Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Io - Isis

Over de afstamming van Io bestaan er in de Griekse Mythen een drietal varianten. Ze was de dochter van Piren 1 of Iasus 2 uit Argos. Maar in de meest gangbare versies van de mythen is Io de dochter van Riviergod Inachus 1 en de Nimf Melia 1 of Argia 3. In deze situatie heeft Io een oudere broer Phoroneus 1, die als eerste sterveling over de Peloponnesus zou regeren. Io groeit op tot een beeldschoon meisje dat in de tempel van Hera als priesteres dienst doet. Daar wordt zij door oppergod Zeus opgemerkt en ontbrandt hij, voor het eerst van zijn leven, in liefde voor een sterfelijke vrouw.

Schaking door Zeus

De verleiding van Io door Zeus

Snel gaat hij op haar af en zegt, terwijl ze midden op de dag langs de oever van haar vaders rivier naar huis loopt: ‘Meisje lief, jij bent de ideale vrouw voor Zeus! Kom, zoek in het bos naar schaduw, nu het heet is en de zon zijn top bereikt heeft. Of durf je niet alleen te gaan, omdat er dieren schuilen? Laat je dan door een God beschermen! Ik ben niet zomaar een God, nee, ik ben het die de scepter in het hemelrijk bezit en met mijn bliksems zwaait. Nee, loop niet weg!’ Zo roept Zeus tegen de verdwijnende rug van Io, want zij ging er, na zijn woorden, als een haas vandoor om te ontkomen aan de verleidingen van Zeus. Maar hoe snel Io ook loopt, ze kan niet ontsnappen aan de grote Zeus en wordt in de duisternis van de bomen door hem van haar maagdelijkheid beroofd.

Ontdekking door Hera

Zeus is net klaar met zijn daad als hij zijn vrouw Hera hoort aankomen om hem bij zijn overspelige daad te betrappen. Snel verandert hij Io in een witte koe zodat Hera hem niet bij een meisje betrapt. Zodra Hera aankomt, zegt ze suikerzoet tegen Zeus: ‘Geef mij deze jonge koe, die nog maar net hoorns heeft. Geef haar als geschenk aan je geliefde vrouw. Ik zal een passende weide uitkiezen voor mijn lievelingsdier.Zeus kon zoi snel geen list bedenken en stemt in met het verzoek, waarna ze samen terugkeren naar de Olympus. Zo blijft Io als koe eenzaam achter in de bossen. Na een tijdje rondgezworven te hebben keert ze terug naar de oevers van haar vader, in de hoop dat hij haar kan helpen. Maar Inachus 1 heeft niet in de gaten wat er aan de hand is met zijn dochter, en geeft de koe zelfs wat klaver te eten.

Io en haar vader

Hulpeloos likt Io dan de handen van haar vader en schrijft, als hij nog steeds niet reageert, met haar hoeven in het zand wat er gebeurd is. Dan heeft Inachus 1 pas in de gaten dat de koe zijn dochter is en klaagt luid, terwijl hij zijn armen om haar nek en hoorns slaat. ‘Wee mij, ik heb je overal gezocht, dochter, maar kon je niet vinden. Maar ik was al die tijd niet zo bedroefd als nu ik je zo zie. Je kunt niets zeggen en alleen maar klaaglijk loeien wanneer ik je iets vraag. Maar hoewel ik een God ben, kan ik niets voor je doen, en zal mijn verdriet om jou eeuwig duren.’ Terwijl hij zo klaagt komt Argus 3 er aan die, in opdracht van Hera, op de vaars moet letten om te voorkomen dat Zeus haar opnieuw benadert, en drijft het dier voor zich uit. Zo moet Inachus 1 hulpeloos toezien hoe zijn dochter wegloopt op haar vier poten onder de hoede van Argus 3.

Argus 3

Deze Argus 3, met honderd ogen in zijn lijf waarvan er altijd wel een paar wakker waren, ging op wacht staan bij Io terwijl hij twee van zijn honderd ogen telkens een korte pauze liet rusten. Maar al zijn andere ogen bleven wijd geopend en hielden de omgeving scherp in de gaten. Bij daglicht mag Io van hem grazen, maar als de zon is weggezakt sluit hij haar op en moet ze, geketend, op de grond liggen. Zo zwerft zij overdag, terwijl ze klaaglijk loeit, langs de oevers van haar vader, die zijn dochter wel herkendet maar niets kon doen. Argus 3 die dit in de gaten heeft jaagt daarop de koe op en geeft bevel om onbekende paden in te slaan, over rotsen, en door wildernissen. Wanneer ze even wil gaan liggen om uit te rusten slaat Argus 3 haar met zijn zweep en jaagt het meisje voort. Dit gaat wekenlang door tot het moment dat er in Argos, in de buurt van Nemea, plotseling de tonen van een fluit klinken.

Hulp van Hermes

Hermes brengt Argus in slaap

Deze muziek bleek van een herder te komen die aan het spelen was voor zijn kudde. Io blijft staan en ook Argus 3 stopt terwijl hij op een rotsblok gaat zitten en tegen de herdere zegt: ‘Wie u ook bent, kom bij mij zitten. Hier op mijn rots in de schaduw van die prachtige boom.’ De herder knoopt een gesprek aan met de reus en vertelt verhalen uit het verleden die hij afwisselt met het spelen van een betoverende melodie. Terwijl de dag verstrijkt worden de oogleden van Argus 3 steeds zwaarder door de melodie en valt het ene na het andere oog in slaap. Argus 3 probeert zich nog hiertegen te verzetten maar kan niet voorkomen dat de ogen zich blijven sluiten. Uiteindelijk gaat ook het laatste oog dicht en valt Argus 3 in een diepe slaap met zijn hoofd op het rotsblok. Dan slaat Hermes toe, want hij was degene die zich in opdracht van Zeus als herder had vermomd, en doodt met zijn zwaard de slapende reus.

Zwerftocht

Maar Hera sliep niet, en stuurt onmiddellijk een horzel op Io af die de koe begon te teisteren met zijn gemene steken. Gek door de voortdurende pijn slaat Io loeiend op hol om aan het dier te ontkomen en galoppeert naar het westen maar loopt daar vast op de Ionische Golf, die naar haar is vernoemd. Vervolgens gaat ze naar Illyrië, passeert het Haemusgebergte en gaat oostwaarts tot ze uiteindelijk bij de Bosporus aankomt. Maar de horzel blijft Io teisteren en Io duikt ten einde raad de zeestraat in en zwemt met haar koeienpoten naar de overkant. Sindsdien werd die zeestraat de Bosporus (koeienoversteekplaats) genoemd. Aan de overkant aangekomen slaat de horzel onmiddellijk direct toe en wordt Io weer voortgejaagd door de wereld. Zo zwerft ze langs de Zwarte zee waar ze in Scythië Prometheus ontdekt, die is vastgeklonken aan een rots.

Ontmoeting met Prometheus

Even komt Io tot bezinning en vraagt klaaglijk loeiend aan hem in welk land ze is en waarom hij is vastgeketend aan een rots. Ten einde raad door de voortdurende pijn van de horzel vraagt ze Prometheus om haar te vernietigen met vuur. Prometheus weet Io echter tot bedaren te brengen en vertellen ze elkaar de oorzaken van hun ellende. Als Io haar verhaal verteld heeft besluit Prometheus Io te helpen en voorspelt wat er in de toekomst met haar zal gebeuren. Ze moet op weg gaan naar Egypte en Prometheus wijst haar bovendien de weg hoe ze daar moet komen, en welke streken ze moet vermijden. Bovendien onthult hij een geheim over Zeus, die mogelijk een nakomeling zal verwekken welke machtiger is dan zijn vader en hem van zijn troon zal stoten. Een nakomeling van Io zal dit echter voorkomen. Voordat Io nog meer vragen kan stellen slaat de horzel weer toe en begint ze aan het laatste deel van haar zwerftocht door de wereld.

Egypte

Zo gaat ze dwars door Phrygië, Mysië, en de valleien van Lydia, trok over de bergen van de Cilicianen en de Pamphyliërs en kwam uiteindelijk bij de Nijl in Egypte. Dan zinkt ze voorover op haar knieën, laat een klaaglijk loeien horen, en smeekt Zeus om hulp terwijl ze met haar grote ogen omhoog kijkt naar de sterren. Dan krijgt Zeus eindelijk medelijden met Io, die door hem zoveel moet lijden, en verandert het meisje weer in haar oude gedaante. Zodra Io haar oude gedaante terug heeft bevalt ze op de oevers van de Nijl van haar zoon Epaphus 1. Maar nog is Hera niet tevreden en draagt de Cureten 1 op om de pasgeboren jongen te laten verdwijnen. Die voldoen aan het verzoek en Epaphus 1 verdwijnt spoorloos.

Godin

Wederom zwerft Io rond, maar nu in mensengedaante en op zoek naar haar zoon. Op een gegeven moment vertelt iemand haar dat zij in Syrië moet zoeken waar de vrouw van koning Byblos een vreemd kind grootbracht. Als ze daar haar zoon weer terugvindt keert Io terug naar Egypte waar ze met de koning van het land, Telegonus 1, in het huwelijk treedt. Als Epaphus 1 volwassen is draagt Zeus hem op om alle steden in Egypte te ommuren en als koning over het land te regeren. Daarnaast maakte hij Io tot een Godin die de Egyptenaren sindsdien vereren onder de naam Isis. Volgens een enkele mythe deelde Zeus in Egypte nog eenmaal het bed met Io en werd zij moeder van de dochter Ceroessa. Volgens de Egyptische mythen was Isis getrouwd met de god Osiris en kregen zij samen de zoon Priapus, een God met een enorme fallus.

Stamboom:

Inachus 1 / Iasus 2 / Piren 1 Melia 1 of Argia 3 / - / - Cronus Rhea
Io Zeus
Epaphus 1, Ceroessa

Inachus 1 / Iasus 2 / Piren 1 Melia 1 of Argia 3 / - / - - -
Io Telegonus 1
-

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz