Namen Dieren Geografie Gebeurtenissen Sterrenbeelden Bronnen

vorige pagina

volgende pagina

Thetis

Thetis, de Nereide

Thetis is één van de Nereiden, de dochters van Zeegod Nereus en diens vrouw Doris 2, die kort na het ontstaan van de wereld worden geboren. Van alle Nereiden is Thetis de belangrijkste en de beroemdste. Net als haar zussen woont en leeft ze in zee, maar is ook vaak aan het strand te bespeuren waar ze in de zon ligt om haar haren te drogen. Als vervoermiddel gebruikt Thetis meestal een Dolfijn, of een andere vis, wanneer zij door het water reist. Maar ze maakt ook regelmatig gebruik van Triton als vervoermiddel. Tijdens de zondvloed, die Zeus laat ontstaan om de mensheid te vernietigen, wordt Thetis samen met de andere Nereiden gesignaleerd terwijl ze zich zo boven het ondergelopen land in de woelige zee voortbewegen.

Verzorging van Helius en Selene

In haar vroege jeugd verzorgde Thetis de Goden Helius en Selene toen die net waren geboren. Ze gaf hun een wieg, en kalmeerde hun kinderlijke snikken tegen haar boezem. Als het tijd is om te voeden neemt ze beide kinderen in haar armen en laat hen om de beurt van haar voedselrijke melk drinken.

Complot tegen Zeus

Aan het begin van de machtsovername door Zeus komt Thetis erachter dat de Goden Hera, Poseidon en Athena een complot tegen Zeus hebben gesmeed. Zij willen hem gevangen nemen en in de boeien slaan. Zodra ze dit ontdekte ging Thetis naar de Onderwereld om daar de Honderdarmige Reus Briareus op te halen. Samen gaan ze naar het huis van Zeus op de hoge Olympus, waar Briareus met een dreigend blik in zijn ogen naast Zeus gaat staan. Als de drie samenzweerders aankomen, deinzen zij van schrik terug, en laten het plan om Zeus gevangen te nemen varen. Zeus was Thetis voor haar steun eeuwig dankbaar, en hoefde zij sindsdien maar met haar vingers te knippen of ze kreeg zijn hulp.

Hulp aan Hephaistus

Nadat Zeus in het huwelijk was getreden met Hera verwekken zij hun zoon Hephaistus. Omdat deze kreupel werd geboren vindt Hera hem een schande voor de hemel, greep haar zoon bij de enkels, en wierp hem vanaf de Olympus in zee. Thetis vangt de baby, samen met Eurynome 1, op en verzorgen de zuigeling negen jaar lang in hun grot op de bodem van de zee. Daar maakt Hephaistus allerlei sieraden voor de Nimfen. Jaren later wordt Hephaistus opnieuw van de Olympus gesmeten, ditmaal door Zeus, omdat hij zijn moeder probeerde te helpen. Dit keer komt hij terecht op het eiland Lemnos waar hij opnieuw wordt geholpen door Thetis en de op het eiland aanwezige Sintiërs.

Hulp aan Dionysus 2 en Danae

Ook Dionysus 2 wordt door Thetis geholpen. Wanneer de nog jonge God, samen met zijn zeven verzorgster, de Hyaden, op de vlucht slaat voor de wrede wandaden van Lycurgus 1, de zoon van Dryas 2, duikt hij van angst de zee in. Daar vangt Thetis hem op en huilt Dionysus 2 uit aan haar boezem. Maar ook stervelingen ontsnappen niet aan de verzorgende aandacht van Thetis. Wanneer Acrisius 1, de vader van Danae, zijn dochter samen met haar kind, dat Zeus bij Danae had verwekt in de vorm van een Gouden Regen, in een kist in zee werpt duwt Thetis deze kist in vissersnetten. Hierdoor wordt het tweetal door vissers ‘gevangen’ en van een zekere dood gered.

Strijd om Thetis

De Moiren of Themis voorspelden dat de zoon, die Thetis zou baren, machtiger zou worden dan zijn vader. De enige die deze voorspelling kende was de Titaan Prometheus, die door Zeus aan de Kaukasus was vastgeketend omdat hij het vuur aan de mensheid had gegeven. Poseidon en Zeus, die deze voorspelling niet kenden, wedijverden om het bed met Thetis te delen. Wanneer Zeus haar een huwelijksaanzoek doet weigert Thetis beleefd vanwege haar respect voor Hera. Zeus bleef desondanks aandringen maar blijft Thetis weigeren.

De verovering van Thetis

Prometheus, die graag van zijn ketenen verlost wil worden, beloofde daarop aan Zeus te vertellen wat hij wist over de toekomstige zoon van Thetis, als de Oppergod hem bevrijdde van zijn ketens. Zeus stemt in en verneemt dan dat Thetis een zoon zal baren die machtiger zal worden dan zijn vader. Met zijn eigen vader Cronus in gedachten ziet Zeus daarop af van zijn verlangen om met Thetis het bed te delen. Daarop zweert Zeus vervolgens een eed dat Thetis nooit aan een God ten huwelijk geschonken zal worden. Uit dank voor haar trouw belooft Hera dat Thetis met de machtigste sterveling op aarde, Peleus, mag trouwen en de zoon die daaruit zou voortkomen aan het eind van zijn leven onsterfelijk te maken en in de Elyseese Velden mocht wonen.

Peleus verleidt Thetis

Wanneer Thetis naakt in een grot langs het strand ligt te slapen wordt zijn plotseling vastgegrepen door de sterveling Peleus die haar probeert te omarmen. Net als alle andere Goden is Thetis in staat om haar gedaante te aan te passen, en verandert zich eerst in een vogel, daarna in een dikke boomstam en uiteindelijk in een tijgerin. Maar Peleus blijft, op advies van Chiron, alle gedaanten stevig omklemmen en laat Thetis niet ontsnappen. Uiteindelijk keert ze terug in haar oude gedaante, slaakt een zucht, en zegt: ‘Je wint met hulp van de Goden. Ik ben verraden.’ Na deze woorden omhelst Peleus haar, en maakt Thetis zwanger van Achilles.

Bruiloft van Thetis en Peleus

Het tweetal treedt in het huwelijk op de berg Pelion waar een grootse bruiloft wordt gegeven. Voor die bruiloft had Zeus alle Goden, behalve de Godin van de twist, Eris, uitgenodigd. Na de huwelijksplechtigheid, die wordt gevierd met plechtige gezangen en een uitgebreide maaltijd, krijgt het bruidspaar vele prachtige geschenken van de Goden. Zo krijgt Peleus van Hephaistus een prachtige wapenrusting, en van Chiron een stevige essenhouten speer die Athena polijstte en Hephaistus een punt aanzette. Van Aphrodite krijgt Thetis een prachtige kroon, terwijl Ares 1 met prachtige liederen het feest opluistert.

Aan het eind van de bruiloft, Thetis en Peleus waren net vertrokken naar hun slaapvertrek, komt de Godin van de twist, Eris, de feestzaal binnen en werpt een appel met de tekst Voor de mooiste tussen het gezelschap aanwezige Goden. De appel rolde over de grond en kwam tot stilstand bij de voeten van Aphrodite, Hera en Athena waarna er een grote woordenstrijd tussen het drietal uitbrak. Zeus gaf daarop opdracht aan Hermes om hen naar de herder Paris, de berg Ida, te brengen en hem om een oordeel te vragen. De kiem voor de Trojaanse Oorlog was hiermee gezaaid.

Geboorte van Achilles

Peleus en Thetis gaan in Phthia wonen waar Thetis, na negen maanden, bevalt van de uiterst knappe zoon Achilles. Hoewel zij weet dat Achilles niet machtiger zal worden dan Zeus probeert Thetis hem toch onsterfelijk te maken. Daarom hield ze hem ’s nachts, zonder dat Peleus het wist, boven het vuur om zo de sterfelijkheid van zijn vader weg te branden, en zalfde hem overdag in met ambrozijn. Maar toen Peleus op een nacht wakker werd, en zag wat zijn vrouw aan het doen was, gaf hij een luide kreet, en griste de kleine Achilles uit het vuur.

De 'doop' van Achilles

Volgens een andere mythe werd Achilles direct na zijn geboorte door Thetis ondergedompeld in de onderwereldrivier Styx om hem zo onkwetsbaar te maken voor wapens. Er is ook een mythe die beschrijft hoe Thetis de kinderen die zij baarde in een ketel met kokend water wierp omdat zij wilde weten of ze onsterfelijk waren. Peleus ergerde zich hieraan, nadat er velen waren gestorven, en belette dat Thetis Achilles in de ketel wierp. In ieder geval liet Thetis, omdat zij verhinderd werd om haar doel te bereiken, haar baby in de steek en ging weer bij haar zussen, de Nereiden, wonen. Daarop bracht Peleus zijn zoon naar de Centaur Chiron om groot te brengen.

Tocht van de Argonauten

Terwijl Achilles bij Chiron is krijgt Thetis van Hera het verzoek om naar de Olympus te komen. Daar zegt Hera tegen haar: ‘Beste Thetis, jij weet hoe de zoon van Aeson, Iason, door mij wordt geëerd. Je weet hoe ik hem en zijn Argonauten redde toen zij tussen de Symplegaden doorvoeren. Maar nu wacht hen, tijdens hun thuisreis, een nog gevaarlijker tocht langs Scylla 1 en Charybdis, waar het water heftig bruist! Ik ben je nog steeds dankbaar omdat je geweigerd hebt het bed met Zeus te delen, en zal je nu iets voorspellen. Als jouw zoon later in de Elyseese Velden zal aankomen, hij wordt nu nog door Chiron gevoed, is het zijn bestemming daar te trouwen met Medea 1. Help jij mij nu om de Argonauten een behouden vaart te geven tussen deze gevaarlijke obstakels door.

Hierop zegt Thetis tegen Hera: ‘Als jij het vuur van de Etna en het geweld van de stormen inperkt zal ik jou helpen om het schip te redden. Ik zal met mijn zusters naar de plek gaan en de Argonauten door de gevaren heen loodsen.’ Na deze woorden sprong Thetis op en wierp zich in zee om haar zussen te verzamelen en naar Italië te gaan. Bij het schip aangekomen ging ze naar haar man, Peleus die op het schip meevoer, en zei onzichtbaar voor de andere Argonauten tegen hem: ‘Aarzel niet langer, hier aan de kust, en gooi morgenochtend de trossen los. Luister naar mij en het bevel dat Hera heeft gegeven om jullie schip te redden en tussen die gevaarlijke rotsen door te loodsen.’ Hierna dook de Nimf weer in het water. Fel verdriet trof Peleus omdat hij zijn vrouw sinds die rampzalige nacht dat hij wakker was geworden niet meer had gezien.

Als het schip de volgende ochtend de onheilsplek nadert komen van alle kanten de Nereiden, onder aanvoering van Thetis, aansnellen. Thetis greep het stuurblad om het schip tussen de rotsen door te sturen, terwijl de andere Nereiden in het water rond de Argo wervelden. Toen ze in de buurt van de rotsen kwamen dromden zij met z’n allen aan weerskanten van het schip en tilden dat met hun handen omhoog waarbij ze elkaar om beurten afwisselden, en het water aan alle kanten om hen heen kolkte. Als het schip zich weer in veilig water bevindt zwaaien de Nereiden naar de bemanning en zwemmen weg.

Bezoekjes aan Achilles

Van tijd tot tijd brengt Thetis, die dol is op haar zoon, een bezoek aan Achilles terwijl hij wordt grootgebracht door Chiron. Tijdens die bezoekjes brengt zij allerlei cadeautjes voor hem mee, waaronder een prachtige mantel met een zeepaarse kleur die met een rode gloed was overgoten. Ze vertelt hem ook dat hij op jonge leeftijd zal sterven tijdens de Trojaanse Oorlog door een pijl van Apollo. Wanneer ze weer eens onderweg is naar Achilles ziet zij Paris met zijn schepen, die onderweg is vanuit Troje naar Griekenland, varen. Ze weet van Proteus 2 wat daar het gevolg van is en Achilles slechts een kort, maar roemvol, leven beschoren zal zijn. Bang als ze is voor haar kind gaat ze naar Poseidon om hem te vragen het schip van Paris tot zinken te brengen. ‘Er dreigt voor mij gevaar’, zegt ze tegen hem, 'in gindse vloot, een dreiging vol dodelijk kwaad. Ik zie de Ionische en Egeïsche Zee al die door duizend schepen wordt bevaren. En heel Griekenland zal samenspannen met de trotse zonen van Atreus. Binnenkort zal mijn Achilles over land en zee gezocht worden, ja, en hij zal ze willen volgen.

Maar Poseidon kalmeerde haar met vriendelijke woorden: ‘Thetis, probeer niet om die Trojaanse vloot tot zinken te brengen. Het Lot heeft dit verboden, het is een besluit van Zeus dat Europa en Azië elkaar moeten treffen in een bloedig conflict. Wat een dapperheid van jouw zoon, welke enorme begrafenisstoeten van Trojaanse vrouwen zal jij aanschouwen, wanneer jouw Achilles de Trojaanse vlakte met stromend bloed zal overspoelen. Staak nu je geklaag, want je kind wordt geacht door Zeus verwekt te zijn. Je zult niet ongewroken lijden. Ik zal je toestemming geven om de golven op te laten staan, wanneer de Grieken terugkeren uit de oorlog en we samen naar die verschrikkelijke Odysseus zoeken.’ Teleurgesteld gaat Thetis daarop weer naar haar, net volwassen geworden, zoon om hem weg te halen bij Chiron. Onderweg bedenkt ze een plan om haar zoon, als meisje, te verstoppen bij koning Lycomedes 2.

Chiron

Achilles wordt opgehaald bij Chiron

Als de Centaur Chiron haar vanaf de kust ziet aankomen, springt hij op en begeleidt Thetis naar zijn grot waar ze gezamenlijk wachten op de terugkeer van Achilles, die aan het jagen is in het bos. Lange tijd bekeek Thetis met stille blik ieder plekje en riep toen, ongeduldig vanwege het wachten: ‘Vertel me, Chiron, waar is mijn lieveling? Waarom is de jongen niet steeds bij jou? Het is niet zonder reden dat ik bang ben en allerlei verschrikkelijke voortekenen het hart van zijn moeder treffen! Want ik neem soms zwaarden waar die mijn baarmoeder dreigen te doorboren, dan weer worden mijn armen gekneusd door gejammer, of teisteren wilde beesten mijn borsten. Vaak lijkt het of ik mijn zoon meeneem naar de leegte van Tartarus, en hem een tweede keer onderdompel in de bron van de Styx. Maar het duurt te lang om alles te vertellen, en is het mij verboden. Geef hem liever aan mij mee.’ Zo sprak de moeder leugenachtig, want Chiron zou anders geweigerd hebben hem mee te geven, als zij het gewaagd had om de oude man haar plan te vertellen.

Neem hem mee, beste van alle ouders,’ zegt Chiron, ‘want ik wil u niet banger maken dan u al bent. De Centauren klagen vaak dat hun huizen geplunderd en hun kudden gestolen worden. Zij plannen geweld en uiten bedreigingen tegen de jongen, dus wordt het tijd dat hij vertrekt. Ik kan hem ook niets meer leren.’ Kort daarna komt Achilles, dik onder het stof, aanlopen en begroet zijn moeder met een warme omhelzing. Daarna gaat hij zich wassen in de dichtstbijzijnde rivier en gebruiken ze een gezamenlijk maaltijd. Vervolgens gaan ze alledrie naar bed en genieten van een heerlijke nacht slaap.

Overreding van Achilles

De volgende ochtend staat Thetis vroeg op en overdenkt haar plan nog eens. Als ook Achilles wakker is zegt zij tegen hem: ‘Als, lieve jongen, een vriendelijk Lot mij het huwelijk had gebracht dat ik wenste, zou ik jou in de velden van de Hemel vastgehouden hebben. Maar jouw geboorte is niet Goddelijk, mijn zoon, en is de weg naar de dood alleen door je moeders kant geblokkeerd. Bovendien komen er tijden van verschrikking naderbij, en zweeft er gevaar boven het uiteindelijke doel. Trek je daarom terug, ontspan je geest een tijdje, en veracht dit vrouwengewaad van mij niet. Laat mij je helpen te ontsnappen aan die dreigende, onheilspellende wolk. Vanwege jou doorstond ik een roemloze partner, en maakte je na je geboorte sterk met het water van de Styx. Ja, had ik je maar geheel ondergedompeld. Draag deze mantel een poosje die op geen enkele wijze schadelijk is voor je moed. Waarom wendt jij je af? Schaam jij je om verwijfd te lijken in die kleren? Lieve jongen, ik zweer het bij het water van mijn familie, Chiron zal hier niets over horen.’ Zo bewerkt Thetis haar zoon om meisjeskleren aan te trekken en met haar mee te gaan.

Aankomst op Scyros

Nadat Achilles uiteindelijk heeft ingestemd vaart hij samen met Thetis naar het eiland Scyros, waar op dat moment een feest ter ere van Athena werd gevierd. Als Achilles, onwillig, in zijn meisjeskleren aan komt lopen ziet hij de beeldschone Deidamia 1, de dochter van koning Lycomedes 2, en raakt op slag verliefd op het meisje. Het moment benuttend sprak Thetis: ‘Is het te veel voor je, mijn zoon, om voor te wenden samen met deze meisjes te dansen en te sporten? O, was het mijn Lot maar om twee liefhebbende zielen bij elkaar te brengen, en een andere Achilles in mijn armen te houden!Achilles bloosde van vreugde, en met een steelse zijdelingse blik fatsoeneerde hij de meisjeskleding die hij droeg. Daarna liet Thetis zijn stoere nek zachter lijken en veranderde zijn sterke schouders, ontspande de spieren van zijn armen, bedwong en fatsoeneerde zijn wilde haren naar behoren, en hing haar eigen halsketting om zijn nek. Ze was niet lang bezig, en hij daagde de toeschouwers uit om over zijn geslacht na te denken dat met een kleine marge zijn geheim verborg.

Aankomst op Scyros

Zo gingen ze naar voren terwijl Thetis voortdurend wijze raad gaf en overtuigende woorden sprak: ‘Op die manier moet je lopen, mijn zoon, zo je handen bewegen en je gezellinnen imiteren en hun manier van doen, zodat de koning je niet verdenkt en je niet toelaat tot de vrouwenvertrekken, waardoor de sluwe list van deze onderneming teniet wordt gedaan.’ Aldus sprekend vergat ze niet om de laatste hand aan zijn kleding te leggen. Dan gaat Thetis met haar zoon naar koning Lycomedes 2, en beveelt haar pupil aan zijn goede zorgen toe, waarbij ze zegt dat ‘zij’ een zus is van Achilles die hoofse manieren bijgebracht moet worden. Zo blijft Achilles achter bij koning Lycomedes 2 terwijl niemand weet dat hij in werkelijkheid Achilles is die als meisje in het gezelschap van Deidamia 1 verkeerde.

Onderweg naar Troje

Haar list wordt echter enige tijd later ontdekt door de sluwe Odysseus, waardoor Achilles gedwongen wordt om naar de Trojaanse Oorlog te vertrekken. Nu dit niet meer te keren is legt Thetis zich bij het Lot van haar zoon neer en doet er alles aan om hem dat zo aangenaam mogelijk te maken. Zo pakt ze voor zijn avontuur een kist in met allerlei nuttige voorwerpen, zoals gewaden die tegen wind en regen bestand zijn, warme mantels en overkleding. Ook doet ze er een prachtige versierde beker in waaruit hij wijn moet plengen als hij aan Zeus offert. Als laatste stopt ze in de kist een gouden vaas met twee handvatten. Dit is de grafurn waar zijn as later in bewaard zal worden, na zijn dood in Troje.

Voordat de Grieken in Troje aankomen maken ze een tussenlanding op Tenedos waar Tenes, een zoon van Apollo, koning was. Toen Tenes de Grieken op Tenedos af zag komen probeerde hij hen weg te houden door ze met stenen te bekogelen. Maar hij vond de dood nadat hij door Achilles met het zwaard in de borst getroffen was. Hoewel Thetis Achilles gewaarschuwd had Tenes niet te doden, omdat hij dan zelf door Apollo gedood zou worden. Na hun vertrek van Tenedos droeg Thetis aan Achilles op om niet als eerste in Troje aan land te gaan. Want wie als eerste aan land ging, moest ook als eerste sterven. Deze keer luisterde Achilles wel naar zijn moeder.

De klacht van Achilles

Thetis helpt tijdens de Oorlog haar zoon waar zij kan. Maar in het tiende jaar hoort zij, in de grot van haar vader, Achilles klagen en wenen aan het strand. Snel als de wind stijgt zij uit het water op en gaat naar hem toe. Naast hem zittend streelt ze zachtjes zijn hand, en vraagt: ‘Waarom huil je, mijn kind? Wat is er aan de hand. Zeg het me dan kunnen we het leed samen delen.’ Zwaar zuchtend vertelt Achilles vervolgens over zijn ruzie met koning Agamemnon, en hoe die zijn meisje Briseis had afgepakt. Daarna smeekt hij haar om naar Zeus te gaan, en hem te smeken om de Trojanen te helpen. Ze moeten de Grieken terugdringen naar hun schepen om ze daar af te slachten. Dan zullen de Grieken weten wat voor een dwaas Agamemnon was om de edelste van alle Grieken te beledigen.

Met natte wangen van de tranen roept Thetis. ‘O, mijn zoon, heb ik je hiervoor gekoesterd en grootgebracht? Je hebt al zo’n kort leven en nu behandelen ze je zo. Ik zal naar Zeus gaan en hem vragen te doen wat je vraagt. Ik kan hem misschien vermurwen. Blijf jij intussen bij de schepen, houdt je afzijdig van de strijd, en bemoei je niet met de Grieken. Zeus is naar het diepe zuiden vertrokken voor een feest bij de Ethiopiërs en komt pas over twaalf dagen terug. Wees ervan verzekerd dat ik dan naar de Olympus zal gaan en mij aan zijn voeten zal werpen. Dan zal hij naar me luisteren en me verhoren, wees daar van overtuigd.’ Na deze troostende woorden tot haar zoon gesproken te hebben vertrok Thetis weer naar de grot van haar vader.

Bezoek aan Zeus

Thetis smeekt Zeus

Twaalf dagen later vertrok Thetis in de ochtend naar de Olympus. Daar treft zij Zeus aan, ver van de andere Goden gezeten, op de hoogste top van de berg. Ze liet zich op de grond vallen, sloeg haar linkerarm om zijn knieën en lichtte met haar rechter zijn kin op. Smekend zegt ze tegen de Oppergod: ‘Zeus, als ik je ooit van dienst ben geweest, bewijs mij dan nu een dienst voor mijn zoon. Het is zijn Lot om jong te sterven maar ondanks dat heeft koning Agamemnon hem nu zwaar beledigd en zijn vriendin gestolen. U die als opperrechter op de Olympus troont, wreek mijn zoon en geef de Trojanen in de strijd de overmacht totdat de Grieken Achilles weer in ere herstellen.

Zwijgend kijkt Zeus naar Thetis, die nog steeds zijn knieën omknelt hield. Opnieuw richt Thetis zich smekend tot Zeus. ‘Buig uw hoofd en zeg ja of weiger anders ronduit. Dan zal ik weten dat ik onder alle Goden het meest geminacht wordt, en door nimeand gevreesd wordt!’ Nors antwoordde Zeus: ‘Wat een vervelende zaak. Wil je dat ik weer ruzie met Hera krijg? Moet ze me weer treiteren, waar ik ook maar ga of sta? Waar alle Goden bij zijn vit ze nu al op me omdat ik de Trojanen teveel steun tijdens de Oorlog. Maar ga vlug voordat ze je ziet. Wat je vraagt zal ik doen. Ik knik ja met mijn hoofd zodat je zeker weet dat ik mijn belofte nakom. Er is geen zekerder teken onder de Goden dan een hoofdknik.’ Dankbaar buigt Thetis het hoofd en vertrekt. In het geheim gaat ze nog even bij Achilles langs en vertelde hem dat Zeus zijn wens had ingewilligd. Voorst voorspelt ze hem dat hij er niet in zal slagen om Troje te nemen, maar dat anderen dit wel zullen doen. Ze vertelt hem ook dat, nog tijdens zijn korte leven, één van de beste der Myrmidonen het leven zal laten gedurende de strijd om het scheepskamp. Daarna verlaat Thetis hem en gaat terug naar haar grot in de zee.

Dood van Patroclus 1

Dagen later hoort ze, gezeten in haar grot, opnieuw haar zoon jammeren en breekt ze zelf ook in geweeklaag uit. Haar zussen, de Nereiden, komen om haar heen staan en jammeren met haar mee. ‘Luister, mijn zusters en dochters van Nereus,’ zegt Thetis tegen hen, ‘ik wil dat jullie allemaal het leed kennen waar mijn hart mee is vervuld. Ik bracht een kind zonder lafheid of blaam ter wereld die tot een held uitgroeide en zijn gelijke niet kent. Ik kweekte hem op als een kostbaar goed en stuurde hem naar Troje om daar met de Trojanen te vechten. Maar het is zijn Lot om nooit meer terug te keren naar ons huis. Mijn hulp en bijstand zijn vruchteloos geweest. Maar nu ga ik naar hem toe om hem te zien, en te horen welke ramp hem trof, hoewel hij niet meer deelneemt aan de strijd.

Hierop ging zij de grot uit en al haar zusters volgden haar. Bij Troje aangekomen betreed de één na de ander het strand en gaan ze naar de jammerende Achilles toe. Met een doordringende kreet neemt Thetis zijn hoofd in haar handen en vraagt: ‘Waarom die tranen, mijn kind? Vertel me wat er aan de hand is en deel je verdriet met je moeder. Zeus heeft toch gedaan wat je vroeg en zijn de Grieken verjaagd naar hun schepen omdat zij jou misten in de strijd?

O, moeder,’ antwoordde Achilles, ‘Zeus heeft inderdaad woord gehouden. Maar ik kan er geen vreugde aan ontlenen want mijn boezemvriend Patroclus 1 is dood. Hij is gedood door Hector, en die heeft hem van mijn wapenuitrusting beroofd welke ik aan hem uitgeleend had. Och, was ik maar nooit geboren. Ik wens niet langer meer te leven zodra Hector is gedood door mijn lans als losprijs voor de dood van Patroclus 1.

De verdrietige Achilles en zijn moeder

Huilend zegt Thetis: ‘Dan, mijn kind, zal je inderdaad niet lang meer leven. Het is jouw lot om ook te sterven als Hector dood is.’ Door droefheid overmand sprak Achilles: ‘Ik sterf nog liever onmiddellijk omdat ik mijn vriend niet kon redden. Hij viel, ver van zijn huis, en wachtte vergeefs op mijn hulp. Maar nu zal ik hem wreken en die Hector opsporen en doden. Als ik daarna ook eos moet sterven dan is dat maar zo. En, moeder, als je me liefhebt probeer me dan niet tegen te houden. Niets wat je zegt zal me van dit standpunt doen afwijken.

Wat je zegt is moedig gesproken,’ antwoordde Thetis, ‘en het is prijzenswaardig om je vrienden in nood te helpen. Maar je wapenuitrusting is in bezit van Hector die ermee loopt te pronken. Lang zal hij er niet van kunnen genieten want de dood wacht ook op hem. Begin niet direct de strijd maar wacht op mijn terugkomst. Morgenochtend ben ik terug met een stel nieuwe wapens die door Hephaistus gesmeed zijn.’ Na deze woorden draait zij zich om en vertrekt. Tegen haar zusters zegt ze dat ze naar het huis van hun vader moeten terugkeren, en hem alles vertellen wat er gebeurd was. ‘Zelf ga ik naar de hoge Olympus om Hephaistus te vragen of hij voor mijn zoon een prachtige wapenuitrusting wil maken.

Ontvangst bij Hephaistus

De Nimfen verdwenen in de golven en Thetis ging op weg naar de Olympus, naar het paleis van Hephaistus. Bij de deur wordt ze verwelkomd door Charis, de vrouw van Hephaistus, die haar bij de hand neemt en over de drempel voert. ‘Wat brengt je hier in ons huis, Thetis,’ vraagt ze. ‘Je bent onze geëerde en uiterst welkome gast. Je bezocht ons in het verleden veel te weinig. Maar kom binnen dan haal ik een verfrissing voor je.Charis laat haar vervolgens plaatsnemen in een stoel en schuift een voetenbankje onder haar voeten. Daarna gaat zij Hephaistus halen.

Even later komt deze binnen en gaat naast Thetis zitten. Hij pakt haar handen in de zijne en vraagt naar het doel van haar bezoek. ‘Al waren je bezoeken in het verleden zeldzaam, je bent van harte welkom. Je bent een geëerde gast en zeg me wat je van me wilt. Ik zal blij zijn om je van dienst te zijn als het binnen mijn mogelijkheden ligt.’ Dan barst Thetis in tranen uit en zegt: ‘O, Hephaistus, is er van alle Goden één Godin die zoveel te lijden heeft als ik? Eerst huwelijkte Zeus mij uit aan een sterveling, die nu versleten en oud geworden is. Voorts laat hij mij een kind op de wereld zetten en opvoeden dat voorbestemd is om uit te blinken tussen zijn soortgenoten. Ik stuurde hem naar Troje waar hij niet levend vandaan zal komen. En het ergste is dat ik hem niet kan helpen. Nu heeft Hector zijn vriend Patroclus 1 gedood en hem van zijn wapenuitrusting beroofd, die Achilles aan hem uitgeleend had. Achilles is ontroostbaar en wil op Hector af, maar heeft geen passende wapenuitrusting meer. Daarom kom ik als smekeling bij je en vraag je om een nieuwe uitrusting voor hem te maken.' 'Jammer niet langer,’ zegt Hephaistus tegen haar. ‘Ik zal doen wat je me vraagt.’ Hierna vertrok hij naar zijn smidse. Enige tijd later komt Hephaistus terug en legt een schitterende wapenuitrusting aan de voeten van Thetis. Zonder verder iets te zeggen pakt Thetis die onmiddellijk in haar armen, en gaat er snel vandoor om de wapenuitrusting naar haar zoon te brengen.

Thetis troost Achilles

Achilles krijgt zijn nieuwe wapenrusting

Ze vindt Achilles huilend op de grond bij het dode lichaam van Patroclus 1 en pakt zijn hand, terwijl ze zegt: ‘Laat hem nu liggen waar hij ligt, mijn kind. Door de wil van de Goden was het zijn Lot om te sterven. Trek liever de prachtige wapenuitrusting aan, die Hephaistus voor je gesmeed heeft. Nog nooit was er iemand zo voortreffelijk gewapend.’ en legt de wapens aan zijn voeten neer. Als Achilles de wapenrusting ziet maakt een felle woede zich van hem meester, en beginnen zijn ogen te fonkelen. Zijn hart verheugde zich toen hij de wapens oppakte. Tegen zijn moeder zegt hij; ‘Een God heeft die voor mij gemaakt, moeder. Ja, ik zal ze onmiddellijk aantrekken. Maar ik ben bang dat als ik de strijd aanbindt er vliegen op het lijk van Patroclus 1 gaan zitten, en in zijn open wonden maden zullen uitbroeien. Hij is dood, helaas, en het ontbindingsproces begint.

Maak je daar maar geen zorgen over, mijn kind,’ zegt Thetis. ‘Ik zal zelf de vliegen van hem afweren zodat hij vrij blijft van ontbinding. Al zou hij hier een jaar liggen dan nog zal zijn lichaam niet vergaan. Verzamel jij de Grieken en verzoen je met koning Agamemnon. Komaan, doe snel je wapens aan en verzamel al je krachten.’ Ze goot daarop moed in het hart van Achilles en ambrosia in de neusgaten van Patroclus 1, terwijl ze zijn lichaam met Nectar insmeerde. Dan vertrekt Achilles naar de strijd en verslaat die dag Hector in de strijd. Deze sleept hij, aan de voeten vastgebonden, achter zijn strijdwagen aan naar het Griekse scheepskamp waar hij hem in de open lucht laat liggen als voer voor de honden en Gieren.

Bezoek aan Zeus

Uiteindelijk wordt Patroclus 1 verbrandt op een grote brandstapel, en vertrekt Thetis weer naar haar grot onder water. Achilles blijft ondertussen Hector rondslepen achter zijn wagen, en weigert hem terug te geven aan zijn vader zodat deze Hector niet kan begraven. Enige dagen later krijgt Thetis in haar grot bezoek van de Boodschappergodin Iris 1. ‘Zeus vraagt of je naar de Olympus wilt komen, Thetis,’ zegt deze tegen haar. ‘Wat verlangt hij van me. In mijn verdriet aarzel ik om mij onder de andere Goden te begeven. Maar ik zal komen, want aan zijn woord moet men gehoorzamen.’ Dan pakt Thetis een zwarte sluier en gaat met Iris 1 mee. Op de Olympus aangekomen gaat ze naast Zeus zitten en zegt die tegen haar: ‘Ondanks je voortdurende leed ben je toch naar de Olympus gekomen. Ik zal je vertellen waarom ik je liet roepen. Onder de Goden heerst al negen dagen lang ruzie over het lijk van Hector en Achilles die weigert om dat aan zijn vader terug te geven. De Goden willen het dode lichaam laten ontvoeren door Hermes, maar ik wil Achilles in ere houden en jouw vriendschap niet verspelen. Ga naar Achilles en vertel hem dat alle Goden boos op hem zijn, en ik nog het meest. Hij moet het lichaam van Hector vrijgeven zodat zijn vader hem kan begraven. Misschien dat zijn angst voor mij hem van gedachten doet veranderen.

Opdracht voor Achilles

Onmiddellijk vertrekt Thetis naar haar zoon en gaat naast hem zitten. Zachtjes streelt ze zijn haar en vraagt: ‘Hoelang zal je nog huilen en je hart van verdriet verteren, mijn kind? Het zou beter zijn om je leven weer op te pakken, iets te eten, en weer eens met een vrouw naar bed te gaan. Je leven is toch al zo kort, en de dood nadert met snelle schreden. Ik kom met een boodschap van Zeus. Alle Goden dragen je een kwaad hart toe, en Zeus nog het meest, omdat je het lijk van Hector niet wil vrijgeven en mishandelt. Geef hem vrij tegen een passende losprijs.Achilles reageert direct: ‘Als dit de wens van Zeus is zal ik gehoorzamen.’ De twee spreken nog lang met elkaar en Achilles verzoent zich uiteindelijk met het feit dat hij moet gehoorzamen.

Dood van Achilles

Enige dagen later, na de begrafenis van Hector, komt Memnon, de zoon van Eos 1, de Trojanen te hulp, en vertelt Thetis haar zoon over hem. Er vindt een slag plaats waarin Antilochus wordt gedood door Memnon, en kort daarna Memnon door Achilles. Vervolgens vraagt Eos 1 bij Zeus om onsterfelijkheid voor Memnon, die de Oppergod aan haar zoon schenkt. Ondertussen jaagt Achilles op de Trojanen en, nadat hij zich te dicht bij de stad waagt, wordt gedood door Paris en Apollo. Dan volgt er een hevige strijd om zijn lichaam en weet uiteindelijk Ajax 1 het op te pakken en naar de schepen te drasgen, terwijl Odysseus de achtervolgende Trojanen verdrijft. De Grieken begraven Antilochus en baren het lichaam van Achilles op. Op dat moment komen de luid jammerende Nereiden met Thetis mee om hun zuster te steunen. Zij kreunden erbarmelijk en hun kreten galmden huiverend over de golven van de Hellespont.

Rouw om Achilles

Thetis wierp zich op haar dode zoon, greep hem vast, kuste zijn lippen, en riep huilend door haar tranen: ‘Laat Eos 1 nu in de Hemel juichen! Laat het zaad van Priamus zich verheugen, maar ik zal naar de Olympus opstijgen, en me aan de voeten van Zeus werpen. Ik zal hem bitter vertellen dat hij me als een onwillige bruid weggaf, aan een man bij wie de Lotsgodinnen dicht in de buurt stonden, met de dood als geschenk. Maar om zijn lot treur ik niet zoveel als om dat van Achilles. Want Zeus beloofde mij dat hij hem beroemd zou maken in de hallen van Aeacus, als genoegdoening voor het huwelijk dat ik zo verafschuwde, en beloofde dat ik een Goddelijke zoon het leven zou schenken. Maar Zeus liet hem tot mijn verdriet maar kort leven. Daarom zal ik naar de Hemel gaan. Naar het huis van Zeus om mijn zoon te bejammeren, en om Zeus te herinneren aan al mijn zwoegen voor hem en zijn zoons met hun pijnlijke beslommeringen, en zo zijn ziel met schaamte vervullen.

Calliope praat op Thetis in

Zo klaagde Thetis wild. Maar toen sprak de Muze Calliope tot Thetis: ‘Verdraag het gejammer, Thetis, en provoceer in de razernij van je verdriet niet de Heer van Goden en mensen. Zie, zelfs de zoons van Zeus, de Donderkoning, zijn omgekomen, overgeleverd aan het kwade Lot. Hoewel ik onsterfelijk ben, stierf mijn eigen zoon Orpheus, die door zijn magisch gezang alle bomen in het bos aantrok om hem te volgen. Maar ik verdroeg mijn verdriet. Goden moeten hun ziel niet met angstig verdriet belasten. Stop daarom met jammeren om je dappere kind. Laat je ziel niet verpieteren door je zware verdriet, en klaag ook niet zoals die zwakke sterfelijke vrouwen. Weet je niet dat rondom alle mannen die op de aarde wonen het onweerstaanbare Lot zweeft, dat zich zelfs niet bekommert om de Goden? Zij is de enige die deze macht bezit. Ja, binnenkort zal ze de stad van Priamus verwoesten, en voor vele Trojanen en Grieken de dood bepalen, voor wie ze maar wil. Én geen God kan haar tegenhouden.’ Zo sprak de wijze Calliope. Maar Thetis antwoordde niet en bleef heel de nacht jammerend en zwijgend zitten naast de baar van haar dode zoon zitten, terwijl haar zusters onophoudelijk troostende woorden tot haar spraken.

De brandstapel van Achilles

Vroeg in de ochtend werden de Grieken wakker en huilden dag na dag, vele dagen lang, terwijl Thetis met hen mee rouwde. Toen gaven de Grieken het lijk aan de vlammen. Ze bouwden een brandstapel van talloze boomstammen die zij van de Ida naar beneden brachten. Rondom de brandstapel stapelden zij veel oorlogstuig van gedode mannen, en doodden met dat doel vele zonen van Trojaanse mannen die ze daar neersmeten. Daar bovenop wierpen zij snuivende paarden, machtige stieren, schapen en jonge zwijnen. Jammerende gevangen meisjes brachten uit kledingkisten talloze mantels en wierpen dat alles op de brandstapel. Grote kruiken olie schonken zij erover uit, en kruiken met honing en wijn. Toen ging iedereen om de stapel staan, kletterend met hun wapens, terwijl Zeus ambrozijn liet regenen op de dode Achilles.

Ter ere van Thetis stuurde hij Hermes naar Aeolus 2, en gaf hem opdracht om de heilige macht van zijn snelle Winden 1 op te roepen, want het lichaam van Aeacus’ kleinzoon moest nu worden verbrandt. Snel ging hij, en Aeolus 2 weigerde niet. Zijn Winden 1 vielen aan op de brandstapel van de dode Achilles en lieten de gekmakende adem van de Vuurgod omhoogschieten. Een lange jammerklacht steeg uit de Myrmidonen op. Toen zwoegden de Winden 1 een hele dag en een hele nacht, en bleven op de vlammen blazen totdat de brandstapel volledig was uitgebrand. Enorme rookwolken stegen naar de hemel terwijl de grote boomstronken openbarstten in de hitte, die overal grijze as lieten vallen. Toen de Winden 1 hun taak hadden vervuld, gingen ze terug naar hun grot. De metgezellen van Achilles verzamelden daarop kreunend zijn boten, en deden die in de vaas die Thetis hen gaf, terwijl de Nereiden er ambrozijn over goten. De Grieken wierpen daarna een grafheuvel over de vaas, een reusachtig gedenkteken, op het uiterste puntje van een kaap, naast het diepe water van de Hellespont.

Poseidon en Thetis

Toen kwam Poseidon uit de zee. Niemand zag hem zijn voeten op het strand zetten, maar plotseling stond hij naast Thetis, en zei tegen haar, die nog steeds gebogen stond van verdriet: ’Stop met die eindeloze rouw voor je zoon. Hij zal niet tussen de doden vertoeven, maar temidden van de Goden wonen, net als de machtige Heracles. Hij hoeft niet te vrezen voor gevangenschap in eeuwige duisternis, noch zal Hades hem houden. Spoedig zal hij naar het licht van Zeus opstijgen, en zal ik hem een heilig eiland als geschenk geven in de Zwarte Zee. Daar zal jouw zoon eeuwig een God zijn. De stammen die daar wonen, zullen hem eren met wierook en offers. Stop dus met je klaagzangen, en plaag je hart niet langer met verdriet.’ Toen vertrok hij als een windstoot over de zee, en werd de geest van Thetis nieuw leven ingeblazen. Toen vertrokken alle Nereiden, en beloofde Thetis de volgende dag terug te keren met prijzen voor de Spelen die zij ter ere van Achilles wilde organiseren.

Het lied van Nestor

De volgende dag komt Thetis weer uit zee tevoorschijn, en kijken de Grieken verwachtingsvol naar haar uit. Temidden van hen zette de in het zwart geklede Thetis haar prijzen neer, en riep de kampioenen van Griekenland op om aan de wedstrijden mee te doen. Maar eerst trad Nestor naar voren, niet verlangend om aan een wedstrijd mee te doen, maar om een loflied voor de dappere Achilles te zingen. Hij zong hoe Thetis een toonbeeld van schoonheid was onder alle Nereiden. Hij zong over de verrukkelijke bruid van Peleus, die alle Goden naar de toppen van de Pelion deden komen. Hij zong hoe de zilveren tafels haastig door de vrolijk lachende Thetis werden neergezet. Zong hoe de Nimfen ambrozijn mengden in gouden kelken. Zong over de meeslepende dans van de Gratiën. Hij zong over het lied dat de Muzem aanhieven, hoe alle bergen in de ban raakten, over de rivieren en al het bosgedierte. Hoe verrukt het oneindige firmament was, ja, de Goden zelf.

Het lied van Nestor

Deze melodieën goot Nestor in de gretige oren van de Grieken, en zij luisterden met verrukte zielen. Temidden van hen zong hij ook over de daden van Achilles. Heel die machtige menigte moedigde hem verheugd aan. Vanaf dat moment roemde hij met passend gekozen woorden de roemvolle held. Hoe hij door het land trok en twaalf steden overwon. Hoe hij over verbond na verbond walste, en er elf bedwong. Hoe hij Telephus doodde, hoe zijn speer Cycnus 3 neerhaalde, de zoon van Poseidon, en Polydorus 1 terwijl hij de Scamander rood kleurde met bloed, en zijn ruisende stroom met talloze lijken smoorde. Hoe hij Hector versloeg en Penthesilea doodde, en de zoon van de prachtig Dageraad. Hij zong over zijn gigantische verleden, en dat niemand sterk genoeg was om hem in de strijd te verslaan.

Thetis reikt prijzen uit

Dat prachtige lied werd geprezen en toegejuicht door de Grieken. Zelfs Thetis glimlachte, en schonk de zanger vliegensvlugge paarden. Nestor gaf die aan zijn vrienden en deze leidden de paarden naar de schepen. Toen dreef Thetis tien koeien midden tussen de kring van atleten, haar prijs voor de hardloopwedstrijd, en bij elk stond een mooi kalf. Die had de moedige Achilles, als prijzen van zijn speer, van de hellingen van de Ida gedreven. Zo heeft Thetis allerlei prachtige prijzen bij zich voor de deelnemers aan de diverse wedstrijden die zij elke keer, na afloop van het evenement, aan de winnaar uitreikt. De kleine Ajax 1 wint de tien koeien na het hardlopen, terwijl het worstelen tussen de grote Ajax 1 en Diomedes 1 onbeslist bleef en Thetis de prijzen deelde. Daarna volgden er nog vele wedstrijden met verschillende winnaars.

De wapens van Achilles

Toen aan de wedstrijden een eind was gekomen, legde Thetis de wapens van Achilles in hun midden. Het prachtige, door Hephaistus gemaakte schild, met zijn helm en borstharnas, evenals het zwaard en de machtige speer van Achilles. Toen sprak Thetis tegen de Grieken: ‘Nu zijn alle sportprijzen gewonnen die ik in mijn verdriet heb uitgeloofd voor mijn kind. Laat nu de machtigste van de Grieken naar voren komen die het lijk van mijn zoon van de vijand gered heeft. Aan hem geef ik deze roemvolle wapens, die zelfs de Goden met plezier bekijken.’ Onmiddellijk sprongen de grote Ajax 1 en Odysseus naar voren om de wapens voor zich op te eisen. Uiteindelijk beslissen de aanvoerders van de Grieken in het voordeel van Odysseus en loopt Ajax 1 woedend weg. Nadat Thetis de wapens aan Odysseus had gegeven springt ze, samen met haar zussen, in zee en gingen naar huis. Ondertussen was Ajax 1 waanzinnig geworden van woede en doodde vele schapen van de Grieken, terwijl hij dacht dat de het de Grieken waren. De volgende ochtend ontwaakt hij van zijn waanzin en pleegt uit schande zelfmoord.

Neoptolemus in Troje

Ondanks de dood van Achilles is de strijd om Troje nog niet afgelopen. In opdracht van een orakel werd Neoptolemus, de zoon van Achilles, door de Grieken naar Troje gehaald. Als deze daar aankomt, en de wapenrusting van zijn vader aantrekt die hij van Odysseus heeft gekregen, verheugd Thetis, die vanuit zee toekijkt, zich over zijn jeugdige kracht en hoe hij op zijn roemrijke vader lijkt. Net als zijn vader helpt Thetis ook de zoon tijdens de gevechten tegen de Trojanen, en zorgt ervoor dat hij met telkens hernieuwde krachten de strijd kan aangaan. Uiteindelijk kijkt zij verheugd toe wanneer de Grieken er na tien jaar zware strijd in slagen om Troje in te nemen en de Trojanen massaal worden gedood. Uit respect voor Aphrodite draait zij alleen de, door Neoptolemus geworpen, speer weg van Aeneas wanneer die hem dodelijk dreigt te raken.

Terugkeer naar Griekenland

Wanneer de Grieken, na de verwoesting van Troje, op het punt staan om zee te kiezen houdt Thetis Neoptolemus tegen, en zegt hem twee dagen te wachten en offers te brengen aan de Goden. De anderen voeren uit en werden bij Tenedos overvallen door een verwoestende storm waardoor vele schepen met hun bemanningen vergaan. Athena had Zeus gevraagd om de Grieken te straffen vanwege de verkrachting van Cassandra door de kleine Ajax 2 op haar altaar in Troje. Na twee dagen is de zee weer kalm en zeilt Neoptolemus, zonder veel problemen, naar huis. De kleine Ajax 2, die tijdens de storm was verdronken, wordt door Thetis begraven op het eiland Myconos, nadat hij daar was aangespoeld.

Stamboom:

Nereus Doris 2 Aeacus Endeis
Thetis Peleus
Achilles

Bronnen:

©2016 Maarten Hendriksz