Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Prometheus

Prometehus steelt het vuur uit de hemel

Prometheus (vooruit denkende) is een zoon van de Titaan Iapetus 1 en de Oceanide Clymene 5, die ook Asia 1 wordt genoemd, en kort na het ontstaan van de wereld werd geboren. Prometheus heeft drie broers met de namen: Atlas, Menoetius 2 en Epimetheus (achteraf denkende). In tegenstelling tot zijn uiterst domme broer Epimetheus is Prometheus zeer slim en een man die de mensheid een warm hart toedroeg, maar daardoor later een groot conflict met Zeus kreeg. Prometheus bezat ook de gave van voorkennis, en wist van vele zaken af die nog te gebeuren stonden.

Athena en Titanenstrijd

Voordat het conflict met Zeus speelde was Prometheus een trouw volgeling van de Oppergod, en helpt hem ‘bevallen’ van Athena toen de datum van haar geboorte was aangebroken. Dan slaat Prometheus met een bijl een gat in het hoofd van Zeus, waarna de Godin Athena, volledig bewapend, tevoorschijn springt. Er zijn echter ook mythen die stellen dat Hephaistus degene was die Zeus hielp bij haar geboorte. Prometheus helpt Zeus ook in de strijd tegen de Titanen, hoewel hij zelf een zoon van een Titaan was.

Eerste mensen

Prometheus was ook de degene die uit een beetje klei en water de eerste mensen kneedde, naar het evenbeeld van de Goden. Deze mensen bezaten echter nog geen enkel gevoel of een ziel. Athena, die zijn creatie enorm bewonderde maakte dit karwei af, en blies de mensen hun geest in. Prometheus is enorm gesteld op de mensheid, en probeerde hun primitieve toestand te verbeteren. Zo liet hij hen rechtop lopen en naar de hemel te kijken, in plaats van naar de grond, zoals de dieren deden, en de Goden te vereren.

Offers

Deze eerste mensen voerden met groot ceremonieel offers aan de Goden, maar verbrandden daarbij het volledige offer, zonder iets voor zich zelf over te houden. Dan vraagt Prometheus aan Zeus toestemming voor zijn beschermelingen om slechts een deel van de dieren te aan de Goden te offeren, en de rest te mogen gebruiken als hun eigen voedsel. Nadat hij toestemming had verkregen offerde Prometheus zelf twee stieren. Toen hij eerst hun ingewanden op het altaar lag, wierp hij het resterende vlees van de twee stieren op een hoop, en bedekte die met een ossenhuid. De resterende botten bedekte en verborg hij met een andere huid, smeerde die in met heerlijk vet, en gaf Zeus de keuze om een stapel uit te kiezen.

Diefstal van het vuur

Dan zegt Zeus tegen hem: ‘Zoon van Iapetus 1, die verdeling door jou van de stukken lijkt me niet eerlijk!’ Dan zegt de sluwe Prometheus: ‘Zeus, u beroemdste van de Goden, kies van de porties er een voor uzelf die bij u in de smaak valt!’ Hoewel Zeus de list doorgrondde koos hij toch het offer met het glimmende vet waaronder de beenderen waren verborgen. Maar zodra hij het bedrog ‘ontdekte’ vulde een enorme woede zijn hart en zegt: ‘Prometheus, mijn vriend, je bent een meester in denkkracht en sluwheid!’ Hierna besluit Zeus om Prometheus te kwetsen door de mensheid het vuur te ontnemen, waardoor ze het vlees niet meer konden braden en dus niet bruikbaar was. Maar Prometheus was niet voor één gat te vangen en keerde, zonder dat Zeus het merkte, terug naar de aarde terwijl hij in een venkelstengel een klein vonkje vuur had verborgen. Dit gaf hij aan de mensheid, en toonde hen hoe ze dit brandend moesten houden door het met as te bedekken.

Wraak van Zeus

Opnieuw is Zeus woedend en bedenkt een groot kwaad voor de mensheid. Hij gaf opdracht aan Hephaistus om uit aarde een meisje te maken, en aan de andere Goden om het meisje bepaalde vaardigheden bij te brengen. Zo moest Athena haar leren weven, schonk Aphrodite haar gratie, en Hermes een gluiperige aard en een menselijke stem. Deze creatie noemde Zeus Pandora 1 (Geschenk aan iedereen), om tot een kwelling van de mensheid te worden, en liet haar door Hermes naar Epimetheus brengen om diens vrouw te worden. Hoewel Epimetheus door Prometheus gewaarschuwd was om nooit een gift van Zeus aan te nemen, accepteerde hij toch het geschenk van Zeus en nam Pandora 1 tot vrouw.

Doos van Pandora 1

In het huis van Epimetheus stond ook een vat met bijzondere inhoud, waar niemand in mocht kijken. Pandora 1 kon haar nieuwsgierigheid echter niet bedwingen en opende toch het vat. Zodra Pandora 1 het deksel van het vat tilde vloog onmiddellijk alle ellende en ontelbare rampen naar buiten, die erin waren opgesloten, en verspreidden zich over de wereld. Allen Hoop bleef achter in het vat, omdat Pandora 1 nog net op tijd het deksel sloot. Maar het leed was geschied waardoor de paradijselijke staat van de mensen verloren ging en ze sinds die tijd geplaagd werden door allerlei ziekten, terwijl ook de natuur hen niet meer als vanzelf van voedsel voorzag.

Bestraffing Prometheus

De marteling van Prometehus

Maar ook Prometheus ontkwam niet aan de woede van Zeus voor zijn diefstal van het vuur uit de hemel. De Oppergod laat hem door Hephaistus en de Hecatoncheires oppakken en met onverbrekelijke ketenen vastklinken aan een rots in de Kaukasus. Bovendien stuurt Zeus elke dag een Adelaar op hem af om aan zijn lever te vreten, die vanwege zijn onsterfelijkheid elke nacht weer aangroeide. Zo werd Prometheus elke dag gefolterd en leed hij elke keer opnieuw hevig pijn als zijn lever weer wordt opengereten en zijn bloed (ichor) op de grond druppelde. Dan galmt zijn gekreun door de bergen en durft geen enkele sterveling zich in zijn buurt te wagen.

Bericht voor Zeus

Af en toe komen er alleen wat Nimfen langs om met Prometheus te spreken, die hem uit medelijden voorstellen om zich met Zeus te verzoenen. Maar Prometheus weigert en zegt dat Zeus hem uit eigen beweging zal verlossen, omdat hij iets over Thetis en het kind dat zij zal baren weet. Dit bericht brengen de Nimfen over aan Zeus die daarna afspreekt met Prometheus om hem te bevrijden van zijn ketens als hij vertelt wat hij weet over Thetis, waar Zeus enorm verliefd op is. Dan onthult Prometheus aan Zeus dat hij niet het bed moet delen met Thetis, omdat de zoon die zij zal baren machtiger zal worden dan zijn vader en hem bovendien van zijn koninkrijk zal beroven.

Bevrijding Prometheus

Geschrokken laat Zeus vervolgens Thetis varen, en geeft haar als vrouw aan Peleus. Vervolgens laat hij Prometheus bevrijden door Heracles, die bovendien de Adelaar doodschoot die elke dag zijn lever aanvrat. Zo werd Prometheus, volgens zijn eigen voorspelling, na dertigduizend jaar lijden bevrijd en mocht hij zich weer onder de Goden en mensen mengen. Als dank voor zijn bevrijding geeft Prometheus aan Heracles de raad om de appels niet zelf op te gaan halen, maar de hemelbol van Atlas over te nemen en hem te sturen. Tevens adviseert hij hem om daarna aan Atlas te vragen om de hemelbol nog even over te nemen, zodat hij een doek op zijn hoofd kan leggen, waardoor Heracles weer van de bol verlost zal zijn.

Huwelijk en kinderen

Na al deze gebeurtenissen trouwt Prometheus met Hesione 3, een dochter van Oceanus en Tethys, maar wordt ook Pronoea als zijn vrouw genoemd. Samen krijgen ze in de streek Haemonië een zoon die ze Deucalion 3 noemen. Deze zoon bouwde als eerste van alle mensen heiligdommen voor de Goden, en was hij eveneens de eerste mens die een stad stichtte. Maar als Prometheus ontdekt dat Zeus het geslacht der mensen wil vernietigen, door een Zondvloed over het land te laten spoelen, geeft hij zijn zoon opdracht om een grote houten kist te bouwen. Daar moet Deucalion 3 samen met zijn vrouw instappen, nadat ze de nodige voorraden hebben aangelegd. Na de zondvloed zijn Deucalion 3 en Pyrrha 1 de enige mensen die deze ramp hebben overleefd, en heeft Prometheus opnieuw de mensheid gered van de ondergang.

Stamboom:

Iapetus 1 Clymene 5 (Asia 1) Oceanus / - Tethys / -
Prometheus Hesione 3 / Pronoea
Deucalion 3

Bronnen:

©2015 Maarten Hendriksz