bevrijden? Ik denk niet dat je dat zomaar gaat lukken. Neem dit kruid, meng dat door de drank die zij jou zal aanbieden, en voorkom zo dat ze ook jou in een everzwijn verandert. Als ze daarna met haar staf op je afkomt trek dan je zwaard en spring op haar af en dreig haar te doden. In doodsangst zal ze vragen met haar te vrijen en mag je dat niet weigeren. Daarna zal ze je mannen bevrijden.’ Zo besluit Hermes zijn verhaal en verdwijnt voor de ogen van de verbaasde Odysseus.

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz