Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Leto - Latona

De godin Leto

Godin

De Godin Leto, die door de Romeinen Latona werd genoemd, is een dochter van de Titanen Coeus 1 (Polus) en Phoebe 1 die kort na het ontstaan van de aarde werd geboren. Leto heeft een zus Asteria 1 een broer Pallas 1, en heeft ze volgens de schrijver Hyginus nog een tweede broer Perses 1. Leto groeit op tot een beeldschone vrouw met een prachtige blonde haardos, die door alle Goden geliefd werd. Ook Zeus laat zijn oog eens op de mooie Godin vallen en deelt het bed met haar. Hierdoor raakt Leto zwanger van de tweeling Apollo en Artemis, maar wekt daarmee de woede op van Hera, de jaloerse vrouw van Zeus. Die besluit om te voorkomen dat Leto kan bevallen en Hera verbiedt de Aarde om Leto een plek te verschaffen waar ze haar kinderen ter wereld kan brengen.

Zwerfster op aarde

Terwijl de zwangerschap van Leto vordert houdt Hera haar vanuit de hemel in de gaten. Bovendien zet ze ook haar zoon Ares 1 op wacht in Thracië om vanaf de Haemus om in de gaten te houden dat geen enkel land Leto een plek biedt om te bevallen. Ook Iris 1 werd door Hera ingeschakeld om Leto in het oog te houden, en landen die medelijden met haar kregen te bedreigen. Zo zwerft de hoogzwangere Leto over de wereld op zoek naar een plek om haar kinderen ter wereld te brengen. Maar in elk land waar ze aankomt wordt Leto onmiddellijk weer weggejaagd vanwege de dreigementen die Hera. Ook de eilanden weigeren om die reden gastvrijheid aan Leto te bieden, die steeds meer last krijgt van geboorteweeën. Van de pijn klauwt ze met haar vingers door de aarde waardoor er in Lycië een grote geul wordt gevormd en de rivier Xanthus ontstaat. Maar Hera besluit om Leto nog meer te kwellen en stuurt de slang Python op haar af met de opdracht om Leto te doden.

Ortygia

Dan grijpt Zeus in en laat hij Windgod Boreas 1 de zwangere Leto naar Poseidon brengen. Die beschermde Leto maar durft niet tegen de wil van Hera in te gaan. Hij laat Leto naar het eiland Ortygia brengen, dat niet verbonden was met de aarde maar los op zee dreef. Hierdoor kon Python haar niet vinden, die terugkeerde naar zijn orakelplaats, en omzeilde Poseidon ook het gebod van Hera. Het eiland kreeg medelijden met de pijn lijdende Leto, was niet bang voor de dreigementen van Hera, en verwelkomde de Godin gastvrij op haar kleine stukje land. Blij verrast zegt Leto tegen het eiland: ‘Ben je bereid om aan mijn zoon Apollo een thuis te bieden en een mooie tempel voor hem te bouwen? Als je dat doet zullen alle mensen je een offer van honderd stieren brengen, zich hier verzamelen, en zal je onophoudelijk genieten van rijke offers.’ Het eiland verheugde zich en antwoordde: ‘Leto, met alle plezier zal ik jouw kinderen ontvangen.’ Dan laat Poseidon een zuil vanaf de zeebodem omhoog komen, waardoor het eiland aan de aarde verankerd werd en een vaste plek in zee kreeg.

Geboorte Apollo en Artemis

De Geboorte van Apollo en Artemis

Dan voelt Leto de persweeën weer opkomen en doet haar gordel los, terwijl ze zich onder hevige pijnen vastklampt aan een olijfboom. Negen dagen lang wordt ze gekweld door meer dan verschrikkelijke weeën terwijl ze werd bijgestaan door de Dione 1, Rhea en Themis die Hera trotseerden en ook naar het eiland kwamen. Na negen dagen martelen geven de drie Godinnen Iris 1 opdracht om de Godin van de geboorte, Eileithyia, bij haar moeder Hera vandaan te gaan halen. Eileithyia laat zich uiteindelijk ompraten en gaat samen met Iris 1 naar Ortygia. Zodra ze voet op het eiland zet schoot het eerste kind uit de buik van Leto en baarde zij haar dochter Artemis. Dit kind was onmiddellijk volwassen en stond vervolgens haar moeder bij om haar tweelingbroer Apollo ter wereld te brengen. Zodra beide kinderen geboren zijn gaf Themis hen nectar en ambrosia en ontvlamt bij Apollo direct de woede vanwege het onrecht dat zijn moeder was aangedaan.

Lycië

Na de bevalling verlaat Leto het eiland met haar kinderen en gaat naar Lycië om hen daar in de, door haar gevormde, rivier Xanthus te baden. Onderweg komen ze langs de bron van Melite waar de dorstige Leto wat water wilde drinken. Maar herders woelden met stokken in de modder waardoor het water troebel werd en joegen haar weg, waardoor alleen hun eigen vee kon drinken uit de bron. Nog uitgeput van de bevalling bood Leto geen weerstand en trok verder naar de Xanthus terwijl ze onderweg werd begeleid door wolven die haar de weg wezen. Bij de Xanthus aangekomen verfriste ze zichzelf, wast haar kinderen en wijde de rivier aan Apollo. Opgefrist keert Leto daarna terug naar de bron van Melite om de herders te straffen die haar weggejaagd hadden. Terwijl ze hun vee nog aan het drenken zijn verandert Leto de herders in kikkers die hun leven lang in de modder moeten rondwoelen.

Delphi

Vervolgens gaat Leto met haar kinderen op weg naar Zeus om hem zijn kinderen voor te stellen. Onderweg krijgt Apollo een span paarden van Poseidon en leert hij via Pan, de zoon van Zeus en Hybris, de zienerskunst. Tevens toont Leto haar kinderen trots aan Hephaistus die beide kinderen een prachtige pijl en boog schenkt. Vervolgens reist het drietal door naar het orakel in Delphi maar wordt Leto onderweg aangevallen door de reus Tityus die haar, gek van begeerte, probeert te verkrachten. Snel komen Artemis en Apollo hun moeder te hulp en schieten de reus met hun pijlen neer. Hierna gaat Leto, samen met Apollo naar Delphi waar Themis een orakel heeft boven een spleet in de grond. De plek wordt bewaakt door de slang Python, dezelfde die Leto had opgejaagd, en Apollo verhindert om bij het orakel te komen. Woedend pakt Apollo daarop zijn boog en schiet het monster met duizend pijlen dood, en neemt de orakelplaats van Themis over. Hierna geeft Hera de aanvallen op Leto op en sluit vrede met de Godin.

Niobe 1

Zo kan Leto voortaan zonder verdere kwellingen van Hera te moeten doorstaan rustig leven en wordt zeer gewaardeerd door alle andere Goden en Godinnen vanwege haar wijsheid en vriendelijkheid. Ze is uitermate trots op haar twee kinderen die al snel grote faam onder de Goden verwerven. Maar als Niobe 1 uit Thebe Leto bespot, en pocht dat ze vruchtbaarder is dan Leto die maar twee kinderen heeft, wordt Leto woedend. Vlug roept ze Apollo en Artemis bij zich en vertelt furieus wat die arrogante vrouw uit Thebe over haar rondbazuint. ‘Ik vraag me af of ik nog wel een Godin ben,' zegt zij tegen haar kinderen. ‘Ik, die jullie het leven geschonken hebt. Als jullie mij niet helpen zal het van kwaad tot erger worden en ik op aarde niet langer vereerd worden! Ze noemt mij kinderloos, dat nare mens, laat zij dat zelf worden!’ Zo gaat Leto nog enige tijd woedend verder. Dan stellen Apollo en Artemis hun moeder gerust en beloven haar de arrogante vrouw te straffen. Zo vertrekken ze naar Thebe om Niobe 1 en haar kinderen voor eeuwig de mond te snoeren, zodat Niobe 1 hun moeder nooit meer kan bespotten. Vanwege deze moorden slaat de angst toe bij de mensen en wordt Leto meer dan ooit door hen aanbeden.

Overige daden

Leto smeekt Zeus

Maar Leto kon ook de mensen goedgezind zijn. Zo wordt Orion als sterrenbeeld door Zeus aan de hemel geplaatst na een gebed van Artemis en Leto. En als de stervelinge Galatea 2 eens vele malen tot de Goden bid om het geslacht van haar dochter te veranderen in dat van een jongen verhoort Leto haar gebeden. Vol mededogen voor de aanhoudende ellende van Galatea 2 verandert Leto haar dochter in de jongen Leucippus 8. Ongeveer hetzelfde deed Leto voor de kinderen Clinis, Artemiche en Ortygius. Dit drietal werd door haar veranderd in vogels toen ze opgegeten dreigden te worden door wilde muilezels. Het leven van Leto komt nadien eenmaal in groot gevaar als Zeus wordt aangevallen door het enorme monster Typhon. Dit tweetal voert een felle strijd om de macht en Typhon dreigt alle Goden te doden. Dan slaat Leto, net als alle andere Goden behalve Zeus, op de vlucht naar Egypte waar ze de vorm van een spitsmuis aanneemt en zich in een holletje in de grond verstopt om aan het monster te ontkomen. Uiteindelijk weet Zeus de overwinning te behalen en keren alle Goden terug naar hun huis.

Godenruzies

Hierna komt Leto nog een enkele keer in het geweer als haar zoon Apollo door Zeus in de Tartarus gesmeten dreigt te worden, omdat hij opkwam voor zijn zoon Asclepius. Deze arts had een mens uit de dood opgewekt en was daarom door Zeus gedood. Als de woedende Zeus en Apollo tegenover elkaar staan grijpt Leto de knieën van Zeus en reikt met haar hand naar zijn baard, terwijl ze om het leven van Apollo smeekt. Daarop kalmeert Zeus en beveelt dat Apollo voor straf een jaar lang slavendiensten moet verrichten voor een sterveling op aarde. Vele jaren later, als Apollo de Trojanen steunt tijdens de grote oorlog met de Grieken, steunt ook Leto de Trojanen. Tijdens die strijd komt ze tegenover Hermes te staan, die voor de Grieken is, maar weigert hij met haar te vechten. ‘Ik vecht niet me jou, Leto!’ zo zegt hij. ‘Het is mij te gevaarlijk om met de vrouwen van Zeus te strijden. Vertel de andere Goden maar gerust dat je mij de baas was en door bruut geweld overwon.’ Daarop vertrekt Hermes en pakt Leto vlug de boog met pijlen van de grond, die door Hera uit de handen van haar dochter Artemis waren geslagen, en gaat dan naar de Olympus, waar Artemis naar toe was gevlucht.

Stamboom:

Coeus 1 Phoebe 1 Cronus Rhea
Leto Zeus
Apollo, Artemis

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz