Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Phineus 1

Phineus en Cleopatra

Volgens de meest gangbare mythen is Phineus 1 een zoon van Agenor 3 uit Phoenicië. Voor wat betreft de moeder van Phineus 1 bestaan er twee varianten en worden Argiope 3 en Cassiopea 4 als namen genoemd. In deze situatie heeft Phineus 1 drie broers; Cadmus, Phoenix 2, Cilix, en nog een jongste zus Europa 2, die later door Zeus zou worden geschaakt in de gedaante van een witte stier 1. Volgens de schrijver Hesiodus was Phineus 1 echter een zoon van Phoenix 2, de zoon van Agenor 3, en Cassiopea 5. Ten slotte is er nog een derde variant waarin gesteld wordt dat Phineus 1 een zoon is van Zeegod Poseidon bij een onbekende vrouw.

Zoektocht Europa 2

Nadat de zus van Phineus 1, Europa 2, door Zeus was geschaakt is Agenor 3 radeloos, en stuurt al zijn zoons en zijn vrouw de wereld in om Europa 2 te zoeken. Hij geeft ze bovendien de boodschap mee dat ze niet terug hoeven te keren naar Phoenicië als ze Europa 2 niet weten te vinden. Zo trekt Phineus 1 de wereld in op zoek naar zijn zus maar kan haar, net als zijn broers, niet vinden. Moe van het zoeken besluit hij uiteindelijk om in Thracië, vlakbij de Bosporus op kaap Thynia bij de stad Salmydessus, te gaan wonen. Daar trouwt Phineus 1 met Cleopatra 5, de dochter Orithyia 1 en de God van de Noordenwind, Boreas 1. Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren, twee zoons met de namen Plexippus 2 en Pandion 4, en een dochter Olizone die later met Dardanus 1 zou trouwen. Ook hier geeft Hesiodus weer een andere versie, en noemt de twee zoons Thynus en Mariandynus.

Blindheid

Na vele jaren getrouwd te zijn is Phineus 1 echter op Cleopatra 5 uitgekeken en treedt opnieuw in het huwelijk, ditmaal met Idaea 2. Idaea 2 vindt het echter maar niets dat Phineus 1 kinderen had bij Cleopatra 5, en beschuldigt de zoons ervan haar te hebben willen verleiden. Phineus 1 geloofde het verhaal van Idaea 2 en straft het tweetal door ze blind te maken. Bovendien straft hij Cleopatra 5 door haar op te sluiten in de gevangenis. Ten gevolge van dit voorval schonk Apollo aan Phineus 1 de gave van het voorspellen. Door dit talent wist Phineus 1 precies te voorspellen wat oppergod Zeus en de andere Goden van plan waren, en schroomde niet om dit aan de mensen te onthullen. Woedend over deze onthullingen straft Zeus Phineus 1 door hem blind te maken, en bovendien de Harpijen op hem af te sturen. Om deze kwelling lang te moeten verduren schonk Zeus hem bovendien een lang leven, waardoor Phineus 1 vele generaties van mensen overleefde. Volgens Hesiodus werd Phineus 1 blind gemaakt door Poseidon omdat hij Phrixus 1, die op een Gouden Ram uit Griekenland was gevlucht, de weg wees naar koning Aeetes in Colchis.

Harpijen

Tijdens dit lange leven werd Phineus 1 elke dag bezocht door de Harpijen, die al het eten van zijn tafel roofden zodra dit was klaargezet. Deze gevleugelde vrouwelijke wezens kwamen dan onder luid gekrijs uit de hemel vallen en gristen al het voedsel van tafel. Het weinige dat ze niet meenamen stonk zo vreselijk dat niemand er nog een vinger naar uit durfde te steken, laat staan het nog te eten. Het weinige eten dat Phineus 1 nog te pakken wist te krijgen, voordat de Harpijen verschenen, was net genoeg om in leven te blijven maar te veel om te sterven. Zo werd Phineus 1 vele jaren gekweld door de Harpijen en werd een oude man die tot op het bot vermagerd was. Hij heeft slechts één hoop, omdat de Lotsgodinnen hem dat in het verleden hadden onthuld, dat de zoons van Boreas 1 hem ooit van deze wrede plaag zullen verlossen.

Aankomst Argonauten

Als de bedienden van Phineus 1 hem op een dag komen waarschuwen dat er een vreemd schip naar de kust onderweg is begrijpt hij in een flits dat de langverwachte verlossing eindelijk is aangebroken. Met behulp van zijn staf gaat hij schuifelend naar de waterkant om het schip en de opvarenden op te wachten, en roept zodra ze zijn aangemeerd: ‘Welkom Argonauten, langverwachte groep mannen die ik ken vanuit mijn gebeden! Ik weet van welke Goden jullie afstammen en met welke opdracht jullie eropuit zijn gestuurd naar Colchis om daar de Gouden Vacht te veroveren. Ik weet welke avonturen jullie op Lemnos en bij de kwaadaardige Cyzicus hebben meegemaakt. Ik zal jullie niet lastigvallen met mijn eigen omzwervingen, en hoe Apollo in mijn geest woont, of hoe ik het zicht in mijn ogen verloor. Maar verlos mij van de Harpijen, want die vreselijke monsters stelen al het eten van mijn tafel! Onder jullie bevinden zich de zoons van Boreas 1, de broers van mijn eerste vrouw, en als de voortekens mij niet bedrogen hebben zullen zij die monsters op de vlucht jagen.

Verjaging Harpijen

Phineus begroet de Argonauten

Verbijsterd over zijn kennis drommen de mannen om hem heen, en beginnen honderduit vragen te stellen terwijl de zoons van Boreas 1, Zetes en Calais, de oude man bij de hand grijpen. Daarop vertelt Phineus 1 de twee hoe hij getrouwd was geweest met Cleopatra 5, en hij dus hun zwager was. Vervolgens klaagt hij weer hoe hij moet lijden onder de Harpijen. Door medelijden bewogen beloven Zetes en Calais de oude man te helpen en, belooft Phineus 1 op zijn beurt de Argonauten te helpen door hen te voorspellen wat er verder op hun tocht zal gebeuren, en met welke gevaren ze nog te maken zullen krijgen. De Argonauten stemmen met zijn voorstel in en er wordt snel een tafel met eten klaargezet. Direct komen de Harpijen, met veel gekrijs, uit de hemel vallen om het eten weg te grissen maar trekken Calais en Zetes hun zwaarden. Zodra de Harpijen die blinkende zwaarden zien slaan ze geschrokken op de vlucht, en zetten de gevleugelde broers de achtervolging in om de monsters te doden.

Orakel Phineus 1

Enige tijd later keren Calais en Zetes terug en melden dat Phineus 1 nooit meer geteisterd zal worden door de Harpijen. Phineus 1 is uiteraard zeer gelukkig met het resultaat, en begint dan de Argonauten te voorspellen wat hen allemaal in de toekomst te wachten staat. Zo vertelde hij hen hoe ze de Symplegaden moeten passeren door een duif vooruit te sturen, om daarna de Zwarte Zee op te varen. Dan somt hij alle gevaren op die op ze zuidkust dreigen, hoe ze op het eiland van Ares 1 de Stymphalische vogels moeten verjagen om, na nog enkele andere belevenissen, uiteindelijk bij koning Aeetes in Colchis te arriveren waar de Gouden Vacht in het heilige bos van Ares 1 aan een oude eik was vastgenageld.

Tot slot vertelde hij hen dat ze na hun vertrek uit Colchis een andere route moeten nemen om uit de Zwarte Zee te komen en hun aanvoerder, Iason, vooral op de Godin van de liefde Aphrodite moet vertrouwen, omdat daar het succes van hun tocht daar van afhing. Zo besloot Phineus 1 zijn overweldigende orakel en gaan de Argonauten, na een offer te hebben gebracht om bij de Goden om hulp te smeken voor de vele gevaren die hen nog te wachten stonden, terug naar hun schip om de tocht te vervolgen. Als afscheidsgeschenk geeft Phineus 1 hen nog de duif mee die ze nodig hebben bij de Symplegaden, en neemt hij zwaaiend afscheid aan de kust.

Alternatieve versie

Volgens een alternatieve versie moesten de Argonauten enkele dagen wachten voordat ze verder konden varen, vanwege een ongunstige wind, en gebeurde het volgende. Terwijl de Argonauten wachten komen de twee blinde zoons van Phineus 1 naar de Argonauten die ze smeken om hen te verlossen van hun ellendige lot. Ze vertellen dat ze de zoons van Cleopatra 5 zijn, en zeer slecht worden behandeld door Idaea 2, de tweede vrouw van Phineus 1. Die had de blinde jongens in een grafkelder opgesloten waar ze voortdurend werden geslagen met zwepen.

Als Phineus 1 ontdekt dat zijn zoons uit de grafkelder zijn ontsnapt, en met de Argonauten hebben gesproken, is hij woedend en laat ze opnieuw opsluiten. Vervolgens gaat hij naar de Argonauten toe om te vertellen dat die zich met hun eigen zaken moeten bemoeien. 'Want geen enkele vader', zo zei hij, 'eist uit vrije wil straf voor zijn zoons, tenzij zij de natuurlijke liefde die ouders hebben voor hun kinderen, door de omvang van hun misdaden, hebben overwonnen'. Maar de Argonauten verlossen de jongen toch uit de grafkelder, verwijderen de boeien waarmee ze waren vastgebonden, en doodden de gevangenbewaarders die weerstand boden. Toen gaf Phineus 1 bevel aan een grote groep mannen om de Argonauten aan te vallen, maar die werdeen allemaal gedood door Heracles, en stuurde ook Phineus 1 naar de Onderwereld. Heracles bevrijdde bovendien Cleopatra 5 uit de gevangenis, en gaf de macht over de stad aan haar twee blinde zoons.

Stamboom:

Agenor 3
Phoenix 2 / Poseidon
Argiope 3 / Cassiopea 4
Cassiopea 5 / -
Boreas 1 Orithyia 1
Phineus 1 Cleopatra 5
Olizone, Plexippus 2, Pandion 4, Thynus, Mariandynus

Agenor 3
Phoenix 2 / Poseidon
Argiope 3 / Cassiopea 4
Cassiopea 5 / -
Dardanus 1 Olizone
Phineus 1 Idaea 2
-

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz