Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Nyx - Nox

Nyx, de godin van de Nacht

Nyx, die in het Latijns Nox wordt genoemd, is één van de Oergoden die werden ‘geboren’ tijdens het ontstaan van de wereld. Volgens de oude Grieken was Nyx de personificatie van de duistere nacht, de absolute duisternis waarin geen licht of ster te zien was. Zij sprong, wanneer het haar tijd was, vanaf Aarde met haar strijdwagen die door een tweespan werd getrokken, de lucht in naar de hoge hemelkoepel om daar de hemel met haar sterrenmantel zichtbaar te maken voor de mensheid.

Hesiodus

Volgens Hesiodus ontstond de Godin Nyx direct uit Chaos. Samen met haar broer, Erebus, die ook uit Chaos was ontstaan, verwekte Nyx Hemera 1 (Dag) en Aether (Heldere boven-hemel). Verder bracht zij zonder hulp van een mannelijke God, toen er mensen op de aarde rondliepen, een groot aantal Abstracte Goden voort die verantwoordelijk waren voor allerlei, vaak vervelende, zaken die de mensheid konden kwellen. Dit waren: Doem, Doods-lot, Thanatos (Dood), Waanzin, Dromen, Blaam, Leed, Bedrog, Sluimerende Liefde, Ziekten, Ouderdom, Verraad, Woede, Wrok, Wroeging en nog een groot aantal anderen.

Naast deze Abstracte Goden bracht Nyx uit zichzelf een aantal andere Godinnen voort die taken op Aarde vervulden. Zo baarde zij de Hesperiden, die de prachtige appels, het fruit en de bomen bewaakten in het uiterste westen. Daarna de drie Moiren (Lotsgodinnen), Clotho, Lachesis en Atropus, die misdaden meedogenloos straften. Dit drietal stelde bij elke geboorte van een mens vast met welke voor- en tegenspoed deze te maken zou krijgen. Voorts bracht Nyx Nemesis voort, een ramp voor de sterfelijke mensen. Ten slotte baarde Nyx de onstuimige Eris, de Godin die verantwoordelijk was voor elke twist op aarde.

Nyx woonde in de Tartarus (Onderwereld), dat aan de grens van de donkere Aarde was gelegen. Hier ontmoeten Nyx (Nacht) en Hemera 1 (Dag) elkaar wanneer de één naar binnen ging om zich te verbergen, en de ander naar buiten stapt om zich op Aarde te vertonen. Eenmaal buiten gaan zij rond de aarde om, of de duisternis of het daglicht over de Aarde te verspreiden. In de Tartarus woont Nyx samen met haar kinderen Hypnos en Thanatos en zien ze nooit de Zon schijnen.

Chaos - Chaos -
Nyx Erebus
Hemera 1, Aether

Chaos - - -
Nyx -
Bedrog, Blaam, Doem, Doods-lot, Dromen, Eris, Hypnos, Leed, Nemesis, Ouderdom, Sluimerende Liefde, Thanatos, Verraad, Woede, Wrok, Wroeging, Ziekten,
Hesperiden: Aegle 1, Hesperia 1, Erythia, Moiren: Clotho, Lachesis, Atropus

Hyginus

In zijn boek Fabels geeft de schrijver Hyginus weer een andere versie van haar afstammelingen. Hij geeft echter niet aan uit wie Nyx is ontstaan, maar noemt wel haar kinderen die zij samen met Erebus verwekte. Dit zijn de Abstracte Goden: Dromen, Ellende, Hypnos, Kuisheid, Mededogen, Noodlot, Onbeschoftheid, Ontbinding, Ouderdom, Sluimerende Liefde, Thanatos (Dood), Schaamteloosheid, Tweestrijd, Vriendschap, Verraad, Woede, Wrok en Wulpsheid. Daarnaast noemt hij ook namen als Epaphus 2, Euphrosyne 2 en Porphyrion 3. Daarnaast baarde Nyx de Goden Nemesis, Styx en de drie Moiren (Lotsgodinnen): Clotho, Lachesis, Atropus, en de vier Hesperiden: Aegle 1, Arethusa 1, Hesperia 1 en Erythia.

Chaos - Chaos -
Nyx Erebus
Dromen, Ellende, Epaphus 2, Euphrosyne 2, Hypnos, Kuisheid, Mededogen, Nemesis, Noodlot, Onbeschoftheid, Ontbinding, Ouderdom, Porphyrion 3, Schaamteloosheid, Sluimerende Liefde, Styx, Thanatos, Tweestrijd, Verraad, Vriendschap, Woede, Wrok, Wulpsheid
Hesperiden: Aegle 1, Arethusa 1, Hesperia 1, Erythia, Moiren: Clotho, Lachesis, Atropus

Apollodorus en Aeschylus

Volgens de schrijvers Apollodorus en Aeschylus zijn de drie Erinyen (Wraakgodinnen) de dochters van Nyx die samen met hun moeder in de Onderwereld wonen.

Chaos Nevel - -
Nyx -
Erinyen: Alecto, Tisiphone 1, Megaera

Quintus van Smyrna

Quintus van Smyrna omschrijft in zijn Val van Troje dat Eos 1, de Godin van de Dageraad, het kind is van Nyx en Nevel. Deze dochter zou later de zoon Memnon baren, die een belangrijke rol zou spelen in de Trojaanse Oorlog.

- - - -
Nyx Nevel
Eos 1

Euripides

De treurspelschrijver Euripides stelt verder in zijn Waanzin van Heracles dat de maagdelijke Waanzin een dochter is van de Godin Nyx en Nevel. Meestal wordt Waanzin gebruikt door de Erinyen om misdadigers mee te straffen vanwege hun misdaad. In zijn werk Cycloop wordt een kind van Nyx opgevoerd, namelijk Slaap (Hypnos), om het eenogige monster op verzoek van Odysseus in slaap te brengen. Daarnaast speelt Nyx nog een rol in het toneelstuk Orestes waar zij Slaap over de mensheid uitstrooit.

- - - -
Nyx Nevel
Hypnos, Waanzin, Ziekten

Sophocles

Tenslotte stelt Sophocles in zijn werk Oedipus in Colonus dat de Erinyen dochters zijn van Gaea en Nyx, die in de buurt van Athene wonen, in plaats van in de onderwereld.

- - - -
Nyx Gaea
Erinyen: Alecto, Tisiphone 1, Megaera

Gebeurtenissen

Als Nyx’ zoon, de God van de Slaap Hypnos, eens op verzoek van Hera, Zeus in slaap laat vallen als zij Heracles wil tarten wanneer die van Troje naar huis zeilt, is Zeus woedend als hij wakker wordt. Hij merkt dat Heracles naar het eiland Kos is gedreven, vanwege de door Hera uitgelokte storm, en vindt dat de Hypnos de hoofdschuldige is. Hij wil Hypnos van de Olympus smijten maar Nyx beschermt haar zoon. Ondanks zijn woede past Zeus er wel voor op om de Oergodin te beledigen en ontsnapt Hypnos zo aan zijn wraak.

Slechts eenmaal wijken Nyx (nacht) en Hemera 1 (dag) af van hun dagelijkse patroon om elkaar af te lossen wanneer Zeus met Alcmene het bed deelt. Zeus gebiedt Hemera 1 om drie dagen lang niet te verschijnen waardoor Nyx gedwongen is om al die tijd met haar wagen boven Aarde aanwezig te zijn, zodat de Oppergod een lange nacht de tijd heeft om zijn zoon Heracles te verwekken.

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz