Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Melampus 1

Melampus, de ziener

Melampus 1 is de zoon van Amythaon 1 uit de stad Pylos in Messene. Voor zijn moeder worden in de mythen twee namen genoemd: Idomene of Aglaia 5. Verder heeft Melampus 1 een broer, Bias 4, en twee zussen met de namen Aeolia en Perimele 3. Net als zijn vader groeit Melampus 1 op tot een vrome en vroegwijze man, waar de Goden zeer op gesteld raken.

Slangennest

Tijdens zijn jeugd woont Melampus 1 op het platteland, waar hij eens een slangennest vindt. Door bedienden van zijn vader werden de volwassen dieren in een vuur geworpen, maar hield Melampus 1 de jongen voor zichzelf, en bracht die groot. Toen ze volwassen waren geworden, kropen de slangen 4 eens, toen Melampus 1 sliep, bij hem in bed en likten met hun tongen zijn oren schoon. Melampus 1 schrok wakker en bleek nu de stemmen van overvliegende vogels te begrijpen. Door wat hij van hen te weten kwam, kon hij de mensen de toekomst voorspellen. Daarnaast maakte hij zich ook de kunde eigen om offers op een juiste manier te interpreteren. Bovendien ontmoette hij eens Apollo, bij de rivier Alpheus, waardoor hij bekend kwam te staan als een voortreffelijke ziener.

Hulp aan Bias 4

Net als vele andere jongemannen dingt zijn broer Bias 4 naar de hand van Pero 1, de dochter van Neleus. Vanwege het grote aantal vrijers voor zijn dochter verklaart Neleus dat hij haar als vrouw zal schenken aan degene die hem de runderen van Phylacus 2 uit Phocis zou bezorgen. Deze werden echter bewaakt door een hond die door niemand benaderd kon worden. Toen Bias 4 niet in staat bleek de runderen te stelen riep hij zijn broer Melampus 1 te hulp om ze te bemachtigen. Melampus 1 stemde toe, voorspelde dat hij bij de diefstal betrapt zou worden, maar na een jaar gevangenschap de runderen toch zou krijgen. Hierna vertrok Melampus 1 naar Phylace en werd, zoals hij voorspeld had, betrapt bij de diefstal en in een gevangenis opgesloten.

Gevangen

Toen het jaar bijna voorbij was, hoorde Melampus 1 dat één van de wormen in de ruimte onder het dak vroeg hoe ver de balk al was doorgeknaagd, en dat de anderen antwoordden dat er maar een heel klein stukje restte. Daarop vroeg Melampus 1 aan zijn bewakers om hem onmiddellijk over te brengen naar een ander vertrek. Kort daarna stortte zijn verblijfplaats in. Phylacus 2 stond verbaasd maar toen hij hoorde dat Melampus 1 een voortreffelijke ziener was, liet hij hem vrij, en vroeg hem te vertellen hoe zijn zoon Iphiclus 1 kinderen zou kunnen krijgen. Melampus 1 beloofde hem antwoord te geven op voorwaarde dat hij de runderen zou krijgen. Vervolgens riep Melampus 1 de vogels te hulp nadat hij twee stieren geslacht had.

Genezing Iphiclus 1

Een Gier vertelde hem dat toen Phylacus 2 eens rammen castreerde, hij het nog bebloede mes bij Iphiclus 1 had neergelegd en, nadat de jongen geschrokken was weggerend, het in een heilige eik had gestoken. Daarna was Phylacus 2 het mes vergeten en had de boombast het omsloten. Het mes moest gevonden worden, vervolgens het roest er afgeschraapt dat, door water vermengd, tien dagen lang aan Iphiclus 1 te drinken gegeven moest worden. Toen Melampus 1 dit verhaal van de Gier gehoord had, vond hij het mes, schraapte de roest eraf en gaf het mengsel tien dagen lang aan Iphiclus 1 te drinken. Daarna kreeg Iphiclus 1 een zoon, Podarces 1. De dankbare Phylacus 2 schonk vervolgens, zoals beloofd, de runderen aan Melampus 1 die ze inleverde bij Neleus. Neleus kwam ook zijn afspraak na, en gaf zijn dochter Pero 1 mee aan Melampus 1. Die nam het meisje mee naar huis en gaf haar als vrouw aan zijn broer Bias 4.

Koning Proetus 1

Melampus bij Proetus

Enkele jaren later hoort Melampus 1 dat de drie dochters van koning Proetus 1 uit Argos waanzinnig zijn geworden. Hij besluit om samen met Bias 4 naar Proetus 1 te gaan om de koning zijn diensten aan te bieden en zijn dochters te genezen. Als tegenprestatie vraagt Melampus 1 aan Proetus 1 hem eenderde deel van zijn koninkrijk af te staan. Maar Proetus 1 vond te prijs te hoog en weigerde het aanbod van Melampus 1. Maar nu werden ook de andere vrouwen van Argos waanzinnig, doodden hun kinderen, en verlieten hun huizen om ook in de woeste heuvels rond te zwerven. Ten einde raad wil Proetus 1 nu wel de prijs van Melampus 1 betalen, maar vraagt die nu een extra derdedeel van het koninkrijk voor zijn broer als prijs. Proetus 1 is bang dat bij een weigering de prijs nog duurder zal worden en stemt in met het aanbod van Melampus 1. Dit verhaal met koning Proetus 1 wordt ook verteld over koning Anaxagoras, maar dan met een iets andere strekking.

Huwelijk en kinderen

Vervolgens verzamelt Melampus 1 een groep sterke jongemannen om zich heen en jaagt de vrouwen, terwijl ze een woest gehuil uitstoten en een bezeten dans opvoerden, uit de bergen naar Sicyon. Tijdens die achtervolging sterft echter Iphinoe 1, de oudste dochter van Proetus 1. In Sicyon laat Melampus 1 vervolgens de vrouwen het reinigingsritueel ondergaan en kwamen ze weer bij hun volle verstand. Ondanks de hoge prijs was Proetus 1 Melampus 1 zeer dankbaar en schonk de broers, naast het land ook zijn overgebleven dochters, Lysippe 1 en Iphianassa 3, als vrouw. Bij haar wordt Melampus 1 vader van vijf zoons met de namen: Abas 2, Antiphates 3, Bias 7, Mantius en Thiodamas 2, en de twee dochters Manto 2 en Pronoe 4.

Opdracht van Adrastus 1

In Argos trekt Melampus 1 veelvuldig op met Amphiaraus, die net als hij een zeer kundige ziener is. Dit tweetal krijgt, wanneer Melampus 1 al een zeer oude man is, van koning Adrastus 1 opdracht om de toekomst te voorspellen. Adrastus 1 is van plan om met een groot leger, aangevoerd door Zeven belangrijke Aanvoerders op te trekken tegen Thebe, om de aanspraken op de troon door Polynices, die met een van zijn dochters is getrouwd, kracht bij te zetten. Beide zieners zonderen zich af op de top van een berg, waar ze uitgebreid staren naar de vogels die in de lucht vliegen om hun voorspellende tekens op te vangen. Melampus 1 is uiteindelijk de eerste die genoeg gezien heeft en zich daarna tot Amphiaraus richt.

Collega’s onder elkaar

Ziet u Amphiaraus, hoe wild die gevleugelde wezens door de lucht schieten? De raaf of uil is nergens te bekennen en ik zie alleen maar haviken en Gieren die hoog in de lucht juichen boven hun vliegende buit. Voorts zag ik allerlei andere wezens in de lucht, die vreselijk krijsten, terwijl ze elkaar verscheurden. Ik vind dit allemaal een slecht teken, maar ik ben benieuwd wat jij hebt gezien?’ Dan zegt Amphiaraus: ‘Tot aan vandaag heb ik nog nooit een dergelijke verschrikking in de lucht gezien! Ik zag zwanen, die door Boreas 1 uit het noorden zijn verdreven, hier stoppen met hun vlucht. Ik denk dat ze Thebe voorstellen, want ze zweefden bewegingloos in een cirkel door de lucht alsof ze omringd zijn door een muur. Toen werden ze aangevallen door zeven grote vogels die het teken van Zeus droegen. Ik denk dat zij de Zeven Aanvoerders voorstellen, want ze vielen de zwanen aan. De hemel droop van het bloed terwijl ze fel streden. Het zag er allemaal niet best uit en ik ben net als jij van mening dat we de oorlog aan Adrastus 1 moeten afraden.'

Waarschuwing

Zo keert het tweetal terug naar de stad, maar twijfelen ze om dit bericht aan Adrastus 1 te vertellen. Twaalf dagen lang loopt Melampus 1 rond met het probleem en weigert Adrastus 1 te vertellen wat hij gezien heeft, hoewel de koning zwaar aandringt. Dan kan Capaneus, één van de Zeven Aanvoerders zich niet langer inhouden en maakt beide zieners uit voor lafaards en bedriegers die weigeren om hun plicht te doen. Hierdoor breekt de weerstand van Melampus 1 en doet hij zijn voorspelling: ‘Waarom dwingen jullie mij om de toekomst te voorspellen? Waarom haasten jullie je naar een oorlog die je niet kunt winnen! Welke zweep van de Erinyen spoort jullie blindelings aan? Zijn jullie zo moe van het leven? Is Argos zo haatdragend geworden? Is er geen beminnelijkheid meer thuis? Zien jullie de voortekenen niet? Ik zag hoe het machtige leger haar vernietiging tegemoet marcheerde. Werp uw wapens weg! Welke roem schuilt er in om het land van Cadmus met ons bloed te drenken? Maar waarom waarschuwen als er toch niet geluisterd wordt.’ Hierna stopt Melampus 1 en kreunde van ellende.

Melampus 1 blijft achter

Er wordt daarna nog lange tijd ruzie gemaakt of de Aanvoerders wel of niet tegen Thebe zullen optrekken, maar Melampus 1 weet de uitslag al en verlaat stilletjes de zaal. Enkele weken later vertrekt het leger en zie Melampus 1 met groot verdriet hoe ook zijn zoon Thiodamas 2, die ook tot een groot ziener is uitgegroeid, meerijdt in het leger en weet dat hij Amphiaraus, na diens dood in Thebe, zal opvolgen als ziener voor het leger.

Stamboom:

Amythaon 1 Idomene / Aglaia 5 Proetus 1 Stheneboea
Melampus 1 Lysippe 1 of Iphianassa 3
Abas 2, Antiphates 3, Bias 7, Mantius, Thiodamas 2, Manto 2, Pronoe 4

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz