Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Niobe 1

De verleidelijke Niobe

Niobe 1 is volgens de meest gangbare mythen een dochter van Tantalus 1 en Dione 4 uit de stad Siphylus in Klein-Azië, en heeft ze twee broers: Broteas 1 en Pelops. Volgens de schrijver Parthenius was Niobe 1 echter de dochter van Assaon. Ze is een trots meisje dat niet leerde van het lot van Arachne, haar streekgenote, om op te kijken naar de Goden, en hen met deemoed te vereren. Zodra Niobe 1 de huwbare leeftijd bereikt trouwt ze met Amphion 1, de zoon van Zeus en Antiope 2, die in Thebe koning was geworden. Ook hier wijkt Parthenius af van de meeste mythen en stelt dat Niobe 1 trouwde met Philottus.

Vele kinderen

In beide situatie is het een vruchtbaar huwelijk want Niobe 1 schenkt het leven aan een groot aantal kinderen. Volgens de meeste schrijver waren dit zeven zoons en zeven dochters, maar worden ook andere aantallen genoemd. De namen van deze zoons waren: Agenor 6, Amphion 4, Amyclas 1, Anthus 1, Archenor, Chias, Damasichthon, Eudoxa, Eupinytus, Ilioneus 2, Ismenus 1, Phaedimus 1, Sipylus 2 en Tantalus 2. Voor de dochters worden in de diverse mythen de navolgende namen omschreven: Astycratia, Astynome 1, Astyoche 3, Chloris 1, Cleodoxa, Ethodaia, Meliboea 1, Neaera 2, Ogygia, Pelopia 3, Phthia 3, Phylomache en Thera.

Beschimping van Manto 1

Niobe 1 is bijzonder trots over deze grote kinderrijkdom, en de macht en lierkunst van haar man, en steekt dat niet onder stoelen of banken. Ze schroomt dan ook niet om de zieneres Manto 1 te beschimpen, wanneer die in de straten van Thebe de bevolking oproept om Leto en haar twee kinderen, Apollo en Artemis, in de tempel te vereren. Zodra Niobe 1, omgeven door haar vriendinnen en in kostbare kleding, de zieneres ziet stopt ze en kijkt pralend om zich heen naar de bevolking die de zieneres volgen naar de tempel. Dan kan Niobe 1 zich niet langer inhouden omdat de mensen Leto en haar kinderen meer vereren en schreeuwt:

Hoogmoed

Het is dwaas om Goden te vereren die we alleen van naam kennen. en nooit kunnen zien, boven degenen die wel zichtbaar zijn! Waarom vereren jullie wel Leto en niet mijn macht. Ik ben het kind van Tantalus 1, die als enige aan de tafels van de Goden mocht mee-eten. Mijn moeder is een dochter van Atlas en mijn vader is de zoon van Zeus. De muren van Thebe zijn opgericht door het lierspel van mijn man, en waar je ook kijkt is in Thebe grote rijkdom zichtbaar. Kijk ook naar mijn grote schoonheid en de vele kinderen die ik heb gebaard. Wie waagt het dan om Leto boven mij te stellen! Toen zij moest bevallen gunde heel de Aarde haar geen plek om te baren. Nee, die Godin van jullie werd overval verstoten tot uiteindelijk het eiland Delos medelijden met haar kreeg. Daar kreeg ze een tweeling, maar mijn buik droeg zeven keer zoveel kinderen. Ik ben gezegend, wie kan dat ontkennen of twijfelt daar nog aan? Stel dat er een gedeelte van mijn grote gezin alsnog verloren gaat, dan nog zullen het er nooit zo weinig worden als die luttele twee van Leto. Schei dus uit et dit offer, en doe die lauwerkransen af!

Wraak van Leto

Geschrokken, door haar uitval, doet de bevolking wat Niobe 1 hen opdraagt, en druipen met een stil gefluister over zoveel hoogmoed af terwijl ze stilletjes tot Leto bidden. Maar ook Leto had het gepoch van Niobe 1 gehoord en beklaagt zich woedend bij Apollo en Artemis over de hoogmoed van die Thebaanse vrouw. De twee bedenken zich geen moment en gaan samen naar Thebe om Niobe 1 te straffen voor haar goddeloosheid. Korte tijd later klinkt er een door de straten van Thebe een luid geroezemoes en gehuil, en krijgt Niobe 1 te horen dat al haar zoons gedood zijn door Apollo. Ook Amphion 1 kreeg dit noodlot te horen en stormt woedend naar de tempel van Apollo om verhaal te halen maar wordt daar, net als zijn kinderen, door een pijl van Apollo gedood.

Verdriet

De dood van Niobes' zoons

De trots van Niobe 1 is nu gebroken. Ze werpt zich jammerend op de lijken van haar zoons en drukt kussen op hun koude lichamen. Jammerend ontbloot ze haar bovenlichaam en slaat haar borsten met beide vuisten bont en blauw terwijl ze de haren uit haar hoofd rukt van verdriet. Uiteindelijk richt ze haar blik naar de hemel en roept: ‘Geniet dan, harteloze Leto, van mijn verdriet. Geniet van mijn rouw en stil uw wrede hart aan mijn leed. Die zeven doden zijn ook mijn dood, u wint!’ Maar Niobe 1 kan haar nederlaag niet verkroppen en valt opnieuw uit tegen Leto: ‘Vier uw triomf Leto, maar in mijn verdriet heb ik nog altijd meer kinderen dan u. Na zoveel doden heb ik nog steeds meer kinderen!’ Nog voordat ze is uitgesproken klinkt het zoemen van nieuw pijlen die vanuit de hemel door Artemis naar beneden worden geschoten. En een voor een vallen ook de dochters van Niobe 1, die om haar heen stonden, dodelijk getroffen op de grond.

Metamorfose

Niobe 1 probeert ze nog te beschermen door met uitgespreide handen voor hen te gaan staan, terwijl ze smekend roept: ‘Spaar er tenminste één!’ Maar Artemis is meedogenloos en zo blijft Niobe 1, zonder man en kinderen, alleen achter terwijl de lijken van haar dierbaren om haar heen liggen. Niobe 1 is volledig gebroken en zit huilend en rouwend bij haar dode kinderen op de berg Sipylus. Uiteindelijk staat ze op en bouwt voor al haar kinderen een brandstapel om ze aan hun laatste reis naar de onderwereld te laten beginnen. Daarna vlucht Niobe 1 huilend de heuvels in waar uiteindelijk Zeus haar, zittend op een rotsblok, in grijs gesteente veranderde waar nu nog steeds de tranen van afdruipen.

Alternatieve versies

Volgens enkele mythen werden niet alle zoons en dochters gedood maar werden één jongen en één meisje gespaard van de pijlen van Apollo en Artemis. In de ene versie zijn dat Amphion 4 en Chloris 1, en in de andere versie Amyclas 1 en Meliboea 1. Daarnaast is er nog de versie waarin Assaon verliefd werd op zijn eigen dochter Niobe 1. Als Niobe 1 weigert om aan zijn verlangen te voldoen doodt Assaon alle kinderen van Niobe 1 en werpt zij zich hierna van verdriet van een hoge rots.

Stamboom:

Tantalus 1 / Assaon Dione 4 / - Zeus / Iasus 4 / Hephaistus Antiope 2 / - / -
Niobe 1 Amphion 1 / Philottus
Zoons: Agenor 6, Amphion 4, Amyclas 1, Anthus 1, Archenor, Chias, Damasichthon, Eudoxa, Eupinytus, Ilioneus 2, Ismenus 1, Phaedimus 1, Sipylus 2, Tantalus 2 Dochters: Astycratia, Astynome 1, Astyoche 3, Chloris 1, Cleodoxa, Ethodaia, Meliboea 1, Neaera 2, Ogygia, Pelopia 3, Phthia 3, Phylomache, Thera

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz