Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Thanatos - Dood

Thanatos, de God van de Dood

Thanatos, de God van de Dood, is één van de vele kleinere Goden die ontstonden vlak na het ontstaan van de wereld. Volgens Hyginus werden deze Goden geboren uit de verbinding tussen de Oergoden Erebus (Duisternis) en Nyx (Nacht). Volgens Hesiodus baarde Nyx deze Goden zonder tussenkomst van een mannelijke god.

De oude Grieken waren van mening dat voor elke emotie, lotsbestemming en levens- of handelswijze een God verantwoordelijk was. Deze Goden leefden meestal in de Onderwereld waar zij naar behoefte door de grotere Goden konden worden ingezet om de mensheid te teisteren met hun specialiteit. Volgens Homerus woonde Thanatos niet in de Onderwereld maar op het eiland Lemnos. Naast Nyx baarde de Twistgodin Eris ook enkele van deze kleinere Goden die voornamelijk verantwoordelijk waren voor zaken die te maken hadden met oorlog, ruzie of ander onheil.

De tweelingbroer van Thanatos is Hypnos, de God van de Slaap. Wanneer een mens op aarde sterft haalt Thanatos het dode lichaam op en brengt dat naar de Onderwereld. Tijdens dit werk draagt hij een vuurrode mantel. Daarnaast is Thanatos tijdens oorlogen veelvuldig op het slagveld te vinden, samen met de Moiren en de Erinyen, om de doden naar hun laatste rustplaats te begeleiden in de Onderwereld. Daar heeft hij het dan zo druk mee dat zijn mantel en gezicht besmeurd raken met bloedvlekken. Hij zweeft dan boven het slagveld, met zijn wrede handen ontbloot, en kiest met wijd openstaande kaken de helden uit.

Het meest bekende verhaal over Thanatos is dat van zijn ruzie met Apollo om het lichaam van Admetus 1. Apollo had namelijk bij de Moiren bedongen dat Admetus 1, als zijn tijd gekomen was, iemand anders in zijn plaats mocht sturen. Maar Admetus 1 kan niemand vinden die zijn plaats wil innemen, maar vindt uiteindelijk zijn vrouw Alcestis bereid om in zijn plaats te sterven. Wanneer Thanatos het huis van Admetus 1 nadert om Alcestis op te halen treft hij daar Apollo aan. Tussen hen ontstaat de navolgende, door Euripides beschreven discussie:

Thanatos: ‘Ah, wat hang jij hier rond Apollo? Betreed je weer op oneerlijke wijze het terrein van de Goden in de Onderwereld? Ben je nog niet tevreden nadat je de dood van Admetus 1 verhinderd hebt, door de Moiren listig te misleiden? Sta je nu voor Alcestis met je boog op wacht? Ze heeft zelf beloofd om in plaats van haar man te sterven.’
Apollo: ‘Wees gerust, ik doe je geen kwaad, geloof me.’
Thanatos: ‘Waarom dan die boog als je geen kwaad in de zin hebt.
Apollo: ‘Ik ben gewend die altijd mee te dragen.
Thanatos: ‘Ja, en dit huis van Admetus 1 oneerlijk te bevoordelen.
Apollo: ‘Omdat de ellende van een vriend me zwaar valt.
Thanatos: ‘Wil je me nu ook dit tweede lijk onthouden?
Apollo: ‘Ik heb je hém toch ook niet met geweld ontnomen?
Thanatos: ‘Wat doet hij dan nog hier? Hij hoort onder de grond.
Apollo: ‘Hij gaf zijn vrouw in ruil, die jij nu komt halen.
Thanatos: ‘Ja, en naar de Onderwereld af zal voeren.
Apollo: ‘Ga je. Want ik weet niet of ik je zover krijg.
Thanatos: ‘Iemand te doden als dat moet? Dat is mijn taak.
Apollo: ‘Nee, om de Dood te brengen bij wie eraan toe is.
Thanatos: ‘Ha, nu snap ik je bedoeling, waar je heen wilt.
Apollo: ‘Heeft Alcestis dus een kans om oud te worden?
Thanatos: ‘Nee. Ik wil ook genieten van mijn recht.
Apollo: ‘Meer dan dat ene leven krijg je dan toch niet?
Thanatos: ‘Ik stijg in aanzien als er jonge mensen sterven.
Apollo: ‘Je bent dus niet van plan me dit plezier te doen?
Thanatos: ‘Zeker niet. Je weet toch hoe ik ben.
Apollo: ‘Gehaat door de mensen en verafschuwd door de Goden.
Thanatos: ‘Je kunt niet alles krijgen.
Apollo: ‘Ik zweer je, hoe hardvochtig je ook bent, je zult nog inbinden, er komt een held naar dit huis. Hij wordt hier ontvangen in Admetus 1’ huis en zal je deze vrouw met geweld ontnemen. En zo krijg je van ons geen dank. Je bent dan even ver, maar maakt van mij een vijand.
Thanatos: ‘Wat je ook zegt, je schiet er niets mee op. Die vrouw gaat hoe dan ook de Onderwereld in. Ik ga nu op haar af om met mijn zwaard het offer te beginnen. Je bent aan de Onderwereldoden toegewijd wanneer dit staal je hoofdhaar heeft geofferd.
Hierna is het tweetal uitgesproken en gaat Thanatos op Alcestis af om haar mee te nemen naar de Onderwereld.

Nadat Thanatos vertrokken is met Alcestis komt Heracles bij Admetus 1 aan, en ontdekt dat diens vrouw door Thanatos is meegenomen. Hij belooft Admetus 1 te helpen en vertrekt snel om Thanatos in te halen. Heracles haalt het tweetal net voor de plek waar in Alcestis begraven zou worden. Hij slaagt er in om Thanatos het lichaam van Alcestis te ontfutselen, en brengt haar terug naar Admetus 1 terwijl Thanatos woedend met lege handen achterblijft.

Stamboom:

Erebus / - Nyx - -
Thanatos -
-

Bronnen:

©2016 Maarten Hendriksz