Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Meleager

Dionysus en Althaea

De roodharige Meleager is de zoon van koning Oeneus 1 en zijn vrouw Althaea 1 die in Calydon geboren werd. Er zijn echter ook mythen die stellen dat Oeneus 1 niet de vader was van Meleager maar Oorlogsgod Ares 1, en hij als stiefzoon door Oeneus 1 werd opgevoed aan zijn hof. Oeneus 1 en Althaea 1 zijn vruchtbare ouders want naast Meleager kregen zij nog zeven andere zoons: Agelaus 10, Clymenus 1, Periphas 7, Pheres 5, Thyreus en Toxeus 1. Naast deze broers had Meleager nog drie volle zussen: Eurymede 2, Gorge 1 en Melanippe 5. Naast deze volle broers en zussen had Meleager bovendien nog een halfzuster Deianira 1 die Dionysus 2 bij Althaea 1 verwekte en de halfbroer Ancaeus 3 die Poseidon bij zijn moeder het leven schonk. Volgens Euripides was Meleager ook nog eens een halfbroer van de beroemde Tydeus, die Oeneus 1 verwekte bij een andere vrouw.

Bezoek van de Moiren

Als Meleager zeven dagen oud is brengen de drie Moiren, Clotho, Lachesis en Atropus, een bezoek bij Althaea 1 om het lot van haar zoon te voorspellen. Clotho vertelde dat hij edel zou zijn, Lachesis dat Meleager een moedige man zou worden, maar Atropus, die naar een brandend blok hout in de haard keek, zei: ‘Hij zal leven zo lang dat blok hout niet door het vuur verteerd is.’ Toen Althaea 1 dit hoorde sprong ze uit bed en doofde het dodelijke vuur. Vervolgens deed ze het houtblok in een kist en begroef die in het midden van het paleis, zodat het niet vernietigd kon worden door brand. Zo groeit Meleager op aan het hof van zijn vader tot een moedige en onkwetsbare jongeman met een brede borstkas. Zodra hij de huwbare leeftijd bereikt, trouwt Meleager met de mooie Cleopatra 1, of Alcyone 5, en verwekt bij haar de dochter Polydora 4.

Tocht Argonauten

In zijn jeugd geeft Meleager gehoor aan de oproep van Iason uit Iolcus om deel te nemen aan een avontuurlijk tocht. In opdracht van koning Pelias 1 moet Iason in het verre Colchis de Gouden Vacht veroveren, en zoekt hij sterke jongemannen die hem daarbij willen helpen. Zodra zich vijftig helden verzameld hebben, die de Argonauten genoemd worden, zeilt Meleager met hen mee op het schip de Argo. Over zijn belevenissen tijdens de tocht wordt in de mythen niet veel beschreven. Zo wordt Meleager genoemd tijdens de nachtelijke strijd met de Dolionen, waar hij Itymoneus 2 en Artaceus doodde en was hij een van degenen die er voor pleitte om Heracles achter te laten in Mysië na de verdwijning van Hylas. In Colchis maakte Meleager naam vanwege zijn furieuze dapperheid in de strijd tegen het leger van Perses 2 en was hij daarna ook een van de Argonauten die bereid was om de krachtproef met de stieren voor Iason uit te voeren.

Thuisreis

Na veel inspanningen slagen de Argonauten erin om de Gouden Vacht te bemachtigen, en vluchten ze voor de woedende Aeetes, die een grote vloot achter hen aanstuurt. Volgens Diodorus Siculus doodde Meleager in de buurt van Taurië, waar de Argonauten en de achtervolgende Colchiers elkaar tijdens een zeeslag troffen, koning Aeetes waarna de achtervolging werd gestaakt. Na veel omzwervingen keren de Argonauten weer terug in Griekenland. Daar werden korte tijd later begrafenisspelen georganiseerd, nadat Medea 1 koning Pelias 1 had gedood. Ook Meleager doet aan de Spelen mee en weet te winnen met speerwerpen. Zo komt Meleager uiteindelijk na een jaar weer thuis in Calydon.

Het Everzwijn 2

Enige tijd later wordt Calydon geplaagd door een reusachtig Everzwijn 2, dat door Artemis was gestuurd, omdat Oeneus 1 eens was vergeten aan de Godin te offeren. Het monster doodde de mensen en kuddes, die het toevallig tegenkwam, en vertrapte de gewassen op het land. Bovendien voorkwam het dier dat het land opnieuw ingezaaid kon worden, en dreigde er een grote hongersnood. Dan besluit koning Oeneus 1 om een grote groep Grieken op te roepen om het monster uit te schakelen, en beloofde Meleager aan zijn vader dat hij de jacht zou leiden. Vervolgens wordt de oproep door heel Griekenland bekend gemaakt.

Aankomst jachtgezelschap

Korte tijd later komt er een grote groep jongemannen naar Colchis, die aan de oproep gehoor willen geven en verzamelen zij zich aan het hof van koning Oeneus 1. Die ontvangt de jongemannen gastvrij en onthaalt hen negen dagen lang met overdadige maaltijden en wijn. Ook de jageres Atalanta komt naar Calydon om deel te nemen aan de jacht en meldt zich bij Meleager. Zodra hij haar ziet staat Meleager in vuur en vlam voor het meisje, en dacht: ‘Gelukkig is hij die door zo’n vrouw verkozen wordt.’ Maar hij bedwingt zijn drang om het bed met Atalanta te delen omdat de jacht op het Everzwijn 2 hem dwong tot grote daden. Op de tiende dag maken de broers Cepheus 1 en Ancaeus 1 echter bezwaar tegen de deelname van een vrouw aan de jacht, en dreigt er onenigheid te ontstaan in de groep. De verliefde Meleager kiest echter partij voor het meisje, sust de gemoederen, en zegt tegen het tweetal dat Atalanta wel mee mag doen.

De jacht

De jacht op het everzwijn

Zo gaat het jachtgezelschap, waar enkele Argonauten en andere beroemde namen deel van uitmaakten, op weg naar het bos in een diep dal waar het monsterlijk Everzwijn 2 gewoonlijk verbleef om de jacht te openen. Zodra het monster de mannen ziet schiet het tevoorschijn uit het struikgewas en gaat op de mannen af. Het grote dier vertrapte daarbij onder luid gekraak bomen, verdrijft de blaffende honden, en toont het zijn reusachtige slagtanden. Onmiddellijk werpen enkele jagers hun speren maar die missen, door de snelheid van het dier, hun doel omdat Artemis ingreep. Zo gaat de jacht enige tijd door waarbij het Everzwijn 2 de ene aanval na de andere uitvoert, en de speren telkens afketsen op zijn staalharde stekelhuid. Na veel gezwoeg weet Atalanta uiteindelijk als eerste het dier een wond toe te brengen met een van haar pijlen die in de rug van het dier blijft steken. Als Meleager dit ziet, en het eerste bloed ziet verschijnen, roept hij luid: ‘Jij mag de prijs van vakmanschap verdienen!

Dood van het Everzwijn 2

De andere mannen worden rood van schaamte, omdat een vrouw hen overtrof, en vermannen zich met veel bemoedigend geschreeuw. Dan gaat Ancaeus 1 met zijn bijl op het monster af en roept: ‘Mannen, uit de weg! Ik laat wel even zien hoe mannen met hun wapens meer presteren dan zo’n meisje.’ Vervolgens gaat hij recht in het pad van het dier staan en heft het wapen hoog boven zijn hoofd. Maar het Everzwijn 2 is sneller en stoot zijn twee slagtanden diep in de buik van Ancaeus 1 waardoor zijn ingewanden naar buiten puilen. Het dier wordt steeds woedender en blijft als een razende op de mannen afgaan, die hun leven nauwelijks kunnen redden. Dan grijpt Meleager zijn kans en richt een scherpe lans, die hij diep in het lichaam van het dier werpt dat kronkelend van de pijn het wapen probeert te verwijderen. Vervolgens springt Meleager op het monster af en steekt met zijn jachtmes diep in het hart van het Everzwijn 2.

Verdeling van de buit

De mannen juichen van vreugde als ze het verslagen monster zien liggen, drukken de hand van Meleager, en kijken met ontzag naar het enorme dier dat een groot stuk grond in beslag nam. Het Everzwijn 2 werd direct geslacht en het vlees verdeeld onder het jachtgezelschap. Als degene die de dodelijke wond had toegebracht mocht Meleager de grootste trofee, de huid, zelf houden. Maar hij was Atalanta niet vergeten en zegt, terwijl hij met één voet op de kop van het dier staat: ‘Atalanta, neem jij de kop, want jij was uiteindelijk de eerste die het dier wist te verwonden, en ik wil de eer graag met je delen.Atalanta is blij met de prijs en de eer die Meleager haar betoonde, maar enkele andere mannen voelen zich hierdoor vernederd en zijn uiterst jaloers.

Ruzie over de kop

Vooral de broers van zijn moeder Althaea 1, Idas 3, Plexippus 1, Toxeus 2 en Agenor 12, voelen zich beschaamd en roept één van hen: ‘Leg neer die kop, vrouw, en bemoei je niet met onze prijzen! Vertrouw ook niet op je eigen charmes, want die verliefde winnaar helpt je heus niet.’ en pakken de kop van Atalanta af. Dan borrelt de woede omhoog bij de verliefde Meleager en springt op de broers af terwijl hij luid briesend roept: ‘Andermans veren roven, lafaards. Voel dan nu maar eens hoeveel dreigen verschilt van doen!’ Vervolgens steekt hij zijn zwaard diep in het hart van Plexippus 1. Zijn broers aarzelen even om hem te wreken, maar de korte aarzeling was genoeg voor Meleager en ook de andere broers sterven door het zwaard. Voldaan pakt Meleager de kop op en geeft die terug aan Atalanta, waarna het gezelschap terugkeert naar Calydon en uiteen gaat. Volgens enkele mythen deelde Meleager daarna het bed met Atalanta en maakte hij haar zwanger van de zoon Parthenopaeus.

Dood Meleager

Over het verdere verloop van het leven van Meleager bestaan er binnen de diverse mythen twee varianten. Volgens de meest gangbare variant was Althaea 1 uiterst verdrietig over de moord op haar broers door haar zoon Meleager. Na lang wikken en wegen besluit ze uiteindelijk het houtblok op te graven, dat het leven van haar zoon beschermde, en wierp dat in het haardvuur waar ze het helemaal liet opbrandden. Geheel volgens de voorspelling van de Moiren vervliegt dan ook het leven van Meleager en sterft hij zodra het laatste stukje hout is opgebrand. De zussen van Meleager huilden zo lang over zijn dood dat de Goden medelijden met hen kregen en de meisjes veranderden in vogels die later als Meleagriden bekend werden. Ook zijn vrouw Alcyone 5 stierf van verdriet om de dood van haar man, en sloeg Atalanta de hand aan zichzelf door zelfmoord te plegen.

Oorlog met de Cureten

Andere schrijvers stellen echter dat Meleager niet stierf, omdat de woede van Artemis nog niet bevredigd was. In deze variant vervloekte Althaea 1 haar zoon, maar doodde hem niet na de moord op haar broers, die net als zij tot de stam der Cureten behoorden. Er ontstond door de moorden een oorlog tussen de Cureten en de Calydoniërs en viellen de Cureten de stad aan. Zolang Meleager Calydon hielp verdedigen waren de Cureten echter niet in staat om Calydon te veroveren hoewel ze ver in de meerderheid waren. Maar vanwege de vloek van zijn moeder geeft Meleager er na een tijdje wel de brui aan, weigert om nog langer aan de strijd deel te nemen, en blijft thuis bij zijn vrouw Cleopatra 1.

Lethargie Meleager

De smeekbede van Cleopatra

Terwijl Meleager met zijn vrouw in bed ligt, beuken de Cureten op de poorten van de stad, en proberen de Calydoniërs Meleager uit zijn lethargie te wekken, terwijl ze veel moeite doen om hem weer tot de strijd te bewegen. Ze beloven hem rijke geschenken en een prachtig landgoed dat hij zelf mag uitzoeken. Ook zijn vader Oeneus 1 probeert zijn zoon te overreden terwijl hij verwoed aan de houten deuren van zijn slaapkamer rukt. Ook zijn zussen, vrienden en strijdmakkers smeken Meleager weer naar de strijd te komen. Maar hij blijft bij zijn besluit en komt zijn bed niet uit.

Einde van de strijd

Zonder zijn aanwezigheid in de strijd lukt het de Cureten uiteindelijk om de muren te beklimmen, en brand te stichten in de stad. Als zijn eigen slaapkamer door projectielen wordt getroffen smeekt ook Cleopatra 1 Meleager weer deel te nemen aan de strijd. ‘Denk toch ook eens aan het leed van onze bevolking, de dood van alle mannen, de huizen die in vlammen opgaan en de vrouwen die geschaakt zullen worden.’ Haar droevige verhaal vermurwt uiteindelijk het hart van Meleager, verlaat hij de slaapkamer, en trekt zijn wapenuitrusting aan. Daarna werpt Meleager zich vol overgave in de strijd en redt de Calydoniërs van hun ondergang. Zelf vindt hij echter de dood, door toedoen van Ares 1, nadat hij zijn overige ooms had gedood. Volgens een derde variant overleefde Meleager de strijd en nam hij het koningschap van zijn vader over.

Stamboom:

Oeneus 1 / Ares 1 Althaea 1 Idas 1 / - Marpessa 1 / -
Meleager Cleopatra 1 / Alcyone 5
Polydora 4

Oeneus 1 / Ares 1 Althaea 1 Schoeneus 1 / Iasus 3 / Maenalus 2 - / Clymene 4 / -
Meleager Atalanta
Parthenopaeus

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz