Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Tereus

Philomela en Procne

Tereus is de krijgslustige zoon van Oorlogsgod Ares 1 die in Thracië woonde. Wanneer er een oorlog uitbreekt, tussen koning Labdacus van Boeotië en koning Pandion 3 van Athene, gaat Tereus naar Athene en steunt Pandion 3. Hierdoor weet Athene de overwinning te behalen en geeft de dankbare Pandion 3 zijn dochter Procne als vrouw aan Tereus. Zo verlaat Procne haar ouderlijk huis en gaat met Tereus mee naar het gure Thracië. Maar Procne mist haar zus Philomela 1 enorm, en vraagt vijf jaar na hun huwelijk, terwijl ze net moeder is geworden van de zoon Itys 1, aan Tereus of ze haar zuster in Athene mag opzoeken, of anders hij haar zelf wil ophalen. Tereus stemt in met het verzoek van zijn vrouw en gaat naar Athene om het verzoek van Procne aan haar vader over te brengen.

Philomela 1

Zodra hij daar aankomt, ontvangt Pandion 3 zijn schoonzoon hartelijk, en vertelt Tereus het doel van zijn bezoek. Verder beloofde Tereus, als Pandion 3 wilde instemmen, dat hij Philomela 1 na korte tijd weer naar huis zou brengen. Pandion 3 laat daarop zijn dochter Philomela 1 halen om te vragen of ze haar zus in Thracië wil bezoeken. Maar zodra het beeldschone meisje verscheen begon het hart van Tereus hevig te kloppen en sloeg de wellust bij hem toe. Gekweld door hartstocht herhaalt hij het verzoek van Procne, maar pleit nu ook voor zijn eigen verlangen. Verlangend haar zus te zien stemt Philomela 1 in met het verzoek van Tereus en smeekt haar vader om te mogen gaan. Pandion 3, die zijn dochters niets kan weigeren, stemt uiteindelijk in en neemt de volgende ochtend met tranen in zijn ogen afscheid van Philomela 1. Tegen Tereus zegt hij: ‘Beste schoonzoon, ik geef je mijn laatste dochter mee. Ik smeek je bij de Goden en ons verbond, breng haar snel terug.

Verkrachting

Zodra Philomela 1 aan boord van zijn schip is zingt het hart van Tereus van vreugde, en kan hij zijn lust nauwelijks in de hand houden. Maar zodra ze op de kust van Thracië landen kan hij zich niet langer bedwingen en sleurt Philomela 1 naar een hut in een donker bos. Verschrikt gilt Philomela 1 om hulp naar haar vader en zus, maar hoort niemand haar in het bos en verkracht Tereus het jammerende meisje. Als Tereus aan zijn verlangen heeft voldaan scheldt Philomela 1 hem uit voor schoft en zegt hem dat Procne ongetwijfeld wraak zal willen nemen voor zijn daad. ‘Ik zweer je, deze misdaad ontgaat de Goden niet en vroeg of laat zal ook mijn wraak jou treffen!

Verminking

Door haar woorden begint er angst en woede bij Tereus door te dringen, en trekt hij plotseling zijn zwaard. Vervolgens pakt hij Philomela 1 bij het haar, rukt met een haak haar tong naar buiten, en snijdt die met zijn zwaard af. Hierna slaat de hartstocht weer bij hem toe en verkracht hij Philomela 1 voor de tweede keer. Hierna keert Terus terug naar huis terwijl hij Philomela 1 opsluit in de hut met alleen een weefgetrouw om de tijd te doden. Thuis aangekomen dist Tereus schijnheilig, maar heel overtuigend, een verhaal op dat Philomela 1 in Athene was gestorven waardoor Procne in diepe rouw gedompeld wordt.

Wraak

De slachting van Itys

Zo denkt Tereus zijn misdaad verborgen te kunnen houden. Maar Philomela 1 weet haar verkrachting te verwoorden door de gebeurtenis in een wandkleed te weven en dat enkele jaren later, via een bediende, in handen van Procne te spelen. Zodra Procne het kleed ziet begrijpt ze de boodschap en gaat naar de boshut, waar ze haar zuster bevrijdde en de meisjes besluiten om wraak te nemen op Tereus. De volgende dag wordt Tereus nietsvermoedend door zijn vrouw uitgenodigd voor een feestmaaltijd en brengen de bedienden een grote schaal met vlees de eetzaal binnen. Verheugd roept Tereus: ‘Haal Itys 1 hier, zodat hij ook kan meegenieten.’ Vol grimmig leedvermaak zegt Procne daarop tegen hem: ‘Je vraagt naar iemand die al binnen is!’ Tereus snapt niets van haar woorden en roept telkens de naam van zijn zoon. Dan stormt Philomela 1 de zaal in en smijt het bebloede hoofd van Itys 1 naar Tereus.

Metamorfosen

Met een luide kreet stootte Tereus de tafel weg, toen hij besefte dat hij het vlees van zoon had gegeten. Dan roept hij de wraak van de Erinyen over de zussen af, terwijl hij tracht het halfverteerde vlees van zijn zoon uit te braken, en gaat met getrokken zwaard achter de zussen aan. Dan grijpen de Goden in, om verder bloedvergieten te voorkomen, en veranderen de twee vluchtende zussen in vogels. Maar ook Tereus kreeg vleugels en veranderde in een Hop, met een hoge kuif op zijn hoofd en een lange snavel als een uitgestoken zwaard.

Stamboom:

Ares 1 - Pandion 3 Zeuxippe 1
Tereus Procne
Itys 1

Ares 1 - Pandion 3 Zeuxippe 1
Tereus Philomelia
-

Bronnen:

©2016 Maarten Hendriksz