Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Neleus

Poseidon, de vader van Neleus

Afkomst

Neleus en zijn broer Pelias 1 zijn volgens de meest gangbare mythen de tweelingzoons die door Zeegod Poseidon werden verwekt bij Tyro, de mooie en maagdelijke dochter van Salmoneus, die in de streek Elis woonde. Volgens de schrijver Hyginus, in zijn Fabels, is de onbekende Hippocoon 3 echter de vader van Neleus. De ongetrouwde Tyro verbergt, uit schaamte tegenover haar vader, haar zwangerschap, en legt de tweeling direct na de geboorte te vondeling. Maar Salmoneus kwam er echter wat er gebeurd was, en behandelde zijn dochter daarna zeer slecht. De te vondeling gelegde Neleus en zijn broer werden echter gevonden door passerende paardendrijvers. Omdat een merrie de broer van Neleus met haar hoef raakte, en zo een blauwe plek veroorzaakte, noemen de paardendrijvers hem Pelias 1 en kreeg ook Neleus van hen zijn naam.

Dood van Sidero

Zo groeien de twee jongens op tussen de paardendrijvers en kwamen er achter, toen ze eenmaal volwassen waren, dat hun moeder Tyro zeer slecht werd behandeld door haar stiefmoeder Sidero. Daarop gaan de jongemannen op Sidero af om haar te straffen, maar weet de vrouw naar het tempelterrein van Hera te vluchten, en dacht daar veilig te zijn. Maar Pelias 1 trekt zich niets aan van de tempelwetten, en doodde Sidero op één van de altaren. Ook Salmoneus ontkwam niet aan een bestraffing, en werd vanwege zijn goddeloosheid door Zeus gedood met een van zijn bliksems. Hierna trouwt Tyro met Cretheus 1 en werd bij hem moeder van drie zoons, Aeson, Pheres 1 en Amythaon 1, die de halfbroers van Neleus en Pelias 1 werden.

Koning van Pylos

Na de dood van Cretheus 1 ontstond er tussen de tweelingbroers een strijd over het koningschap van Thessalië, en gaan ze uit elkaar. Terwijl Pelias 1 koning werd van Iolcus gaat Neleus, samen met een groot aantal andere mannen, naar de Peloponnesus en begint in het zuidwesten een oorlog. Uiteindelijk weet Neleus de streek Messene te veroveren en stichtte daar de stad Pylos waar hij koning over werd. De omgeving is rijk aan vruchtbare graslanden waardoor Neleus paarden gaat fokken en uiteindelijk grote aantallen van deze dieren in bezit kreeg en vele rijkdommen verwierf. Daarnaast ontwikkelde Neleus zich tot een wijze man die de voorkeur aan vrede gaf boven oorlog.

Huwelijk en kinderen

In Pylos trouwt Neleus met Chloris 1, de enige overlevende dochter van Amphion 1 en Niobe 1 uit Thebe, nadat hij een enorme bruidsschat voor het meisje had betaald. Het is een vruchtbaar huwelijk want Neleus wordt bij haar vader van dertien zoons. De namen van deze zoons waren: Alastor 2, Asterius 1, Chromius 6, Deimachus 2, Epilaus, Eurybius 1, Eurymenes 1, Evagoras 1, Periclymenus 1, Phrasius 1, Pylaon, Taurus 1 en de jongste Nestor. Naast deze zoons kreeg Neleus slechts één dochter: Pero 1. Van de jongens was Periclymenus 1 de oudste, die van zijn grootvader Poseidon het vermogen kreeg om van gedaante te veranderen.

Vrijers voor Pero 1

Nadat zijn dochter Pero 1 was opgegroeid kwamen er vele trouwlustige jongemannen op haar schoonheid af. Omdat Neleus geen strijd om haar wil ontketenen, verklaarde Neleus dat hij zijn dochter zal schenken aan diegene die hem de runderen van Phylacus 2 zou bezorgen. De opdracht is niet eenvoudig, omdat de dieren bewaakt werden door een Hond die door geen mens of dier benaderd kon worden. Ruim een jaar later komt de ziener Melampus 1 hem toch de runderen bezorgen, en schenkt Neleus, in navolging van zijn belofte, Pero 1 aan hem. Maar Melampus 1 was niet degene die met Pero 1 wilde trouwen, maar zijn broer Bias 4 aan wie de ziener haar dan ook als vrouw gaf.

Vee- en paardendiefstal

Het vertrek van de wagenmenner

Wanneer koning Augeas, uit het naburige Elis eens wagenraces met als hoofdprijs een drievoet organiseert, stuurt Neleus een wagen met vier van zijn snelle renpaarden naar de wedstrijd. De arrogante Augeas weigert echter om dit vierspan te laten deelnemen, en stuurt de menner lopend met een zeer beledigend schrijven terug naar Neleus. Zodra Neleus de boodschap leest is hij zeer verontwaardigd maar besluit, om oorlog te voorkomen, niets terug te doen. Maar de mannen uit Elis worden steeds brutaler en stelen vee van zijn onderdanen. Dan is Neleus het zat en stuurt zijn jongste zoon Nestor eropuit om wraak te nemen.

Revanche

Die komt de volgende nacht terug met een rijke buit van elk vijftig runderen, schapen, varkens en honderdvijftig kastanjebruine merries met de nodige veulens. Neleus is zeer verheugd als hij de buit ziet, en roept de volgende dag alle mannen op die nog schulden te vorderen hebben op de mannen uit Elis. Zelf neemt de koning driehonderd schapen en runderen als schadeloosstelling voor zijn verloren paarden, en verdeelt de rest onder de andere mannen als die bijeenkomen.

Oorlog met Elis

Drie dagen later wordt Pylos heimelijk aangevallen door een leger uit Elis. De Epeeërs willen de burcht, Tryoessa, dat aan de grens ligt, vernielen en belegeren de versterking door de omliggende vlakte in bezit te nemen. Die nacht komt de Godin Athena Neleus waarschuwen wat er aan zijn grens gebeurde, mobiliseert Neleus zijn eigen leger, en stuurt dat op de Epeeërs af. Zijn zoon Nestor verbiedt hij echter om te gaan, vanwege zijn jonge leeftijd, en verstopt zelfs de paarden van zijn zoon om te voorkomen dat hij toch gaat. Maar Nestor trok zich hier niets van aan, en ging lopend naar de strijd. Onder zijn aanvoering weet het leger de aanvallers te verslaan en ook Nestor keert daarna zegevierend terug naar huis

Heracles

Kort daarna komt Heracles aan bij Neleus, nadat hij per ongeluk Iphitus 4, de zoon van Eurytus 2, had gedood, nadat die water over hem gemorst had. Heracles vraagt Neleus om hem ritueel te reinigen van deze moord op de onschuldige jongen, terwijl hij als smekeling aan zijn voeten zit. Daarop pleegt Neleus overleg met zijn zoons maar vonden die allen, uitgezonderd Nestor, dat het verzoek van Heracles geweigerd moest worden vanwege hun vriendschap met Eurytus 2. Daarop reist Heracles door naar Deiphobus 2, de zoon van Hippolytus 3, om hem hetzelfde te vragen. Neleus beseft echter wel dat Heracles deze weigering niet zal vergeten, en stuurt zijn jongste zoon Nestor naar Gerenië.

Dood van Neleus

Het voorgevoel van Neleus was terecht want enige tijd later rukt Heracles met een groot leger op tegen de stad. Neleus en zijn zoons verdedigen dagenlang de stad dapper tegen de geweldenaar, waarbij de oudste zoon Periclymenus 1 het Heracles bijzonder lastig maakte door hem in allerlei gedaanten aan te vallen. Ook de zoons van Hippocoon 2 komen Neleus en zijn bedreigde stad te hulp. Ondanks dat slaagt Heracles er uiteindelijk in om de stad te veroveren en doodt Neleus en al zijn zoons, behalve Nestor die niet aanwezig was en in Gerenië verbleef.

Stamboom:

Poseidon / Hippocoon 3 Tyro Amphion 1 Niobe 1
Neleus Chloris 1
Alastor 2, Asterius 1, Chromius 6, Deimachus 2, Epilaus, Eurybius 1, Eurymenes 1, Evagoras 1, Nestor, Periclymenus 1, Pero 1, Phrasius 1, Pylaon, Taurus 1

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz